Fırtına dinmedi
Hükümetten yapılan açıklamalara rağmen piyasalardaki kriz devam etti. Bankaların döviz alımları dün 6 milyar doları aşarken, İnterbank'ta gecelik faizler yüzde 400'e fırladı. Borsa endeksi ise, yüzde 8,04'lük kayıpla 8.747 puana indi.
Başbakan Bülent Ecevit'in açıklamaları ve Telekom'un yüzde 33'ünün blok satışını öngören kararnamenin alelacele hükümet üyelerinin imzasından geçirilip köşke gönderilmesi de, piyasalardaki fırtınayı dindiremedi. Bankaların döviz talebi dün de sürdü ve geçen haftadan bu yana alınan miktar 6,2 milyar dolara ulaştı. İnterbank'ta gecelik faizler yüzde 400'e fırlarken, borsa endeksi yüzde 8,04'lük kayıpla 30 Kasım 1999'dan beri en düşük kapanış seviyesi olan 8.747 puana indi.
Hükümet kanadından gelen olumlu açıklamalara rağmen, likidite sorunu ve devam eden döviz talebine bağlı olarak borsada gerileme, faizlerde ise sıçrama yaşandı. İlk seansta 9.810 puana kadar yükselen Ulusal 100 Endeksi, 2. seansta özellikle yabancı kaynaklı satışların etkisiyle hızla geriledi. Bir ara 8.701 puana kadar gerileyen endeks, günü 764 puanlık düşüşle 30 Kasım 1999'dan beri görülen en düşük kapanış seviyesi olan 8.747 puandan noktaladı. Hisse senetleri ortalama yüzde 8,04 oranında değer kaybederken, 453 trilyon 592 milyar liralık işlem hacmi gerçekleşti.
Gecelikler yüzde 400
Bankaların devam etmekte olan döviz talebi nedeniyle yüksek seyreden gecelik faizler, Merkez Bankası'nın yeniden para programı esaslarına dönüldüğünü açıklaması ile yüzde 400'e fırladı. İnterbank para piyasasında dünkü ortalaması yüzde 160,78 olmuştu. Bono piyasasında ise ortalama bileşik faizler yüzde 74'e kadar çıktı.
Bankaların devam eden döviz alımları dün 600 milyon dolar ve 42 milyon Euro'ya ulaşırken, geçen hafta başından itibaren yapılan alımlar toplam olarak 6,2 milyar doları aştı.
Görüşler...
. Deniz Yatırım Varlık Yönetimi Bölüm Başkanı Sinan Kesikbaş: Telekom'a ilişkin açıklamalar olumsuz değildi; ama yabancıların kararlı satışları geliyor. Pek ciddiye alınacak türden olmamakla birlikte, bazı yabancı yatırım kuruluşlarının raporlarında devalüasyon olasılığından bahsetmeleri de tedirginlik yaratıyor. Bir süre için alımdan uzak durulmalı.
. Bayındır Menkul Değerler Genel Müdür Yardımcısı Tunç Yalav: Hükümet, yapısal reformları geciktirerek hata yaptı. Buna bağlı olarak Türkiye'ye gelmesi beklenen kredilerde aksamalar oldu. Artık hükümetten gelen açıklamalar herhangi bir tesir yaratmıyor. Telekom'un özelleştirilmesi konusunda insanlar hikaye duymak istemiyor, icraat görmek istiyorlar. Kullanılabilir rezervler had safhada eksildi ve bu gidişle de krize doğru giden bir görüntü hakim. Dünyada varlığı sorgulanan IMF'nin Türkiye'de kaybetme şansı yok. Duvara çarpma eğilimi gördükleri an gerekeni yapacaklardır. Devalüasyon olacağına inanmıyoruz.
(Harun ÇÜMEN/Ekonomi Servisi)
Milliyet’ten kefil asparagası
Milliyet Gazetesi, asparagas haber yayınlamayı sürdürüyor. "Orhan Aslıtürk'ün kurduğu şirket üzerinden naylon fatura almakla" itham ettiği Transtürk Holding, Kuveyt Türk ve Albaraka Türk'ten söz konusu iddianın asılsız olduğuna dair yapılan açıklamaları dikkate almayan Milliyet Gazetesi, şimdi de Asya Finans ile ilgili asılsız ve gerçek dışı iddiaları haber yaptı.
Gazetenin dünkü nüshasında 'Aslıtürk'ün kredisine Fethullah Hoca kefili' başlığı ve "Sarıyer, Şişli ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na sevk edilen rapora göre, Aslıtürk'ün 3,9 milyon dolarlık Eximbank kredisine Fethullah Hoca cemaatine ait Asya Finans kefil oldu." şeklinde yayınlanan haberin gerçek dışı olduğu belirtildi. Asya Finans'tan yapılan açıklamada şöyle denildi:
"Kurumumuz, haberde yer alan üç önemli nokta ile ilgili olarak bir açıklama yapmak suretiyle kamuoyunu doğru bilgilendirme ihtiyacı hissetmiştir. Asya Finans Kurumu'nun, haberin başlığında adı geçen şahısla herhangi bir ortaklık ilişkisi olmadığı gibi, müşteri ilişkisi de bulunmamaktadır."
Kefil ve ortaklık yok
Haberde yer alan "Hesap uzmanları, Aslıtürk'ün Eximbank'tan kullandığı 3 milyon 960 bin dolarlık krediye Asya Finans'ın garanti verdiği, yani kefil olduğunu belirledi." ifadesi gerçek dışıdır. Asya Finans, Meltem Turizm ve Türe İnşaat başta olmak üzere, haberde adı geçen hiçbir firmanın kullandığı hiçbir krediye kefil olmamış, kontrgaranti vermemiştir.
Yine aynı haberde yer alan "Asya Finans'ın, Aslıtürk'ün Eximbank'tan kredi kullanan Türe İnşaat ile Meltem Turizm'e de binde 6 oranında ortak olduğu ortaya çıktı" ifadesi de gerçeği yansıtmamaktadır. Çünkü Asya Finans'ın ne Türe İnşaat'ta, ne de Meltem Turizm'de bir ortaklığı bulunmamaktadır."
Anadolu Finans da yalanladı
Öte yandan Anadolu Finans'tan da Milliyet gazetesinde yer alan haberlere ilişkin bir açıklama yapıldı. "Kurumumuz, haberde sözü edilen kişi ya da kuruluşları tanımamakta, aralarında bir organizasyon bağı ya da bir kredi ilişkisi bulunmamaktadır." ifadesine yer verilen açıklamada, "Yasal olarak özel finans kurumları faaliyetlerini ancak müşterilerinin talebi üzerine yerine getirir ve bu talebi de yasalara bağlı olarak yapar. İhracat yapmak isteyen şirketlere hizmet geliri elde etmek amacıyla ilgili mevzuat uyarınca ihracat aracılığı yapar. Anadolu Finans bankacılık hizmetleri olarak aracı ihracatçı konumuyla az miktarda bir işlem yapmış ve bu işlemler de tamamen usulüne uygun olarak resmi belgelerle gerçekleştirilmiştir." denildi.
(Ekonomi Servisi)
IMF ile likidite görüşmeleri sürüyor
Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye ile likidite krizine karşı yardım etmek üzere görüşmeler yaptıklarını doğruladı. Ancak halen devam etmekte olan görüşmelerin nasıl sonuçlanabileceği konusunda bilgi vermedi.
IMF sözcüsü Connie Lotze, Türkiye'deki likidite krizi hakkında yaptığı kısa açıklamada, "IMF Türk yetkililerle yakın temas halinde, durumu istikrara kavuşturmak için önlemleri görüşüyor." dedi. IMF, henüz kredilerin erken serbest bırakılması planı bulunmadığını, ancak durumun değişebileceğini belirtti. Lotze, "Toplantı tarihinin yeniden programlanması ihtimali her zaman vardır, ancak şimdiye kadar bir plan yapılmadı. Kesin olmayan toplantı tarihi Aralık'ın üçüncü haftası. Bu yarın veya birkaç gün içinde değişir mi, değişmez mi bilmiyorum." dedi.
SRF görüşmeleri
Öte yandan Hazine Müsteşar Yardımcısı Ferhat Emil'in IMF yetkilileri ile yapmakta olduğu SRF görüşmelerinin haftasonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Hükümetin IMF'den almayı öngördüğü SRF (ek rezerv kolaylığı) ülkelerin fon nezdindeki kotalarından bağımsız olarak veriliyor. Türkiye'nin IMF'den talebi, döviz rezervlerinin kriz öncesi seviyesine ulaştıracak miktar. IMF yönetim kurulunun karar vermesi halinde SRF'nin 3-4 gün içinde uygulamaya girebileceği bildiriliyor.
IMF son dönemde SRF'yi Güney Kore, Rusya, Arjantin ve Brezilya'ya sağladı. Reuters
Piyasalar kontrol altında
Türk Telekom'un yüzde 33'ünün blok satışını öneren kararnamenin imzaya açıldığını belirten Başbakan Bülent Ecevit, "Piyasalarda kontrol altında." dedi.
Başbakan Bülent Ecevit, son bir-kaç gündür bilindiği gibi ekonominin bir sarsıntı sürecinden geçtiğini belirterek, "Fakat durum kontrol altına alınmıştır." dedi.
Bakanlar Kurulu Toplantısı devam ederken, gazetecilere bir açıklama yapan Başbakan Ecevit, iç ve dış piyasaların herhangi bir kaygı duymasına gerek olmadığını vurgulayarak, onun için Bakanlar Kurulu'nun kamuoyuna bir açıklama yapmayı kararlaştırdığını kaydetti.
Telekom'un özelleştirilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararının imzaya açıldığını belirten Ecevit, "Bu kararname ile Telekom hisselerinin yüzde 33,5'lik kısmının blok satışının yapılması ve icra komitesinde çoğunluğun stratejik ortak temsilcilerine verilmesi öngörülmektedir." dedi.
'IMF ile uyumluyuz'
Ecevit, alınan kararları açıklarken, Bakanlar Kurulu'nun IMF ve Dünya Bankası ile uyum içinde yürütülen program çerçevesinde 2001 yılı ile ilgili bazı önlemler alınmasına karar verdiğini bildirdi.
Bu kararları açıklayan Ecevit, öncelikle kamu kesiminin genel dengesini sağlamak için gerekli olan önlemler arasında yer alan Vergi Yasası'na ilişkin tasarının bugün Cumhurbaşkanı tarafından imzalandığını bildirdi. Bu yasanın uygulanması için gerekli olan kararnamelerin Bakanlar Kurulu'nun imzasına açıldığını belirten Başbakan Ecevit, bu kararların en kısa zamanda Maliye Bakanı tarafından açıklanacağını bildirdi.
Ecevit, Telekomun özelleştirilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın imzaya açıldığını da belirterek, "Bu kararname ile Telekom hisselerinin yüzde 33,5'lik kısmının blok satışının yapılması ve icra komitesinde çoğunluğun stratejik ortak temsilcilerine verilmesi öngörülmektedir. Bu amaçla Telekom Özelleştirme Kurulu ihalenin koşullarını belirleyerek, 15 Aralık 2000 tarihine kadar kamuoyuna duyuracaktır." dedi.
Başbakan Ecevit, kamu bankalarının yeniden yapılandırılması ve özelleştirilmesi ile ilgili olarak çıkarılan kanunun uygulanması için gerekli olan kararnamenin de Bakanlar Kurulu'nun imzasına açıldığını bildirdi.
Hükümetin ekonomik politikalara ilişkin olarak alması gereken her türlü önlemi zamanında ve süratli bir şekilde almaya devam edeceğinden kuşku duyulmamasını da isteyen Ecevit, enflasyondan kurtulmak için bu programın başarılı olması gerektiğini bildirdi.
Ecevit, "Bu vesile ile hükümetimizin bu ekonomik programın arkasında tüm kararlılığı ile durduğunu bir kez daha vurgulamak istiyorum." dedi.
(Ankara ZAMAN)
Wolfensohn: Desteğimiz devam ediyor
Dünya Bankası Başkanı James D. Wolfensohn, Başbakan Bülent Ecevit'e gönderdiği mektupta, "Türkiye bugün iç mali piyasalarda faiz oranlarında keskin yükselişe ve dış rezervlerde düşüşe yol açmış olan son sarsıntıdan kaynaklanan güçlü bir tehditle karşı karşıyadır." dedi.
Wolfensohn, bu durumun kısmen dünya ekonomisindeki yüksek petrol fiyatları ve Euro'nun dolar karşısındaki değer kaybı ve piyasa borçlanmalarından kaynaklanan yüksek faiz oranları gibi Türkiye'yi olumsuz etkilemiş olan koşullara bağlanabileceğini bildirdi. Wolfensohn'un mektubunda, Türkiye'deki sarsıntının hükümetin 2001 yılı ekonomik politika çerçevesine ilişkin olarak yatırımcılar arasında var olan belirsizliğe de bağlı olduğuna inandıklarını kaydetti.
"2001 yılı ekonomik politika çerçevesine ilişkin olarak en geç bu hafta sonuna kadar yapılacak ivedi bir açıklama piyasalara hükümetinizin kararlılığının sürekliliği konusunda açık bir işaret gönderecektir." diyen Wolfensohn mektubuna, şöyle devam etti:
"Bankaların yeniden yapılandırılması ve özelleştirme konusundaki yasa ileri doğru atılmış büyük bir adımdır. Hükümetin yeniden yapılandırma işleminin kurumsal çerçevesini oluşturacak uygulama kararnamesini hızla çıkararak, bu gelişmeyi değerlendirmesini umut ediyoruz. Bu kararnamenin yürürlüğe konulması hükümetin reforma bağlılığı konusunda piyasalara verilecek işareti daha da kuvvetlendirecek ve bu itibarla Dünya Bankası'nın vereceği mali sektör uyarlama borcuyla desteklenecek programın ana unsuru olacaktır. Meslektaşlarımın sizi bilgilendirdiği gibi FSAL (778 milyon dolar) özellleştirme sosyal destekleme projesi, (250 milyon dolarla) birlikte onayı ve ülke yardım stratejisinin kabulü için bankanın yönetim kuruluna kısa zamanda iletileceği umudunu taşıyoruz."
Wolfensohn, "Türkiye'nin reform programına olan desteğimizin süreceği konusunda sizi temin etmek isterim. Hükümetinizce şimdiye kadar kaydedilen etkileyici ilerleme bizi de cesaretlendirmekte ve Türkiye ile ortaklağımızı güçlendirmeyi arzulamaktayız." görüşlerine yer verdi.
Rantiyeye vergi yok
Dar gelirli kesim ve sanayici vergi yükü altında ezilirken rantiyeciler vergiden kurtuldu. Devlet tahvili ve Hazine bonosu ile yatırım ortaklıkları kâr payı olanlar bu yıl ne kadar faiz geliri elde ederlerse etsinler yeni yılda söz konusu gelirler için beyanname vermeyecek ve Gelir Vergisi ödemeyecek.
Yeniden değerleme oranının yüzde 56 çıkması ile yeni yılda birçok vergiye bu oranda bir artış beklenirken, yüksek oranlı yeniden değerleme, rantiyeyi beyanname ve vergiden kurtaracak.
Gelirler Genel Müdürlüğü'nde yapılan hesaplamalara göre, menkul sermaye iratlarının indirim oranı 1,51 olarak hesaplandı. Kanun gereğince, gerçek kişilerin yıl içinde elde ettikleri faizin indirim oranına isabet eden kısmı, vergiye tabi bulunmuyor. İndirim oranı da, yeniden değerleme oranının ortalama devlet tahvili ve Hazine bonosu faizine bölünmesi sonucu bulunuyor. Ortalama faiz de yüzde 37 olarak hesaplandı. Bu durumda indirim oranı da 1,51 oldu.
İndirim oranının 1'in üstünde gerçekleşmesiyle birlikte de gerçek kişilerden bu yıl içinde hazine bonusu ve devlet tahvili faizi ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresi'nce çıkarılan menkul kıymetlerden gelir elde edenler, menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından kâr payı olanlar 2000'de bu kalemlerden ne kadar gelir elde ederlerse etsinler, 2001 Mart'ında bunlar için beyanname vermeyecek.
Nasıl kurtuldular?
Gelirler Genel Müdürlüğü yetkilileri, 1999'da sayılan kalemlerden 6 milyar 469 milyon 500 bin 924 lira ve üstü gelir elde edenlerin bu yıl mart ayında beyanname vermediğine dikkat çekerek, şu açıklamada bulundular:
"Geçen yıl yeniden değerleme yüzde 52,1, Hazine bonosu ve devlet tahvilindeki ortalama faiz ise yüzde 113,4 olarak belirlenmişti. Bu durumda indirim oranı yüzde 45,9 olmuştu. Böylece 3,5 milyar lira olan beyanname verme sınırı 6 milyar 469,5 milyon liralık brüt menkul sermaye iradına karşılık geliyordu. Bu yıl yeniden değerleme oranı yüzde 56 çıktı. Buna karşılık faizler çok düştü ve ortalama faiz yüzde 37'ye geriledi. Yeniden değerlemenin yüksek, faizlerin ise düşük olması nedeniyle indirim oranı 1'in üstünde gerçekleşti ve beyanname zorunluluğu ortadan kalktı."
Hasan Arat: Bankalar tekstilcinin ahını aldı
Tekstil sektörünün geçtiğimiz dönemde içine düştüğü duruma bankaların çıkardığı dedikodunun sebep olduğunu söyleyen tekstilciler, bankaların şimdi aynı duruma kendilerinin düştüğünü ifade ettiler.
Arat Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Arat, bankaların içinde bulundukları duruma dedikodu yüzünden düştüklerini kaydederek, kendilerinin sıkıntı içinde oldukları dönemde kimsenin bankalara dedikodu yapmayın diye telkinde bulunmadığından yakındı. Arat, "Bu dedikoduyu iki sene önce yapan bankaların başına bugün dedikodu musallat olmuş durumda." dedi. Bir sene önce reel sektörden yüzde 170 ile faiz tahsil eden bankaların, bunu devlete sattıklarını, ancak bankaların bugünkü sıkıntıya düşmekten kurtulamadıklarını dile getiren Arat, "Ama sonuçta bunun faturasını bütün Türk toplumu ödeyecek." diye konuştu.
(Ramazan SOLAK/İSTANBUL (CHA) )
Apple, Koç’la canlanacak
Koç Topluluğu, Apple Türkiye Yetkili Disribütörü Bilkom Bilişim Hisseleri AŞ hisselerinin yüzde 70'ini alarak, gruba sektörün önde gelen firmalarından birini daha ekledi.
Koç-Bilkom ortaklığı nedeniyle Ceylan Otel'de düzenlenen basın toplantısında ortaklığı değerlendiren Koç Holding Yeni İş Geliştirme Koordinatörü ve Bilgi Grubu Yürütme Komitesi Başkanı Ali Koç, bu işbirliği sayesinde Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu projeleri daha etkin hayata geçireceklerini söyledi.
Koç Bilgi Grubu olarak yeni ekonomiye değil, yeni ekonomik düzen, ekonomik iklime inandıklarını ifade eden Koç, holdingin ana faaliyetlerini teknolojinin nimetlerinden yararlanarak, çok daha verimli hale getirmeye çalıştıklarını kaydetti. Ali Koç, Bilkom'un 19 yıllık tecrübesiyle Koç Bilgi Grubu şirketlerinin altyapı üstünlüğünü sinerjiye dönüştüreceklerini belirterek, ilk hedeflerinin Apple'ın Türkiye'deki pazar payını yüzde 2'den yüzde 5'e çıkartmak olduğunu bildirdi. Bilkom Genel Müdürü Tijen Mergen ise yeni süreçte Bilkom bayi ve kanal ağında herhangi bir değişikliğe gidilmeyeceğini ve yönetimsel bir değişiklik olmayacağını kaydetti. İstanbul CHA
Yüzde 6,9 büyüdük
Ekonomide uygulanan istikrar programına rağmen bu yılın üçüncü 3 aylık döneminde büyüme hızı yüzde 6,9 oldu.
Bu yılın üçüncü 3 aylık döneminde ekonomide büyüme hızı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,9 olarak gerçekleşti.
Devlet İstatistik Enstitüsü, 2000 yılı üçüncü 3 aylık dönemine ilişkin geçici hesaplamaya göre gayri safi milli hasıla (GSMH) sonuçlarını açıkladı.
Buna göre, üçüncü 3 ayda yaratılan GSMH, cari fiyatlarla 40 katrilyon 81 trilyon 352 milyar lira olarak hesaplandı. Aynı dönemde GSMH, 1987 yılı sabit fiyatlarıyla da 38 trilyon 130 milyar lira olarak belirlendi.
Rakamlar ışığında 2000 yılı üçüncü döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre büyüme hızı da cari fiyatlarla yüzde 54,4, sabit fiyatlarla yüzde 6,9 olarak gerçekleşti.
Üçüncü üç ayda yüzde 6,9 olan büyüme hızı, dokuz ayda ise yüzde 5,4 olarak gerçekleşti. Bu yılın Ocak—Eylül döneminde büyüme hızı ticarette yüzde 11,1, sanayide yüzde 5,7 olurken, tarımda yüzde 1,8'de kaldı.
DİE'nin, 2000 yılı üçüncü üç aylık dönemine ilişkin açıkladığı GSMH geçici rakamlarına göre, yılın dokuz ayında, ulaştırma ve haberleşme sektörü yüzde 4,4, mali kuruluşlar yüzde 1,9 oranında büyürken, konut sahipliğinde yüzde 0,7 oranında daralma oldu.
2000 yılının 9 aylık döneminde GSMH cari fiyatlarla 88 katrilyon 576 trilyon 79 milyar lira, 1987 yılı sabit fiyatlarıyla 89 trilyon 297 milyar lira oldu.
Sonuçta dokuz aylık dönemde, geçen yılın aynı dönemine kıyasla GSMH artışı sabit fiyatlarla yüzde 5,4, GSYİH artışı da yüzde 6,5 olarak gerçekleşti.
Bu yılın üçüncü üç ayında ise geçen yılın aynı dönemine göre ticaret sektörü yüzde 12,2, sanayi yüzde 9,8, inşaat sektörü de yüzde 7,9 oranında büyüdü. Büyüme ulaştırma ve haberleşmede yüzde 4, mali kuruluşlarda yüzde 1,9 olarak gerçekleşirken, konut sahipliğinde bu oran yüzde 0,1'de kaldı.
1999'daki büyüme —6,1
Öte yandan DİE, daha önce açıklanan 1999 yılı GSMH sonuçlarının elde edilen verilerdeki değişmelerden dolayı yeniden hesaplandığını açıkladı. Buna göre, daha önce yüzde —6,4 olarak açıklanan 1999 yılı büyüme hızı, yüzde —6,1 olarak düzeltildi.
Geçen yıl kişi başına gelir, dolar değeriyle yüzde 11,5'lik azalışla 2 bin 880 dolar olarak belirlendi. Bu rakam daha önce 2 bin 878 dolar olarak açıklanmıştı.
Sanayi üretimi arttıyor
Türkiye'nin sanayi üretimi, geçen yılın aynı dönemine göre, Temmuz—Eylül döneminde yüzde 9,7, Ocak—Eylül döneminde de yüzde 5,6 arttı. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) verilerine göre, yılın ilk 9 ayında, sanayi üretiminde, kamu sektöründe yüzde 7,3 gerileme olurken, özel sektördeki artış yüzde 11,1 düzeyinde gerçekleşti.
Ocak—Eylül döneminde, özel sektörün sanayi üretimi artarken, elektrik, gaz ve su sektörü dışında, kamu sanayi sektörü üretimi geriledi.
Verilere göre, 9 ayda, madencilik sektörü üretimi, özel sektörde yüzde 5,5 artmasına karşın, kamu sektöründeki yüzde 6,5'lik gerilemeden dolayı yüzde 4,2 düştü. İmalat sanayii üretimi de kamuda yüzde 11,9 gerilerken, özel sektörde yüzde 10,6 arttı. İmalat sanayiindeki 9 aylık üretim artışı yüzde 5,8 oldu.
Özel sektör önde
Elektrik, gaz ve su sektöründeki üretim artışı, kamuda yüzde 3,2, özel sektörde yüzde 30,8 düzeyinde gerçekleşirken, toplam üretim artışı yüzde 8,6 olarak hesaplandı.
Yılın ilk 9 ayında, geçen yılın aynı dönemine göre, kağıt ve kağıt ürünleri üretimi yüzde 7,9, kok kömürü, rafine edilmiş petrol üretimi yüzde 19,3, metal eşya üretimi yüzde 8, büro, muhasebe bilgi işlem makineleri yüzde 38,9, diğer üretim araçları üretimi yüzde 40 gerilerken, diğer imalat sanayii alt kollarında üretim artışı kaydedildi. Bu dönemde en fazla üretim artışı, yüzde 55,4 ile taşıt araçları ve karoseri, yüzde 34,3 ile radyo, televizyon ve haberleşme araçları, yüzde 245 ile de basım ve yayım sektörü üretiminde oldu.
Türkiye'nin temmuz—eylül döneminde sanayi üretimi toplamda yüzde 9,7 artarken, özel sektördeki üretim artışı yüzde 14,1'e ulaştı. Bu dönemde kamudaki sanayi üretimi yüzde 1,2 geriledi.
Borsa ağlıyor ağam
Sabancı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Sakıp Sabancı, Türkiye'yi sarsan ve gündeme oturan skandallarla ilgili yaptığı değerlendirmede, "Bugüne kadar bizimle ilgili en ufak bir iddia ortaya atılmadı." dedi.
Sabancı, "Bundan sonra atılabilir mi?" şeklindeki soruya ise, "Allah şaşırtmasın. Bizler doğru işler yapmak arzusundayız. Ama Sabancı ismi çok büyük. Müdürler, genel müdürler var. Allah şaşırtmasın. büyük de konuşmamak gerekir." yorumunu yaptı. Borsa'da yaşanan ani düşüşlerle ilgili Sakıp Sabancı, "Borsamız en yüksek olduğu dönemlerde bile dolar bazında dünyanın fukara borsalarından birisiydi. Borsa ağlıyor ağam. Zaten fukara olan borsam oradan da gümbür gümbür indi. Gönül ileriye gitmesini istiyor. Ama moralleri bozmamak gerekir." dedi.
(MUSTAFA ÖZGE / İstanbul CHA)
Elektriğe yüzde 2,1 zam
Elektrik fiyatları, yarından geçerli olmak üzere ortalama yüzde 2,1 oranında zamlandı.
TEDAŞ'tan (Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ) yapılan açıklamada, meskenlerde tüketilen elektrik enerjisinin birim fiyatı, 47 bin 200 liradan 48 bin 200 liraya, Kalkınmada Öncelikli Yöreler'deki (KÖY) illerde ise 43 bin 100 liradan 44 bin liraya çıkartıldı.
KÖY kapsamındaki illerde sanayi elektriğinin fiyatı 36 bin 250 liradan 37 bin liraya, diğer illerdeki sanayi elektriğinin fiyatı ise 39 bin 800 liradan 40 bin 650 liraya yükseltildi.
İhracatçıların AB çıkarması
İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Nuri Artok'un başkanlığındaki özel sektör heyeti, Avrupa Birliği Komisyonu yetkilileriyle görüşmelerde bulunmak üzere dün Brüksel'e gitti.
İstanbul, Ege ve Akdeniz hazır giyim ve konfeksiyon ihracatçı birliklerinin yönetim kurulu başkan ve üyelerinden oluşan heyet, Gümrük Birliği sonrası üçüncü ülkelerle ticarette ortaya çıkan sorunları görüşecek.
Vergiler yürürlükte
Hayat standardı uygulaması ile eğitime katkı ve özel iletişim vergilerini iki yıl uzatan yasa, Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe
girdi.
Bazı vergilerin sürelerinin iki yıl uzatılması ile hayat standardı uygulamasını yeniden getiren ve banka devir ve birleşmeleri için bazı vergi muafiyetlerini öngören 4605 sayılı "vergi" yasası, Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında dün yayımlandı. Bakanlar Kurulu, yasanın yürürlüğe girmesiyle vergi artırım çalışmalarına başladı.
Yasayla, getirilen hayat standardı esasına göre vergilendirme 2000 yılı gelirleri ile 31 Aralık 2001 tarihleri arasında uygulanacak. Hayat standardı esası, Gelir Vergisi'ne tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek sahipleri bu uygulamaya tabi olacak. Deprem bölgesinde yaşayan mükelleflere, 2000 ve 2001 yıllarında hayat standardı esası
uygulanmayacak.
Hayat standardı esası temel gösterge tutarı birinci sınıf tacirler için 3 milyar 500 milyon lira, ikinci sınıf tacirler için 2 milyar lira olarak uygulanacak. Ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabının, zarar beyanı dahil olmak üzere, faaliyetleriyle ilgili beyan edecekleri kazançları, temel gösterge tutarlarına hayat standardı göstergelerine göre belirlenen ilavelerin yapılması bulunacak tutardan düşük olduğu takdirde, belirlenen tutar vergi tarhına esas gelirin hesaplanmasında ilgili kazanç tutarı olarak dikkate alınacak.
Büyükşehirde yüzde 25 fazla
Temel gösterge tutarları, büyükşehir belediyesi sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için yüzde 25 oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerdeki mükellefler için ise yüzde 50 oranında indirilerek uygulanacak. İlk defa işe başlayan mükellefler için işe başlanılan ve izleyen yılda hayat standardı esası uygulanmayacak.
Kimler muaf olacak?
Noter vekilleri, geçici yetkili noter yardımcıları, ruhsatlı dava vekilleri, ebeler, sünnetçiler, sağlık memurları, arzuhalciler ve meslekleri yükseköğrenim gerektirmeyen serbest meslek mensuplarından Maliye Bakanlığı'nca belirlenecek olanlar ile belediye teşkilatı bulunmayan köylerde işyeri bulunan basit usule tabi mükellefler hakkında hayat standardı esası uygulanmayacak.
Bakanlar Kurulu, belirlenen hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarlarını yüzde 50 fazlasına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye yetkili olacak.
Katkı payı ve iletişim vergisi
Yasaya göre, "eğitime katkı payı" uygulaması, 2002 sonuna kadar uzatıldı. Eğitime katkı payı tutarları Bakanlar Kurulu'nca 10 katına kadar artırılabilecek.
Yeni düzenleme, cep telefonlarından alınan yüzde 25'lik "özel iletişim vergisinin" süresiyle, bazı işlemler ve kağıtlar için eğitime katkı payı kadar ayrıca ödenen "özel işlem vergisinin", 2002 sonuna kadar uzatılmasını öngörüyor.
Bakanlar Kurulu, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Taşıt Alım vergilerini yeniden değerleme oranının yüzde 50 fazlasını geçmemek üzere artırabilecek.
Yasa uyarınca ayrıca, Türkiye'de faaliyette bulunan bir banka, devir veya birleşme işlemine geçmesi durumunda, bazı vergilerden istisna tutulacak. Yasa 2003 yılına kadar yürürlükte
kalacak. (Edip Ali YAVUZ)
Borsa Şirketlerinden...
İş Bankası...
İŞ BANKASI, Bayındır İnşaat'ın sahibi olduğu ve Tatilya Eğlence Merkezi binası ile eğlence ünitelerinin de bulunduğu İstanbul-Büyükçekmece Beylikdüzü'ndeki taşınmazları 65 milyon dolar karşılığında satın aldı. Borsa'ya gönderilen açıklamada, satın alma işlemlerinin bugün (dün) itibariyle tamamlandığı bildirildi. Açıklamada ayrıca, banka iştiraklerinden Bayek Tedavi Sağlık Hizmetleri ve İşletmeciliği AŞ'nin 7,5 trilyon liralık sermayesinde yüzde 5,33 oranındaki hisse senetlerinin dört milyon dolar bedelle Bayındırbank'tan satın alınacağı, işlem tamamlandığında şirket sermayesindeki banka payının yüzde 54,33 olacağı kaydedildi.
Bisaş Tekstil...
BİSAŞ TEKSTİL, 1,8 trilyon lira olan ödenmiş sermayesini yüzde 250 artırarak 6,3 trilyon liraya yükseltme kararı aldı. İMKB'ye gönderilen açıklamaya göre, söz konusu artırımın 2,25 trilyon lirası (%125) bedelli, 2,25 trilyon lirası (%125) bedelsiz gerçekleştirilecek.
Alternatifbank...
ALTERNATİFBANK, Anadolu Cetelem Tüketici Finansmanı AŞ'deki yüzde 20 payının 735 milyar bedelle Anadolu Endüstri Holding'e satışından 155 milyar lira kâr elde edileceğini açıkladı.
Alarko Gayrimenkul...
ALARKO GAYRİMENKUL Yatırım Ortaklığı, Sermaye Piyasası Kurulu'na (SPK) Konut İnşaat ve Ticaret AŞ'le birleşme başvurusu yaptı. Borsa bülteninde yer alan açıklamaya göre, söz konusu birleşmenin, tüm aktif ve pasiflerin aynen devralınması suretiyle gerçekleştirileceği bildirildi.
| 
