Kazak ekonomisinden iyi haberler
Bizim medyamız çoğu zaman duyarsız kalsa da Orta Asya’da güzel şeyler de oluyor. Özellikle de bölgenin kilit ülkelerinden Kazakistan’da ümit verici gelişmeler yaşanıyor.
Planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçişte BDT ülkeleri arasında en iyi performansı sergileyen Kazakistan, 1998’de yaşadığı sarsıntıyı atmış, iyi bir trend yakalamış görünüyor.
Öncelikle iki kriterden, enflasyon ve büyüme oranından bahsetmek istiyorum.
Kazakistan Milli İstatistik Ajansı, iki gün önce eylül ayı enflasyonunun binde 5 olduğunu açıkladı. İlk 9 ayın toplamı yüzde 5,6 olduğu için yıl sonu enflasyonunun tek haneli olması kesin gibi. Bu düşük oran, 1998’deki gibi frene basılmış bir ekonomide değil, iyi bir büyüme performansı sergileyen canlı bir ekonomide gerçekleştiriliyor. Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev, yeni yasama yılını açarken mecliste yaptığı konuşmada, yılın ilk 7 ayında GSMH’da yüzde 11,5’lik bir artış gerçekleştirdiklerini açıklamıştı. Bu, BDT ülkeleri arasında en yüksek oran olduğu gibi ortalamanın da iki katı. Avrasya’nın diğer petrolcüleri Rusya ve Azerbaycan’daki büyümeden de çok ötede. Bilhassa sanayi üretimindeki artışın yüzde 16 olması memnuniyet verici.
Peki bu olumlu havanın kaynağı ne?
Çok faktör bulunmakla birlikte, petrol fiyatlarındaki yükseliş, yabancı sermaye girişleri, tarımda iyi bir rekolte ve 1998 krizi sonrası alınan tedbirler başta geliyor.
Dünya Bankası listesine göre Kazakistan en çok yabancı sermaye çeken 20 ülke arasına yerleşmiş vaziyette. Biliyorsunuz Türkiye bile bu sıralamada 54’üncü. Yabancı sermaye girişinin daha da hızlanması bekleniyor. Tahminlere göre, 2020 yılına kadar sadece petrol ve doğalgaz sektöründe 67 milyar dolarlık altyapı yatırımı söz konusu.
Kazakistan hububat üretiminde de iyi bir sezon yaşıyor. Tarım Bakanlığı’nın açıkladığı rakama göre, eylül sonunda 11 milyon ton beklenen rekolte, 11,5 milyon ton olarak gerçekleşti. Bu, geçen yılki 9,4 milyon tonluk rekolteye kıyasla iyi bir rakam.
Ekonominin genelindeki iyileşme para birimi tengeyi de istikrara kavuşturdu. Aralık ayı sonunda 138 tengeden işlem gören 1 ABD Doları 9 ayda sadece 4 tenge değer kazanabildi. Kazak Merkez Bankası, alışılmışın aksine şu an tengenin fazla değer kazanmasını önlemek için uğraşıyor, müdahalede bulunup zaman zaman piyasadan dolar topluyor.
Döviz rezervlerindeki yükseliş devam ediyor. Eylül ayında rezervlerdeki yükseliş yüzde 4.
Dış taahhütlerin eksiksiz yerine getirilmesi hatta bazı borçların vadesinden önce kapatılması, ülkenin uluslararası alandaki kredi notunu da yükseltti.
Bu ay içinde Dünya Bankası yetkilileri açılması öngörülen 1 milyar dolarlık kredinin durdurulmasını görüşmek üzere Kazakistan’a gidecekler. Çünkü Kazakistan şu an bu krediye ihtiyaç duymuyor.
Ocak-temmuz döneminde ihracat ikiye katlanırken, toplam dış ticaret hacmi yüzde 81 artış göstermiş. Bütçe ise ağustos sonu itibariyle yüzde 10 fazla veriyor.
2000 yılının ilk yarısındaki petrol ihracatı 4,2 milyar dolara ulaşmış. Bu rakam 1999’un aynı dönemine göre 2,5 milyar dolar daha fazla. Geçen yıl ürettiği 30 milyon ton petrolün 23,7 milyon tonunu ihraç eden Kazakistan, dış satım gelirlerinin büyük bir kısmını petrolden sağlıyor.
Bu gelişmeler ülkede, hayat standardının yakın bir gelecekte yükseleceğine olan inancın kuvvetlenmesini sağlıyor.
Yeni oluşturulan bir fon da, bu açıdan çok önemli. Devlet Başkanı Nazarbayev’in öncülüğünde oluşturulan Petrol Fonu, Norveç ve Körfez ülkelerindeki benzerleri gibi gelecek nesillerin yararına harcanacak.
Şimdi beklenen; Kazak yöneticilerin moralini yükselttiği gibi halkın da geleceğe olan güvenini pekiştiren bu havanın, 1998’deki gibi dibe vuran petrol fiyatlarıyla sekteye uğramaması. Yakalanan trend, hem Kazakistan hem de bölgenin ekonomik ve siyasî geleceği için büyük önem taşıyor.
k.dikbas@zaman.com.tr
Yazarımızın en son yazıları
05/
09/
2000...
Devletin enflasyonu yüzde 60,5
08/
09/
2000...
Bakan Okuyan’ı kimler ağlatıyor?
12/
09/
2000...
1 katrilyonluk polemik
15/
09/
2000...
Okuyan: Sürpriz yapacağım
19/
09/
2000...
İşte o profesör
22/
09/
2000...
Petrol fiyatlarına ne oldu?
26/
09/
2000...
Türkiye mi kaybeder, Ermenistan mı?
29/
09/
2000...
Mr. Pipeline diyor ki!
03/
10/
2000...
Sobacılar işsiz mi kalacak?
| 
