20 günlük kriz pahalıya patladı
Piyasalarda yaşanan likidite sorunu kredi faizlerini yüzde 3'lerden yüzde 6-10 gibi oranlara çıkarırken, tüketicilerin de siparişlerini iptal etmesine sebep oldu.
Yaşanan likidite sorunu nedeniyle kredi faizlerinin çok kısa bir sürede yüzde 3'lerden, yüzde 6–10 gibi oranlara çıkması, özellikle kredi kullanacak olan tüketicilerin siparişlerini iptal etmesine yol açtı. Bunun yanında gecelik faizlerin ve repo oranlarının da son ayların ortalamasının çok çok üstüne çıkması, birçok kişinin elindeki nakit parayı bu alanlara kaydırmasına sebep oldu.
Piyasalardaki bu duruma ek olarak yılbaşından itibaren vergilerin de artacak olması, otomobil satışlarının 2001 yılının ilk çeyreğinde durgunlaşmasına yol açacağı söyleniyor.
Bunun kokusunu alan otomobil sektörü şimdiden bazı sinyaller vermeye başladı bile. Üstelik alınan acil kararlarla bir ay öncesine kadar sıra yazdırılan otomobiller bir milyar liranın üzerinde indirimle satılmaya başladı.
Tofaş–Fiat faizlerdeki yükselme nedeniyle genel tüketim talebinin düşmesi karşısında işçisini yarım ücretli tatile çıkarırken, OYAK Renault ise aynı gerekçeyle 15 Aralık Cuma günü üretimi durdurma kararı aldı. Üretim programını aralık ayının yüksek talebine göre ayarlayan Tofaş–Fiat, piyasalardaki krizin ardından bu programını revize etti.
Üretim programındaki değişiklik nedeniyle, ilk hafta yaklaşık bin, ikinci hafta da 900 işçi, ücretlerinin yüzde 50'sini, sosyal haklarının ise tamamını alabilecek.
Banka kredi faizleri arttı
Piyasalarda son günlerde yaşanan dalgalanmalar bankaların tüketici kredisi faiz oranlarının yüzde 9,50'lere fırlamasına da yol açtı. Tüketici kredisi faiz oranları yüzde 1,25 ile 3,25 oranında artarken, bankaların tüketici kredisi faizleri yüzde 3,85'le yüzde 9,95 arasında değişmeye başladı.
Mevduat bankalarından sağlanan tüketici kredilerinin toplamı, bir haftada 100,8 trilyon lira artarak, 24 Kasım itibariyle 4 katrilyon 776,1 trilyon liraya çıktı.
Merkez Bankası'nın verilerine göre, 17 Kasım'da tüketici kredilerinin toplam değeri 4 katrilyon 675,3 trilyon lira idi. Mevduat bankalarından TL cinsinden kullanılan kredilerin 633,8 trilyon lirası konut, 2 katrilyon 464,6 trilyon lirası otomobil ve 1 katrilyon 677,6 trilyon lirası da diğer kalemlerden oluştu.
Kredi kartı harcamaları düştü
Mevduat bankalarınca sağlanan kredi kartlarının kullanım tutarı da bir haftada 24,6 trilyon lira azaldı. 17 Kasım'da 1 katrilyon 934,5 trilyon lira olan bankaların kullandırdığı kredi kartlarının tutarı, 24 Kasım'da 1 katrilyon 909,9 trilyon liraya geriledi.
Yabancı para cinsinden kullandırılan kredi kartlarının değeri 24 Kasım itibariyle 3,7 trilyon lira artarak 26 trilyon 840 milyar liradan 30 trilyon 587 milyar liraya yükseldi.
Kısa süren mali kriz, üretim, ticaret ve birçok sektörü etkiledi, telaşlandırdı. Pazardaki canlılığı azaltan krizin en büyük etkisini ise ev–araba alacak, alışveriş yapacak, tatile çıkacak tüketici hissetti.
|
