I-HEDEFLER
Madde 1: Bütün ülkelerdeki,
özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki tüketicilerin
menfaatlerini ve ihtiyaçlarını gözönüne alarak tüketicilerin
çoğu zaman ekonomik şartlar, eğitim seviyeleri ve pazarlık gücü
yönünden dengesizliklerle karşılaştıklarının idrakinde
olarak; ve adil, tarafsız ve idame ettirilebilecek ekonomik ve
sosyal bir gelişmeyi teşvik etmenin önemi kadar, tüketicilerin
zararlı olmayan ürünlere erişme haklarına sahip olması
gerektiği düşüncesi ile tüketicinin korunmasına ilişkin
temel esaslar aşağıdaki şu hedefleri ihtiva eder:
a) Ülkelere, halklarına, tüketici
olarak yeterli korumayı sağlamak ve idame ettirmek yönünde
yardımcı olmak.
b) Tüketicilerin ihtiyaçlarına ve isteklerine cevap verecek üretim
ve dağıtım şekillerini kolaylaştırmak,
c) Malların üretimi ve dağıtımı ve tüketicilere hizmet
vermekle iştigal edenler için yüksek ahlaki davranış
seviyesini teşvik etmek,
d) Tüketicileri olumsuz yönde etkileyen ulusal ve uluslararası
düzeyde faaliyette bulunan bütün teşebbüslerin iş
yolsuzluklarına mani olmak için ülkelere yardımcı olmak,
e) Bağımsız tüketici gruplarının gelişmesini kolaylaştırmak,
f) Tüketiciyi koruma alanında uluslararası işbirliğini
kolaylaştırmak,
g) Tüketiciye daha düşük fiyatlarla daha çok seçenek temin
edecek pazar şartlarının gelişmesini teşvik etmek.
II- GENEL İLKELER
Madde 2: Hükümetler, aşağıda
belirtilen ilkeleri gözönünde tutarak güçlü bir tüketiciyi
koruma politikası geliştirip, kuvetlendirmeli veya idame
ettirmelidir. Bunu yaparken her hükümet, tüketicilerin korunması
ve sosyal şartları ile halkının ihtiyaçları dogrultusunda ve
önerilen tedbirlerin bedelini ve yararlarını idrak etmiş
olarak kendi önceliklerini tayin etmelidirler.
Madde 3: Tüketicilerin karşılanması istenilen yasal
ihtiyaçları şunlardır:
a) Tüketicilerin kendi sağlık ve güvenliklerine karşı
tehlikelerden korunması,
b) Tüketicilerin ekonomik menfaatlerinin geliştirilmesi ve
korunması,
c) Tüketicilere, kendi ferdi istek ve ihtiyaçlarına göre bilinçli
seçim imkanı saglamak için yeterli bilgilere erişim sağlanması,
d) Tüketici eğitimi,
e) Etkili bir hata telafi merciinin tüketicilere temini,
f) Tüketici ve diğer ilgili grup ve kurulusların olusturulması
özgürlüğü ve bu gibi kuruluşların kendilerini etkileyen
karar verme işlemlerinde kendi görüşlerini ortaya koyma fırsatı,
Madde 4: Hükümetler, tüketiciyi koruma politikalarını
geliştirmek, uygulamak, kontrol etmek için yeterli bir altyapı
temin etmeli ve idame ettirmelidir. Tüketiciyi koruma
tedbirlerinin, nüfusun tüm bölümlerinin, bilhassa kırsal nüfusun
menfaatleri için uygulanmasını saglamak amacıyla özel çaba
harcanmalıdır.
Madde 5: Bütün teşebbüsler, sınırları içinde iş
yaptıkları ülkelerin ilgili kanun ve kurallarına uymalıdırlar.
Ayrıca sözkonusu ülkenin yetkili kişilerince kabul edilmiş
bulunan uluslararası koruma standartlarının uygun hükümlerine
itaat etmelidirler.
Madde 6: Tüketiciyi koruma politikası gelistirilirken araştırma
yapan üniversiteler ile özel ve kamu teşebbüslerinin olumlu
rolünün potansiyeli gözönünde bulundurulmalıdır.
III- ESASLAR
Madde 7: asağıdaki esaslar hem mahalli olarak üretilen mal
ve hizmetlere, hem de ithal edilenlere uygulanmalıdır.
Madde 8: Tüketiciyi korumak için herhangi bir usul veya
kural tatbik edilirken bunların uluslararası ticarete engel teşkil
etmemesine ve uluslararası ticaret taahhütleri ile uyumlu
olmalarını temin etmek için gerekli özen gösterilmelidir.
(Bu esaslardan ülkemiz
için öncelikli olanlar aşağıdadır.)
A- FİZİKİ GÜVENLİK:
Madde 10: İmalatçıların ürettiği malların öngörülen
veya tahmini normal kullanım süreleri boyunca güvenli olmalarını
sağlamak için uygun politikalar temin edilmelidir. Malları
pazara getirmekle yükümlü olanlar, bilhassa müteahhitler, ihraç
ve ithal edenler, parakendeciler ve benzerleri (Bunlar bundan böyle
dağıtımcılar olarak anılacaktır) bu malların uygunsuz
muamele veya depolama sonucunda güvenli olmayan bir hale gelmiş
olmamasına ve bu mallar kendi gözetimleri altında iken uygunsuz
muamele veya depolama sebebiyle güvenli olmayan bir hale
gelmemelerini saglamalıdırlar. Tüketiciler malların usulüne
uygun kullanımı hususunda uyarılmalı ve öngörülen veya
tahmini kullanım süresince içerebilecekleri tehlikeler
bildirilmelidir. Önemli güvenlik bilgileri mümkün olan her
yerde tüketiciye uluslararası anlaşılabilen sembolller vasıtasıyla
aktarılmalıdır.
Madde 11: İmalatçıların veya dağıtımcıların ürünlerinin
pazara çıkartılmasından sonra, daha önce farkedilmeyen
tehlikelerin farkına varıldığında, ilgili yetkilileri ve
gerekirse halkı, vakit geçirmeden haberdar etmeleri uygun
politikalarla temin edilmelidir. Hükümetler de, tüketicilerin
bu gibi tehlikeler hakkında uygun şekilde haberdar edilmelerini
temin için yollar araştırmalıdır.
Madde 12: Hükümetler gerektiğinde bir ürünün ciddi
bir şekilde hatalı oldugu veya usulünce kullanıldığı
taktirde dahi külliyetli ve şiddetli bir tehlike arzettiği
tespit edilirse, imalatçıların veya dağıtımcıların o malı
geri almasını ve değiştirmesini veya ta'dil etmesini veya
yerine başka bir ürün vermesini ve bunları makul bir zaman içinde
yapması kabil değilse, tüketicinin yeterli şekilde tazminini
sağlayacak politikaları benimsetmelidirler.
B- TÜKETİCİLERİN EKONOMİK
KARLARININ İYİLEŞTİRILMESİ VE KORUNMASI
Madde 14: Hükümetler, mal ve hizmetlerin temini ile
ilgili imalatçılar, dağıtımcılar ve diğerlerinin yürürlükteki
kanunlara ve zorunlu standartlara uymalarını sağlamak suretiyle
tüketicilerin ekonomik çıkarlarına aykırı olan icraatlari önleme
gayretlerini artırmalıdırlar.
Madde 15: Tüketici kuruluşları, gıdaların katkı
maddeleri ile saflıklarının bozulması, pazarlama sırasında
yanlış veya yanıltıcı beyanlarda bulunulması gibi hileli
uygulamaları izlemeleri için teşvik edilmelidir.
Madde 16: Hükümetler, malların makul dayanıklılık,
kullanışlılık ve güvenirlilik ve kullanım maksatlarına
uygunluk gereklerinin yerine getirildiğini gözetmeleri
mecburiyetini açiklayan politikaları geliştirmeli veya idame
ettirmelidirler. Benzer politikalar hizmetlerin temini için de
uygulanmalıdır.
Madde 17: Hükümetler, tüketicilere en çok ürün ve
hizmet seçeneğinin en düşük fiyatlarla temini için adil ve
etkin bir rekabeti teşvik etmelidirler.
Madde 18: Hükümetler, gereken hallerde imalatçıların
veya parakendecilerin güvenilir ve satış sonrası hizmeti ve
yedek parçaları yeterli bir şekilde temin etmelerini saglamalıdırlar.
Madde 19: Tüketiciler, tek taraflı standart sözleşmeler
ve sözleşmeler içinde temel hakların bulunmaması gibi sözleşme
yolsuzluklarına ve satıcıların vicdana aykırı kredi şartları
uygulamalarına karşı korunmalıdırlar.
Madde 20: Satiş yükseltici pazarlama ve satiş
faaliyetleri tüketicilere adil muamele edilmesi prensibi ile yönlendirilmeli
ve hukuki gereksinimlere uyulmalıdır. Bu tüketicilerin bilinçli
ve de verilen bilgilerin dogru olması gereklerini saglayacak
tedbirleri içerir.
Madde 21: Hükümetler tüketici mallarının her yönü
hakkında doğru bilgilerin serbest akışına tüm ilgililerin iştiraklerini
teşvik etmelidirler.
Madde 22: Hükümetler, kendi milli bünyeleri içinde ve tüketici
kuruluşlarıyla işbirliği yaparak, tüketicilerin yeterli
korunması için pazarlama ve diğer iş faaliyetlerinde kuralların
belirlenmesini ve uygulanmasını teşvik etmelidir.
Madde 23: Hükümetler muntazaman ölçüler ve ayarlarla
ilgili kanunları gözden geçirmeli ve bu kanunların infaz
mekanizmasının yeterliliğini değerlendirmelidir.
C- TÜKETECİ MALLARI VE HİZMETLERİNİN
GÜVENLİK VE KALİTESİ İÇİN STANDARTLAR
Madde 26: Hükümetler temel tüketim malları ile hizmetlerin
güvenlik, kalite ve performanslarını testlere tabi tutarak sınayabilecek
ve belgeleyecek tesislerin mevcudiyetini teşvik ve temin
etmelidirler.
E- TÜKETİCİLERE TANZİM İMKANI
SAĞLAMA TEDBİRLERİ
Madde 28: Hükümetler tüketicilerin veya uygun oldugu
takdirde ilgili kuruluşların süratli, adil, ucuz ve ulaşılabilir
resmi veya gayriresmi usullerle tazmin edilebilmeleri imkanını
sağlayacak hukuki veya idari tedbirleri tesis ve idame
ettirmelidir. Bu gibi usuller özellikle düsük gelirli tüketicilerin
ihtiyaçlarını göz önüne almalıdır.
Madde 29: Hükümetler geçeci uyuşmazlıklarının, adil,
süratli ve gayriresmi yoldan çözebilecek teşebbüsleri teşvik
etmeli ve tüketicilere danışmanlık hizmetleri ve gayriresmi şikayet
usulleri hakkında yardımcı olacak gönüllü mekanizmaları
tesis etmelidir.
Madde 30: Mevcut tazmin şekilleri ve diğer uyuşmazlık
çözme usulleri hakkındaki bilgiler tüketiciye sunulmalıdır.
F- EĞİTİM VE BİLGİ
PROGRAMLARI
Madde 31: Hükümetler ilgili halkın kültürel geleneklerini
de göz önüne alarak, genel tüketici eğilim ve bilinçlendirme
programlarının geliştirilmesini sağlamalı veya teşvik
etmelidir. Bu gibi programların amacı halkın kendi hak ve
sorumluluklarının idrakında olarak mal ve hizmetleri bilinçli
bir şekilde seçebilmesi ve bu şekilde ayırım yapabilen tüketici
olmalarına imkan saglanmaktadır. Bu programların geliştirilmesinde
gerek kırsal, gerekse kent kesimindeki düşük gelirli ve okuma
yazma bilmeyen mağdur tüketicilere özel önem verilmelidir.
Madde 32: Tüketici eğitimi, müsait olduğunda öğrenim
sisteminin temel müfredatının tercihan mevcut konuların bölünmez
bir parçası haline getirilmelidir.
Madde 33: Tüketici eğitim ve bilinçlendirme programları
aşağıda belirtilen önemli yönleri de kapsamalıdır:
a) Sağlık, beslenme, gıda kökenli hastalıkların ve gıdalara
gereksiz katkı maddelerinin konulmasının önlenmesi,
b) Ürün tehlikeleri,
c) Ürünlerin etiketlenmesi,
d) İlgili kanunlar, tazmin sağlanması ve tüketiciyi
korumak için teşkilatlar ve kuruluşlar,
e) Ölçüler ve ayarlar, fiyatlar, kalite, kredi şartları
ve temel ihtiyaçların mevcudiyeti hakkında bilgiler,
f) Gerekirse kirlilik ve çevre.
Madde 34: Hükümetler tüketici kuruluslar ve basın dahil
diğer ilgili grupları eğitim ve bilinçlendirme programlarını
özellikle kırsal kesim ve kentteki düşük gelirli tüketicilerin
menfaatine önem vererek ele almaları için teşvik etmelidir.
Madde 35: İş kesimi müsait olduğunda, gerçeğe uygun
ve geçerli tüketici eğitim ve bilinçlendirme programları
yapmalı veya bunlara iştirak etmelidir.
Madde 36: Kırsal kesim tüketicilerini ve okuma yazma
bilmeyen tüketicileri dikkate alarak, hükümetler müsait
oldugunda, toplu basın ve yayında tüketici bilgi programlarının
geliştirilmesini sağlamalı veya teşvik etmelidir.
Madde 37: Hükümetler tüketici bilinçlendirme ve ögrenim
programlarının yürütülmesini sağlayabilmek için eğitimcilere,
toplu iletişim uzmanlarına ve tüketici danişmanlarına uygun eğitim
programları düzenlemeli ve bunları teşvik etmelidirler.