Hasan ÜNAL

Analiz

Kemal Derviş ve Amerika bağlantısı

Dün bu köşede, Kemal Derviş'in aniden Ankara'ya getirilip ekonomiden sorumlu Devlet Bakanı yapılmasından bu yana, Derviş'in Amerika bağlantısı üzerine kurulan komplo teorilerinden bahsetmiştik.

Derviş ile Amerika arasında bir bağlantı olduğu yönünde bilgilere dayanmayan; ancak Derviş'in Amerika tarafından Türkiye'ye gönderilmiş olması gerektiğini düşünen kafalarca üretilen bu komplolara göre, Amerika bu defa Türkiye'ye para verirken, bu paranın kullanılmasını denetlemek üzere kendi adamını da getirip paranın başına dikmiş oluyor. Ayrıca Amerika başta Kuzey Irak ve Kıbrıs gibi konularda Türkiye'nin hoşuna gitmeyecek bazı dayatmalarda bulunmak istiyor. Dolayısıyla Amerika'nın adamı olan Derviş, Türkiye'ye verilecek olan bu parayla, bu kötü bağlantıların kurulmasını da temin edecek.

Dün de yazdığımız gibi, bu komplo teorileri ilk anda mantıklı gibi görünse de, gerçeklerle uyumlu değil. Derviş ve olmayan Amerika bağlantısı hakkında bilinenler bu komploları doğrulamıyor. Derviş ile Amerikan yönetimi arasında Derviş'in Türkiye'ye çağrılmasına kadar ciddi sayılabilecek bir bağlantı olduğuna dair ne bir bilgi ne de işaret var. Zaten olması da anlamsız; zira Derviş Dünya Bankası'nda üçüncü dünya ülkelerindeki fakirliği azaltıcı programlardan ve bir süre de komünizmden çıkmış Doğu Avrupa ülkelerinden sorumlu bir başkan yardımcısı. Dünya Bankası bünyesinde çok sayıda başkan yardımcısı var ve onlardan birisi. Amerikan yönetiminin bazı unsurları kendisiyle bürokratik düzeyde bazı münasebetler kurmuş olsalar bile, bu ilişki bir bürokrat ilişkisi şeklinde olmuş olabilir ve Türkiye ile alakalı konularda ilişki kurulmuş olması zayıf bir ihtimal gibi.

Zaten söylenenlere göre, Derviş ile Amerikan yönetimi arasında kendisinin Türkiye'ye çağrılmasından önce müesseseleşmiş bir ilişki kurulmamış. Hatta bir manada Amerikan yönetimi Derviş'in varlığından kendisi Türkiye'ye çağrıldığı zaman haberdar olmuştur denilebilir. Derviş'in Amerika'ya ilk seyahati sırasında kendisine sınırsız destek verildiği yolunda çıkan haber ve yorumlar da bilinenlere uymuyor. Bu görüşmede Amerikan Hazine Bakanı ve beraberindekiler Derviş'e bir program oluşturulması halinde bunu görmek istediklerini belirtmişler ve Derviş'in, program hazırlanırsa, Amerika'nın para vermeye hazır olduğunu gazetecilere söylemek istemesine de karşı çıkmışlar.

Sonra Türk basınında muhalefetten yükselen sesler karşısında, Ankara'daki büyükelçi Washington tarafından Başbakan ve yardımcılarıyla görüşmek üzere talimatlandırılır. Başbakan ve yardımcıları büyükelçinin bu görüşmeyi, Amerika'nın para vermeye hazır olduğunu açıklamak için istediğini zannederler. (En azından Amerikan tarafı büyükelçiye hemen randevu verilmesini böyle yorumlar.) Böyle bir şey çıkmayınca Türk tarafı bir miktar hayal kırıklığına uğrar. Sonra Türk basını kendisine sızdırılan haberleri bir kere daha abartarak yazar ve büyükelçinin Derviş'e verilecek desteğin ne kadar olduğunu sorduğunu ve destek tam değilse Amerika'nın yardım etmeyeceğini söylediğini yazar. Açıkça söylenmese de büyükelçinin haddini aştığı ima edilir. Bunun üzerine Başbakan ve yardımcıları büyükelçinin tavrını yadırgadıkları yönünde açıklamalar yapmak zorunda kalırlar.

Oysa büyükelçi görüşmede, Derviş'e destekten ziyade program üzerinde durmuştur. Ve programa verilecek siyasi desteğin tam olup olmadığını anlamaya çalışmaktadır. Ayrıca program ne kadar iyi ve gerçekçi olursa olsun ve bu programa verilecek siyasi destek ne kadar güçlü olursa olsun, Amerika'nın doğrudan Türkiye'ye yardım etmeye pek niyeti yok ve muhtemelen olmayacak da. Amerika'nın yardımı ancak ve ancak uluslararası kuruluşlar yoluyla (IMF vs.) olabilir.

Kısacası Amerika'nın Derviş'i Türkiye'ye göndermesi de söz konusu değil; Derviş için bütün yumurtaları bir küfeye koyması da. Zaten aksi abes olurdu. Derviş'i Amerika'nın adamı diye göstermeye çalışanlar onu harcamak isteyenler olmasın?

@ Bu yazıyı başkasına e-mail gönder @

Yazarımızın en son yazıları

01/ 03/ 2001... Kıbrıs meselesinde gidişat
02/ 03/ 2001... İsmail Cem Belgrad'a giderken
05/ 03/ 2001... Kosova'da sorunlar
08/ 03/ 2001... Kosova-Makedonya sınırında gerginlik
09/ 03/ 2001... Balkanlar'da geniş Arnavut meselesi
12/ 03/ 2001... Büyük Arnavutluk mümkün mü?
15/ 03/ 2001... Sırp askeri geri gelirken
16/ 03/ 2001... Ulusal programlar ve sun'i gündem
19/ 03/ 2001... Makedonya'da bıçak sırtı sorular
22/ 03/ 2001... Kemal Derviş komploları