400 hastane parası uçtu
VAVEK'e göre fona devredilen 10 bankada batan 12 milyar dolar parayla 200 yataklı tam donanımlı 400 hastane, 1000 megavatlık 15 doğalgaz santralı yapılabilirdi.
Vatandaşın Vergisini Koruma Derneği (VAVEK) Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, "içi boşaltılan bankaların getirdiği maliyetin boyutlarının çok büyük olduğunu" öne sürdü.
Kılıçdaroğlu, yaptığı açıklamada, 2001 yılında bütçe, KİT'ler, döner sermaye işletmeleri, İller Bankası ve fonlar kanalıyla 9,6 milyar dolarlık kamu yatırımı yapılmasının planlandığına dikkati çekti.
12 milyar dolar batırdılar
10 bankada batan paranın ise 12 milyar dolara yaklaştığını kaydeden Kılıçdaroğlu, "2001 bütçesinde öngörülen vergi geliri 31 katrilyon 776 trilyon (46,4 milyar dolar) liradır. İçi boşaltılan bankalar yoluyla halka fatura edilen bedel, toplam vergi gelirlerinin yüzde 25,8'ine yakın bir tutar oluşturmaktadır." dedi.
Yine, gelecek yılın bütçesinde 16 katrilyon 680 trilyon (24,3 milyar dolar) faiz ödemesi bulunduğunu hatırlatan VAVEK başkanı, 10 bankada batan paralarla bu ödemelerin de yarısının karşılanabileceğini vurguladı.
Bu parayla ne yapılırdı?
Bütçede Adalet Bakanlığı'na, bankalarda batan paraların yüzde 5,5'i oranında 659 milyon dolar, Milli Eğitim Bakanlığı'na yüzde 49,2'si oranında 5 milyar 907 milyon dolar, Sağlık Bakanlığı'na da yüzde 15,6'sı oranında 1 milyar 870 milyon dolar ödenek ayrıldığına işaret eden Kılıçdaroğlu, daha sonra şunları söyledi: "Bu ülkede vergi veren her yurttaş, son başvuru yeri olan adaletin, çağdışı ekonomik koşullar içinde görev yapmasını içine sindirememektedir. Halka fatura edilen tutarla, eğitime ayrılacak pay yüzde 100 artırılabilirdi. Tüm Türkiye'de öğrencilerin yurt sorunu çözümlenirdi. 200 yataklı tam donanımlı 400 genel hastane yapılabilir, hastane kuyruklarında bekleyen milyonlara daha insancıl koşullarda sağlık hizmeti verilebilirdi.
Bankada batan paralarla, bin megavatlık 15 doğalgaz santralı veya bin megavatlık 11 termik santral veya bin megavatlık 8 hidroelektrik santralı finanse edilebilirdi. Yine 8 bin 824 kilometre düz arazide veya 4 bin 54 kilometre engebeli arazide ya da 2 bin 836 kilometre çok engebeli arazide çift hatlı, sinyalli elektrikli demiryolu yapılabilirdi."
TBB: Spekülasyonlar sisteme zarar veriyor
Etibank ve Bank Kapital'in 'fon'a devredilmesinin ardından bankacılık sistemine yönelik spekülasyonlara Türkiye Bankalar Birliği (TBB)'nden tepki geldi. TBB'den yapılan açıklamada, bankacılık sistemine duyulan güvenin korunmasında herkese sorumluluk düştüğü bildirildi. TBB açıklamasında, "Kayıt içinde yer alan, her türlü faaliyeti yasal ve devletin tüm kurumlarının denetimi altında olan Türk bankacılık sisteminin kendisine yöneltilen haksız ithamları hak etmediği düşünülmektedir. " denildi.
Açıklamada ayrıca, 170 binden fazla çalışanı olan Türk bankacılık sisteminde 50 milyondan fazla hesapta yaklaşık olarak 40 milyar doları TL, 40 milyar doları yerleşiklere ve 3,4 milyar doları yerleşik olmayanlara ait olmak üzere toplam 83,4 milyar dolar tutarında mevduat ve 10 milyar dolar tutarında repo bulunduğu kaydedildi.
Pamukta sanal devrim
Koç Holding ve Çalık Grubu'nun birlikte hazırladığı Agromarket-kotonline.com, dünyanın ilk sanal pamuk borsası olarak çalışmaya başladı.
Birçok pamuk borsasının gerçek ortamda yapamadığını yeni kurulan Agromarket 'kotonline.com' sanal alemde gerçekleştirmeyi hedefliyor. Birçok alıcı ve satıcının internet ortamında bir araya gelerek uluslararası büyük bir pamuk borsası olmasını hedefleyen Agromarket projesinin ağırlıklı sermayesini ise Koç Holding ve Çalık Grubu sağlıyor. Kotonline.com'un servis ve altyapısını Koç Holding kuruluşu KoçNet sağlarken, pamuk piyasalarıyla ilgili çalışmaları Çalık Grubu hazırlıyor. Dünyada da bir benzeri olmayan sanal pamuk borsası kısa bir süre içinde Yunanistan, Bulgaristan, Özbekistan, Türkmenistan, İsrail, İran, Suriye ve Mısır gibi pamuk yetiştiricilerinin de içinde bulunduğu bölgenin pamuk merkezi olmaya hazırlanıyor.
Koç Holding Yeni İş Geliştirme Koordinatörü ve Bilgi Grubu Başkanı Ali Koç, kotonline alıcı ve satıcısının en güvenli ortamda ticaret yapma olanağına sahip olacağını, bu ortamdan her türlü ek bilgiye de anında ulaşabileceğini söyledi. Pamuk üreticisinin hava durumundan petroldeki dalgalanmalara kadar pamuk fiyatını etkileyecek her türlü bilgi, yorum ve analize de buradan ulaşacağını belirten Koç, iplik üreticisi ve hazır giyim üreticisi için de önemli bilgiler bulunduğunu belirtti. Koç, kotonline.com'da iplik fiyatını etkileyen tüm bilgileri, hazır giyim üreticisinin fiyatı etkileyen tüm bilgileri, ülke kotalarına kadar geniş yelpazede alma imkanı olacağını dile getirdi.
Türkiye'de tekstilin kendini yenilemesi gerektiğini belirten Çalık Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Çalık, kotonline.com'la geleceği planlama imkanı olduğunu; örneğin gelecek yıl ne kadar pamuk ekilmesine ihtiyaç olacağının belirlenebileceğini söyledi. Bir yılda Türkiye'deki toplam pamuğun yüzde 30'unun kotonline.com üzerinden işlem göreceğini belirten Çalık, kısa bir süre sonra da Türkiye'nin bölgesinde yer alan pamuğun yüzde 30'una ulaşmayı hedeflediklerini dile getirdi. Çalık, şu anda 150 bin ton pamuk için anlaşma yapıldığını ve mevcut altyapının Türkiye pamuğunun yüzde 20'sini oluşturduğunu sözlerine ekledi. Dünyada da bir benzeri olmayan sanal pamuk borsasıyla Türkiye'nin kısa bir süre içinde bölgedeki pamuk yetiştiricilerinin pamuk merkezi olmaya hazırlandığını söyleyen Ahmet Çalık, Agromarket'in pamuk borsasından sonra şeker, buğday, yağlı tohumlar, fındık gibi ürünlerde de sanal borsa kuracağını dile getirdi.
Kotonline nasıl çalışacak?
Dünyadaki borsa hareketlerini izleyerek pamuk alıp satacak kotonline.com kullanıcısı önce kayıt yaptırarak kendi şifresine sahip oluyor. Sistem üzerinde alış ya da satış talep formu doldurulduktan sonra talebinize uygun ya da belli değişiklik teklif eden talepler gelmesi halinde ekranınızda ortaya çıkıyor. Sözleşmeye bağlanan işlemler gerçekleşen işlemler listesinde 24 saat boyunca izlenebiliyor. Ancak henüz sözleşmeye bağlanmayan ve alıcı ile satıcı arasındaki işlem güvenlik nedeniyle sadece iki kişi tarafından görülebiliyor. Bunun dışında teslim, ürün mülkiyeti, ödeme gibi işlemlerde satıcı ve alıcı sözleşme şartlarında sorumlu bulunuyor. Kotonline ise işlem hacmi üzerinden komisyon alıyor.
Agromarket yönetim kurulu
. Bengü Erdoğmuş (Yönetim Kurulu (YK) Başkanı)
. Bülent Yıldırım (YK Başkan Yardımcısı)
. Sabahnur Erdemli (YK Üyesi-Agromarket GM)
. Ateşan Aybars (YK Üyesi)
. M.Ali Neyzi (YK Üyesi)
. Bekir Güreş (YK Üyesi)
(Ekonomi Servisi)
Çakmakoğlu: Tankta ihraç lisansı istiyoruz
Milli Savunma Bakanı Sabahattin Çakmakoğlu, silah alımlarında kısıtlama, sınırlama kabul etmediklerini belirterek, "En uygun bedeli olanı, bizim ordumuza en yakışanı ve en uzun ömürlü olanı tercih ediyoruz." dedi.
Çakmakoğlu, Savunma Sanayii Müsteşarlığı'nın 15. kuruluş yıldönümü nedeniyle Bilkent Otel'de düzenlenen, "Türk Savunma Sanayii'nin Dünü, Bugünü, Yarını" konulu sempozyumun açılışında yaptığı konuşmada, Türkiye'nin savunmaya ayırdığı kaynakların fazla olduğu yönünde eleştiriler bulunduğunu kaydederken, bu eleştirilerin bilerek yapılması gerektiğini söyledi. Çakmakoğlu, Türkiye'nin komşu ülkeler içinde savunma harcaması en az olan ülkelerden biri olduğunu vurguladı.
Tank alımı
Bazı ülkelerden Türkiye'ye tank verilmeyeceği yönünde beyanatlar olduğunu da hatırlatan Çakmakoğlu, şöyle devam etti:
"Sizden aldık mı ki? Sanki ihale makamları o ülkenin tankını almaya karar vermiş... Mavisi, yeşili, kırmızısı da oturmuşlar (Biz bunları Türkiye'ye vermeyiz...) Dur bakalım. Senden mi alacağız? Evvela o soru sorulmuş, cevabı alınmış değil. Bizim savunma sanayiinde, Türkiye'ye ihraç lisansı ile teknolojiyi aldığımız zaman, Türkiye'de o teknolojiyi kendimiz de geliştirerek yapmak gibi bir düşüncemiz, hedefimiz var. Millileştirmek gibi bir hedefimiz var. Bunu kabul eden bizim alımlarımıza girer. Yoksa ihraç lisansı vermeyecekse zaten ben onu ihalede dikkate almam."
Yurtdışından ana yüklenici firma yoluyla alınacak silahlarda sistem performansı, fiyat, teknolojik yapı ve off-set gibi konuların dikkate alındığını belirten Çakmakoğlu, şimdiye kadarki off-set uygulamalarının sadece savunma sanayi ürünleri ile sınırlandırıldığını, bu imkanın fazla kullanılamaması nedeniyle kendilerinin bu yelpazeyi genişlettiklerini kaydetti.
GSMH'den savunmaya kim ne kadar pay ayırıyor? (%)
. Türkiye (4,2)
. Suriye (7,2)
. Irak (6,8)
. Ermenistan (8,2)
. Yunanistan (4,7)
. Bulgaristan (3,7)
Enerjide KDV liderlere taşınıyor
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Cumhur Ersümer, enerji devir bedellerinden KDV alınması konusunu, gerekirse liderler zirvesine götüreceklerini söyledi. Ersümer, İstanbul'daki temaslarının ardından dün Ankara'ya gelen Norveç Petrol ve Enerji Bakanı Olav Akselsen onuruna, Devlet Kanukevi'nde bir öğle yemeği verdi.
Bakan Ersümer, yemekten önce basın mensuplarının sorusu üzerine, enerji tesisleri devir bedellerinden KDV alınması konusunun, Maliye Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkililerinden oluşan heyet tarafından ele alındığını belirterek, şöyle devam etti: "Henüz bürokratlardan bana intikal eden bir husus olmadı. Her cepheden konuyu inceliyorlar. Tabii onların varacağı sonucu, her iki bakan olarak tekrar görüşeceğiz. Gerekirse liderler zirvesine götüreceğiz. Şu anda çalışmalar devam ediyor." Cumhur Ersümer, basın mensuplarının, "Hangi durumda konu liderler zirvesine gidecek" yönündeki sorusuna, "Şu anda bilemem." cevabını verdi. Maliye Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkililerinden oluşan heyetin, çalışmalarını bu hafta içinde bitireceğini belirten Bakan Ersümer, şunları kaydetti: "Telekom ile ilgili konularda da bazı tartışmalar yaşandı. Sonuçta zirvede çözüldü. Onu örnek olarak söyledim. Yoksa umutlu veya umutsuz olmanın, bir noktada işin gereğini uygulamak bakımından herhangi bir etkisi olacağını zannetmiyorum. Bu çok özel bir iştir. Türkiye'de şu ana kadar hiçbir şekilde, hiçbir benzer olay karşısında yaşanmamış ve uyglanmamış bir sistem uygulanıyor. Tartışmanın ana sebebi de budur. Bizim bütün arzumuz, 2000 yılı içinde şu anda bütün işlemleri bitmiş, işletme devir hakkı bedelleri ödenmesi hazır hale gelmiş projelerde bir sonuca ulaşmak. KDV konusunda herhangi bir niza nedeniyle bu konunun ertelenmesini istemiyoruz. Bu mutabakata varılması gereğini belirtiyoruz."
Hissedarlar demokrasisi
Devlet Bakanı Yüksel Yalova, son 15 yılda elde edilen özelleştirme gelirinin bir yılda sağlanmasına sevinildiğini belirterek, "3 milyar doları elde ettik; ama 1 milyar dolarını çağ dışı bir işletmecilik anlayışıyla harcıyorsak, Türkiye olarak işe başka türlü bakmamız lazım." dedi.
Euromoney tarafından düzenlenen "Türkiye: İş, Finans ve Yatırım" konulu konferansa katılan Yalova, Türkiye'de özelleştirme kavramının toplumsal bir mutabakata dönüştüğünün görüldüğünü söyledi.
Bugüne kadar özelleştirme uygulamalarında, hem kapitalist hem de eski Doğu Bloku ülkelerinden geride kalındığını anlatan Yalova, "Türkiye'de özelleştirme nasıl yapılır diye kafa yordum. Anladım ki özelleştirme işi basit bir ekonomik faaliyet, ihale prosedürü hiç değil. İddia ettiğim şey, devlet kavramının Türkiye'deki anlayışına bakmadan başarılı olmak mümkün değildi." diye konuştu. 'Devlet' kavramının ülkemizde kutsallaştırıldığını ifade eden Yalova, "Böyle dediğimiz için, devlete ait malın alınıp satılması olarak algıladığımız özelleştirme işine geldiğinizde, kim kime neyi peşkeş çekiyor? Kim bu işten nasipleniyor?" dedi. Devlet Demiryolları gibi işletmelerin zararlarına dikkat çeken Yalova, "3 milyar dolar elde ettik ama bunları altalta toplarsak, 1 milyar dolarını çağdışı bir işletmecilik anlayışı nedeniyle harcıyorsak Türkiye olarak işe başka türlü bakmamız lazım." dedi. Devlet Bakanı Yüksel Yalova, özelleştirme konusunda arkaik jakoben zihniyet olarak nitelediği bir kesimin engellemelerde bulunduğunu da kaydederek, "İşte ilk defa o arkaik jakoben zihniyet geçtiğimiz yıl direncini gösterdi; ama mağlup oldu." diye konuştu.
THY’nin ihalesi ay sonunda
Özelleştirme İdaresi Başkan Yardımcısı Fevzi Arıcıoğlu, Türk Hava Yolları'nın (THY) yüzde 51'inin stratejik satış yöntemiyle özelleştirileceğini ve en geç bu ay sonuna kadar ihaleye çıkılacağını kaydetti.
Ereğli Demir Çelik hisselerinin yüzde 51'inin halen kamunun elinde olduğunu hatırlatan Arıcıoğlu, ikincil halka arzlarla şirketteki kamunun payını yüzde 50'nin altına çekmeyi amaçladıklarını söyledi.
Yarım milyara cep telefonu
Dünyanın ilk dokunmatik ekranlı cep telefonu Ericsson R380 Türkiye'de satılmaya başladı.
Cep telefonu, kişisel ajanda ve avuç içi bilgisayarını bir araya getiren R380, özellikle hareketli iş hayatı yaşayanlar için düşünülmüş. PC ile senkronize hale getirilebilen, WAP servisine açık, 900 ve 1800 şebekelerine uyumlu Ericsson R380 Türkiye'de 500 milyon lira.
Yeni otoyollar geliyor
Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yatırım programında yer alan Ankara—Pozantı, Gaziantep—Şanlıurfa yolu ile Bursa çevre yolu projelerinin, kontrolörlük, danışmanlık ve müşavirlik hizmetleri için ihale açıldı.
Resmi Gazete'de yayımlanan ihale duyurusuna göre, yapımı planlanan Ankara—Pozantı ve Gaziantep—Şanlıurfa otoyolları ile Bursa çevre yolunun Yalova ayrımı, Karacabey köprülü kavşağı ve Bursa çevre yolu Yalova ayrımı—Turanköy kavşağının danışmanlık ihalelerinde, son başvuru tarihi 20 Kasım 2000 olarak belirlendi.
Söz konusu otoyol yapımının danışmanlık hizmetleri için ilgilenen firmalara çağrıda bulunan Karayolları Genel Müdürlüğü, ilgilenen firmalardan, önseçim formlarını doldurarak 20 Kasım 2000 tarihine kadar ilgili birime vermeleri istendi.
Koç’un tüm şirketleri kârda
2000 yılında zarar eden Koç Topluluğu şirketi kalmadı. Topluluk şirketlerinin hepsi yılın 9 ayını kârla kapatırken, 'amiral gemisi' Arçelik, 641 trilyon 690 milyar lira ciro ve 56 trilyon 361 milyar lira net kâr ile ciro ve kârlılıkta ilk sırayı aldı.
Koç Topluluğu şirketlerinin tümü, yılın 9 ayını kârla kapatırken, kombine satışları 5,3 katrilyon liraya (8 milyar 791 milyon dolar) ulaştı. Koç Holding Chief Executive Officer'ı (CEO) Temel Atay'ın yaptığı yazılı açıklamaya göre, 5 katrilyon 344 milyar lira (8 milyar 791 milyon dolar) olarak gerçekleşen topluluk şirketlerinin 9 aylık kombine satışlarında dolar bazında yüzde 21,7 oranında artış oldu. Yıl sonu itibariyle kombine satışlar 12 milyar 321 milyon dolar olarak tahmin edilirken, geçen yılki 10 milyar 254 milyon dolara göre topluluk satışlarının yüzde 20,2 artmış olacağı bildirildi.
Topluluk şirketlerinin ihracatı, yüzde 12,7 artışla 672 milyon dolara ulaşırken, yıl sonunda ihracatın 1 milyar 29 milyon dolara yükselmesi hedefleniyor.
Yatırımlar ise yüzde 10,8 artışla 426 milyon dolara çıkarken, yıl sonunda realize edilmesi beklenen 2 enerji projesi dışında yıl sonunda bu rakamın 628 milyon dolara ulaşacağı kaydedildi.
Koç Topluluğu'nun Borsa'da hisseleri işlem gören 16 şirketi, yılın ilk 9 ayında ciroda yüzde 109, kârda yüzde 210 artış sağladı. Halka açık 16 şirketin net cirosu, 2 katrilyon 844 trilyon 320 milyar liraya ulaştı. Söz konusu şirketlerin 9 aylık net kârları da, 200 trilyon 833 milyar lira oldu.
Arçelik, ciro ve kârlılıkta önde
Koç Topluluğu'nun "amiral gemisi" Arçelik, 641 trilyon 690 milyar lira ciro ve 56 trilyon 361 milyar lira net kâr ile ciro ve kârlılıkta ilk sırayı aldı. Ford Otosan, 450 trilyon 640 milyar lira ciro ve 35 trilyon 521 milyar lira kâr ile ikinci sıraya yerleşirken, Migros, 441 trilyon 894 milyar lira ile ciroda en büyük 3. Koç şirketi oldu. Kârlılıkta 3. sırayı ise 34 trilyon 74 milyar lira ile Koç Holding aldı. Ford Otosan ile birlikte büyük bir atak yapan Tofaş Fabrika'nın yanı sıra Demir Döküm de, zarardan kâra geçmeyi başardı. Geçen yılın ilk 9 ayında 33 trilyon 624 milyar lira zarar açıklayan Tofaş Fabrika, bu yılın aynı döneminde 19 trilyon 51 milyar lira kâr etti.
Enflasyonun altında zam
2000 yılında zarar eden Koç Topluluğu şirketi kalmadığını belirten Koç Holding CEO'su Temel Atay, geçen yılın olumsuz koşullarına rağmen yatırımlarına devam eden ve gerekli tedbirleri alan topluluk şirketlerinin, hükümetin istikrar programına paralel olarak enflasyon oranının altında fiyat artışları gerçekleştirdiklerini ve büyümelerini devam ettirdiklerini kaydetti.
Avrupa Birliği, Euro konusunda endişeli
Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin maliye ve ekonomi bakanları, Avrupa Merkez Bankası'nın (AMB) ortak para birimi Euro'ya destek amaçlı müdahalelerini yerinde bulduklarını bildirdiler.
Brüksel'de yapılan Ekonomi ve Maliye Bakanları Konseyi (ECOFIN) toplantısı sırasında basına bilgi veren Belçika Maliye Bakanı Didier Reynders, bakanların "daha güçlü bir Euro" istediklerini ve Avrupa para biriminin bugünkü durumundan "endişe duyduklarını." söyledi.
Deprem vergileri Batık bankalara
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Başkanı Zekeriya Temizel'in sadece iki bankanın batak riski olarak açıkladığı 415 trilyon lira, deprem felaketi nedeniyle 2000 yılının ilk 9 ayında ödediğimiz Özel İletişim Vergisi ve Özel İşlem Vergisi'nin toplamında fazla.
Diğer batık bankalarda dikkate alındığında batık bankalardaki 12 milyar dolara yaklaşan risk miktarı, Türkiye'nin faiz dışı harcamalarının yarısı kadar.
Devlet yılın ilk 9 ayında Özel İletişim Vergisi adı altında cep telefonlarıyla konuşan vatandaştan 279 trilyon 255 milyar lira toplarken, Özel İşlem Vergisi'nden elde ettiği gelir 154 trilyon 907 milyar lira olarak gerçekleşti. Bunların toplamı olan 434 trilyon 162 milyar lira, BDDK Başkanı Temizel'in açıkladığı 2 bankanın batık risk yükünü ancak karşılayabildi. Devletin el koyduğu 10 bankanın toplam 12 milyar dolar (yaklaşık 8 katrilyon 160 trilyon lira) liralık bir mevduatı hortumlayarak risk ettiği dikkate alınırsa bu rakam yılın ilk 9 ayında yapılan 17 katrilyon 414 trilyon liralık faiz dışı harcamaların yüzde 46'sına tekabül ediyor.
lMUSTAFA ÖZGE / İstanbul CHA
| 
