Komşu komşunun "esrog"una muhtaç
Yahudiler cuma akşamından itibaren yılın üç önemli dini bayramından biri olan Çardaklar Bayramı'na girdiler. Bir hasat bayramı olan Çardaklar Bayramı'nın en belirgin geleneği Yahudilerin bugünlerde üzerinde yılın ilk sonbahar ürünlerinin asılı olduğu çardaklarda yaşamaya başlamalarıdır.
İsrail'de her dindar evin önünde veya balkonunda küçük bir çardak yapılır ve hayat çardağa taşınır. Aksa'nın hemen güneyinde eski Emevi Sarayı'nın olduğu alanda İsrail'in en büyük çardaklarından biri yapılır. Cumhurbaşkanı çardağında bayram tebriklerini kabul eder... Hasılı otantik, eğlenceli günler olur.
Bayramın en çok aranan dini malzemesi esrog denilen bir tür narenciye ürünüdür. Limonla avokado arası bir meyve olan esrog, çok az suyu olan, bolca çekirdeği olan, ekşi bir limonu andırır. Çardağında esrog bulundurmak ve bayram süresince yapılacak ibadetlerde bu meyvenin kutsanması o kadar önemlidir ki, en iyi esrogun şekli, yapısı, büyüklüğü hakkında sayfalarca hahambaşılık bildirileri yayınlanır. Sadece bayram günlerinde esrogu içinde tutmak için özel altın, gümüş kâseler yapılır, satılır... İnternet'te esrog pazarlayan onlarca Yahudi sitesi vardır.
Allah kimseyi düşmanına muhtaç etmesin... İsrailliler esrog meselesinde Araplara mecburdurlar. Tabii gerçekten iyi sevap almak istiyorlarsa. Zira İsrail, esrogların genetikleri ile oynadığından samimi dindarlar İsrail ürünü esrogları dinin kutsallaştırdığı meyve olarak kabul etmezler. Her yıl Nablus civarındaki Arapların yetiştirdiği esroglar Kudüs'ün dindar pazarında yüksek fiyatlarla satılır...
Gülümseyen İsrail
Kudüs'ün Macar Evleri Mahallesi'nde bir zamanlar baba-oğul Sonnenfeld hahamlar yaşarlardı. Hayatlarını ibadet ve Tevrat öğrenmeye adamış olan bu din adamları olağanüstü sakin, mütevazı bir hayat yaşarlardı. Hayatlarında tek lüksleri esrog idi. Baba Yosef Haim Sonnenfeld bir yıl boyunca yapmadığı harcamayı bir tek esroga verebilecek kadar bu işin delisiydi. Çardaklar Bayramı yaklaşıp esrog satıcıları mahallelerde dolaşmaya başlayınca Yosef gündüzlerini Allah'ın kendisine güzel bir esrog lutfetmesi için dua ederek ve satıcıdan satıcıya güzel bir esrog arayarak geçirirdi. İsraillilerin ürettikleri esroglar daha tatlı olmaları için limonla aşılanmış olduklarından Tevrat'ın istediği asıl esrogları sadece Araplar yetiştirirler. Yıllardan bir yıl yaz ortasında vuran bir çekirge salgını Arap bahçelerinde esrog bırakmaz. Rabbi Yaakov Meir, babası gibi günlerce Arap köylerinden gelecek esrogları bekledikten sonra bir de kendi gidip bakmak ister. Araplara başvurduğunda "Allah bizi bu yıl cezalandırdı. Ağaçlarda bir tek yaprak kalmadı." cevabını alır. İlla da bahçede gezip aramak isteyince içeri bırakırlar. Bir tek esrog için dua ede ede bahçeyi ararken Yaakov bir tek meyvesine bile zarar gelmemiş ve o güne kadar görmediği kadar güzel esrogları olan bir ağaç bulur. Bu olağanüstülüğü gören Arap şaşakalır. Yaakov bütün esrogları alır; ama Arap'a para kabul ettiremez. Sonunda Allah'a şükrederek babasına gider. Ancak bir tek esrogu o kadar beğenir ki, bunu babasına verip vermemek hakkında kararsızdır. Eve gelip babasına başına gelenleri anlatınca babası, "E o koca ağaçtan kaç esrog topladın bakalım?" diye kendi esrogunu sorar. Evlat ne yapacağını bilemez, bir müddet düşündükten sonra "Baba der, seni sevindirmek istiyorum. İşte bu muhteşem bir esrog. Bunu sana vereceğim; ama bir şartla: Sen benim bu yıl esrogları kutsamaktan aldığım sevaba ortak olacaksın, ben de senin sevabına ortak olacağım." Baba 'olur' der ve oğlunun kendi isteklerine babasını tercih etmesi karşısında duygulanır. "Fakat evlat, der. Benim de bir şartım var: Sen babanı kendine tercih etmekle büyük bir sevap işledin. Ben de buna ortak olmak isterim."
Kaynak: Tales From Old Jerusalem, Rabbi Shlomo Zalman Sonnenfeld, Mesorah Publications, 1989, New York.
k.balci@zaman.com.tr
Yazarımızın en son yazıları
23/
07/
2000...
Laiklerden kış saati tavizi
06/
08/
2000...
Büyükelçiliklerin Kudüs'e taşınması yaklaşıyor
13/
08/
2000...
Lieberman hikayeleri
20/
08/
2000...
Kudüs Arapları için kim iyi: Netanyahu mu, Barak mı?
27/
08/
2000...
Solcuların bulmacası ortalığı karıştırdı
03/
09/
2000...
Aksa'ya İlahi egemenlik
10/
09/
2000...
Yahudilerin kutsal günleri
17/
09/
2000...
Hıristiyanlar kimi istiyor?
24/
09/
2000...
Yehuda Amihay'ın gözleriyle Kudüs
08/
10/
2000...
Her ülkenin bir 'Keffaret Günü' olsa
| 
