Koza'dan davetiye ihracı
Matbaa sektöründe 50 yılı geride bırakan İpek Matbaacılık halka arz sonrası yurtdışı yatırımlara ağırlık verdi. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Akın İpek, Ortadoğu ve Avrupa ülkelerinden sonra şimdi de Amerikan pazarında Koza marka ürünleri ile hedef büyüttü.
Tüm Türkiye'de franchising yolu ile yeni mağazalar açmayı planlayan Akın İpek, defter ve poster gibi kırtasiye ürünlerinde de iddialı olduklarını söyledi. İpek, önceleri fason imalat yaptıkları dünyaca ünlü kart firmalarına artık kendi markalarıyla rakip olacaklarını vurguladı.
Akın İpek - Koza Davetiye
1963 yılında Adana'da doğdu. Ankara TED Koleji'nde lise öğreniminin ardından İngiltere'de ekonomi, Hacettepe Üniversitesi'nde ise işletme eğitimi aldı. Babası Hacı Ali İpek tarafından kurulan İpek Matbaacılık ve Koza Davetiye'yi yurtdışına açtı. Bu yıl Borsa'da halka açılan İpek Matbaacılık Yönetim Kurulu Başkanı Akın İpek evli ve üç çocuk babası.
Hedef Amerika
İpek Matbaacılık Yönetim Kurulu Başkanı Akın İpek ile şirketin Ankara'daki üretim tesislerinde davetiye sektörü üzerine hoş bir sohbet yaptık. Akın Bey, yurtiçi piyasada yüzde 90 civarında pazar payına ulaştıklarını, şimdi ise hedeflerinin Avrupa ve Amerika piyasasında büyümek olduğunun altını çizdi.
İpek Matbaacılık'ın kuruluş hikâyesini sizden dinleyebilir miyiz?
İpek Matbacılık, babam rahmetli Hacı Ali İpek tarafından kuruluşu 1947 yılına, Kahramanmaraş ve Adana'ya kadar uzanan bir geçmişe sahip. Babam Maraş'ta çıraklıktan bu işe başlamış, daha sonra Adana ve Ankara'ya kadar bu işleri götürmüş. Kendisi iş hayatında maceradan çok cesaret sahibiydi. Ayrıca üretimde otomasyona çok inanırdı.
Ailenizin kökeni o zaman Maraş'a dayanıyor.
Evet, baba tarafım Maraşlı; ancak ben Adana'da doğdum, Ankara'da büyüdüm. Kardeşim Tekin ise Ankara'da doğdu.
Ankara'da ilk matbaayı nerede kurdunuz?
Ankara'ya babam ilk geldiğinde Turtes Han'da başlamış üretime. Daha sonra Mithatpaşa'da küçük bir dükkan almış. İstanbul yolu üzerindeki bu tesislere geçtikten sonra iç piyasada önemli bir yer edindik. 1983 yılından itibaren ise ihracata daha çok ağırlık verdik. Şu anda 20 bin metrekarelik bir alanda 400 personel ile üretime devam ediyoruz. Babamı ise bundan 3 sene önce kaybettik. Biz de kardeşimle birlikte bugün işleri yürütüyoruz. Dünyaca kabul edilen tüm kalite güvence belgelerini aldık. Bu yıl ise şirketi halka açarak kurumsallaşmaya hız verdik.
Siz oldukça güzel özetlediniz; ama davetiye pazarında aranan bir marka olmak herhalde o kadar da kolay olmasa gerek.
Allah'a şükür çalıştık ve bu noktalara geldik; ama ben şunu hatırlıyorum. Bundan 20 sene önce Cağaloğlu'nda elimizde kataloglarla babamla birlikte matbaa matbaa gezerdik. İstanbul'da, İzmir'de, Mersin'de bayi ağı kurmaya çalıştık. Şu anda ise yurtiçi pazarında yüzde 90 gibi büyük bir paya sahibiz. Ben geçen sene aynı durumu Amerika'da yaşadım. New York'taki matbaalara tek tek kataloglarımızı dağıtıyordum. Türkiye'de Koza'nın bu duruma gelmesi demek ki 20 seneyi almış. Şu andaki tecrübeli ekibimizle bu, ABD'de daha kısa sürecektir umarım. Böylece kendi markamızla yurtdışında çok daha başarılı olacağımızı düşünüyorum.
Siz şirkette hangi kademelerde çalıştınız?
Ben pazarlamada işe başladım. 2 sene kadar Ulus'taki dükkanımızda çalıştım. Daha sonra üniversite eğitimi için İngiltere'ye gittim, ekonomi eğitimi aldım. Türkiye'ye döndükten sonra Hacettepe Üniversitesi İşletme Bölümü'nü bitirdim. Babam da bu tesislerimizi yeni kurmuştu. Üniversitede okurken bir taraftan da işlerimizi yürütüyorduk.
Yurt çapında satışlarınız nasıl gerçekleşiyor?
Yurtiçi pazarda herhangi bir şekilde fason imalatımız bulunmuyor. Şu anda 18 farklı ilde, sayıları 22'ye varan bayilerimiz aracılığıyla müşterilere ulaşıyoruz. Bizim halk ile direkt temasımız ise Koza Pazarlama sayesinde oldu. Biz daha önce davetiye, tebrik, ajanda vs. gibi ürünlerimizin tamamını matbaalar vasıtası ile satardık. Ancak kurduğumuz yeni mağazalar ile kırtasiye sektöründe çeşitli alışveriş mağazalarında yer aldık.
Son dönemde franchisinge önem verdiniz.
Biz, defter, poster gibi farklı ürünleri de bünyemizde üreterek Türkiye çapında halka ulaşmayı hedefliyoruz. Bunun için franchising sistemiyle kendi mağazalarımızın yanında tüm Türkiye çapında mağazalar açacağız. Bunun şu anda Mersin'de dokuzuncusu açıldı. İstanbul ve Ankara'da çeşitli yerlerde mağazalarımız var. Şu anda Anadolu'nun her yerinde yeni perakende mağazalar açmayı hedefliyoruz. Buralarda şirketlerin ihtiyaç duyacağı her türlü ürünü üretmeyi hedefliyoruz. Örneğin; kartvizitinden tutun da antentli kâğıda ve zarfına kadar bir şirketin her türlü ihtiyacını oralarda üreteceğiz. Bunların iç baskılarını da biz yapacağız.
Her şeyi Ankara'dan yürütmek zor olmuyor mu?
Ben şu anda Amerika'dan gelen siparişleri 3 günde hazırlayıp gönderiyorum. New York'tan, Kaliforniya'dan hatta Teksas'tan siparişler geliyor. Diyarbakır ya da İzmir'den gelen siparişlerde olduğu gibi dizgisini yapıp burada basıyoruz. Artık teknolojinin getirdiği imkanlarla dünya küçüldü. Şu anda benim Ankara'daki fabrikam New Jersey'de yerleşik bir fabrika gibi üretim yapabiliyor.
Siz şu anda dünya devi Hallmark, Carlton card, American greetings gibi firmalara fason üretim yapıyorsunuz. Bu bağlantı nasıl gerçekleşti?
Biz aşağı yukarı 20 yıldır bu firmalara aksatmadan, hatasız üretim yapıyoruz. Rakip firmalar olmalarına rağmen kalitemiz yüzünden bize üretim yaptırıyorlar. Biz şu ana kadar fason imalat denilen yıpratıcı ve zor bir işte başarılı olduk. Fason imalatta en ufak bir hata yapma şansınız olmaz, teslim zamanlarınızda sapma olmaz. Olduğu takdirde faturasını çok ağır ödersiniz. Biz kendi markamızla dünya pazarına açıldığımız zaman şartların daha cazip olacağını düşünüyoruz. Şu anda müessese olarak gerek altyapımız, gerek birikimimiz ile Amerika pazarında da başarılı olacağımızı düşünüyorum. Geçen yıl 6 aydan fazla Amerika'da kaldım ve matbaalara tek tek katalog dağıttım.
Davetiye pazarında yurtdışında hedefiniz nedir?
Biz yabancı firmalara raflarda tek tek satılan perakende kart üretiyoruz. Bizim ABD'deki hedefimiz ise öncelikle davetiye pazarında, kişilere özel hazırlanan ürünlerde yer almak. Fason imalat yaptığımız bu firmalar ise davetiye sektöründe değiller. Biz ise üretici, toptancı ve perakendeci ayağını bir arada kurarak Amerikan pazarında avantaj sağlamayı hedefliyoruz. Biz ürünlerimizin kalitesine ve servis hizmetimize sonuna kadar güveniyoruz. Bu dev pazarda başarı şansımız ise zamana bağlı. Ancak hedefimiz Amerikan pazarında katlanarak büyümek.
Siz önce Ortadoğu'ya açıldınız, ardından Avrupa ve şimdi de Amerika.
Bizim ihracata karşı sürekli merakımız vardır. Ben öğrencilik yıllarımda İngiltere'de gördüğüm kartları inceler ve biz bunların daha iyisini yapabiliriz derdim. Şu anda ise İngiltere Posta İdaresi'ne 40 milyon adet kart gönderiyoruz. Fason imalatını yapıp gönderdiğimiz kartlar dünyanın her tarafında satılıyor. Kendi ismimizle, Koza Inc. olarak Amerika'da hızla büyüyoruz. Avrupa'da ise Koza London, Koza Scotland ve Koza Belçika açılıyor. Suudi Arabistan ve Filipinler'de de Koza Davetiye olarak yeni mağazalar açmayı hedefliyoruz. Şu anda zaten ürünlerimizi Avrupa'nın pek çok ülkesinin yanı sıra Ortadoğu'da ve Orta Asya'da görmeniz mümkün.
Amerika'daki evli çiftlere davetiyelerinde üç günde teslimat sözü veriyorsunuz. Bu, maliyeti artırmıyor mu?
Uçak ile taşımada kilogramı 1 dolar. UPS ile kapıdan kapıya gönderirseniz 5 dolar. 1 kutu davetiyenin fiyatı en azından 50 dolar olduğuna göre yüzde 10 nakliye maliyeti de kurtarır. Geçen hafta Amerika'dan gelirken yanıma bir Türk yolcu oturdu, gelirken tanıştık. Teksas'ta bir işyeri varmış. Bir dükkanda davetiye kataloglarına bakarken "Koza-Turkey" ismini görünce inanamadığını söyledi. İşte bizim hedefimiz 10 milyar dolarlık Amerikan pazarı.
Kullandığınız kâğıtlar tümüyle ithal mi?
Ülkemizde bu tip kağıtlar üretilmediğinden biz tümüyle ithal kâğıt kullanıyoruz. Dünyanın çeşitli ülkelerinden bu kâğıtları özel olarak seçiyoruz. Sadece zarf üretimi için kullandığımız kağıtlar ülkemizde üretiliyor. Biz ayrıca yüzlerce çeşit yaldız kullanıyoruz. Heykeltıraş, şair, ressam gibi sanatkârlardan oluşan bir güzel sanatlar ekibimiz var. Bunların hepsini bir bünyede ahenk içinde yürütmek kolay bir iş değil. Şu anda da zaten bu üretimi bizden daha iyi yapan bir firma olsaydı, Hallmark gidip oraya yaptırırdı.
Koza dışında başka markalarınız da var mı?
Markaları artık ben de karıştırıyorum. Amerika'da şu anda 4 marka oldu. Traditional, Unique, Koza ve White Book. Türkiye'dekiler ise Koza, Pelin, Sade Davetiye vb. diye gidiyor. Biz artık dağıttığımız katalogları hiç toplamayacağız. Bunun yerine yeni isimler ile piyasaya çıkacağız. Amerikadakiler 20 senedir aynı katalogları kullanıyor. Biz ise yeni ürünler ile piyasada yer edineceğiz.
Son dönemde defter, hatıra albümleri ve nikah şekerlikleri gibi yeni ürünlere de geçtiniz.
Ürün gamının genişlemesi elbette pazar payımızı artırıyor. Biz davetiye ile işe başladık. Takvim, poster ve kartpostal işine girdik. Son dönemde ise çeşitli kırtasiye malzemeleri üretimi yapıyoruz. İlk spiralli takvimi biz çıkardık. Takvim için 2-3 ay üretim yapılıyor, diğer aylarda ise makine boş yatıyordu. Biz o makineyi daimi çalıştırmak için defter işine girdik. Spiralli sert kapaklı defteri ülkemizde ilk biz yaptık ve oldukça ilgi gördü.
Önümüzde yılbaşı ve bayramlar var. Sizin için daha hareketli bir dönem mi geliyor?
Bizim için o hareketlilik aylar önce tamamlandı. Takvim satışı ocakta başlar, davetiye sezonu mayısta başlar, fason kart imalatı ise şubatta başlar. Biz son aylarda iki vardiya çalışarak siparişleri ancak yetiştirebildik.
Yıllık kart satışınız ne kadar?
Herhalde 100 milyonu aşan kart satışımız var. Bu da yaklaşık 10 milyon dolarlık bir satış hacmi demek. Bu yıl ise 150 milyon adet kart üretmeyi hedefliyoruz. Bunun yarısı ise ihracat olarak sayılabilir. Ama dünyada kart pazarı oldukça büyük bir pazar. İngiltere'de her yıl kişi başına 50 dolar kart için harcanıyor. Yılbaşının yanı sıra Anneler, Babalar Günü gibi önemli günlerde de herkes birbirine kart gönderiyor. Ülkemizde ise bu pazar yavaş yavaş gelişiyor. Şimdilerde ise bazı özel hastaneler, doğum günü ve geçmiş olsun kartları bastırıyorlar.
İnternet sayesinde elektronik posta giderek yaygınlaşıyor. Bu teknoloji sizin sektörünüzü nasıl etkiliyor?
Dünyada yapılan araştırmalar, teknolojideki hızlı gelişmeye rağmen kart pazarının azalmadığını aksine arttığını gösteriyor. Sadece Amerika'da pazar yüzde 10 büyümüş. Özel günlerde kart göndermek, sanal ortamdaki haberleşmeye çok iyi bir alternatif olarak görülüyor. Kart tüketicilerinin yüzde 90'ı ise hanımlar ve onlar da kartpostaldan vazgeçmiyorlar.
Siz bundan 6 ay önce halka açıldınız. Halka açılma şirketi nasıl etkiledi?
Biz halka arz ile finansal yapılanmamızı değiştirdik ve çok olumlu bir duruma geldik. Bunun yanında kurumsallaşmaya hız verdik. Bütün bilgisayar teşkilatımızı yeniden yapılandırdık. Bütçe-planlama bölümü kurduk ve yeni yatırımları bu bünyede planlayacağız. Mali-koordinasyon birimi kurduk. Bundan sonra şirketin ilerlemesinde ailenin rolünü azaltıp halka mal olmuş kurumsal bir şirket haline gelmeyi amaçlıyoruz. Zaten bunun için biz farklı bir halka arz yolu seçtik ve hisselerimizi birincil piyasadan sattık. Gelecek yıl ise Koza Davetiye'yi halka açmayı planlıyoruz.
Son dönemde Borsa'da yaşanan düşüş sizi nasıl etkiliyor?
Bence Borsa'da yatırım yapacak kişiler öncelikle şirketin bilançolarına ve şirketle ilgili gelen haberlere bakarak karar vermeliler. Suni hareketlerle, anlık para iniş çıkışlarıyla hareket etmemeliler. Zira bu tür hareketler bugün olmazsa da yarın mutlaka insana zarar verir. Şirketin 6 aylık ya da 1 senelik bilançolarına bakılarak öyle yatırım yapmalılar. Bizim şu anda halka açtığımız İpek Matbaacılık şirketimiz, bütün ekonomik kriterlere göre en iyi şirketler kategorisinde yer alıyor.
| 
