Trabzon'da
futbolun baslangıcı; Birinci Dünya Savası öncesine dayanıyor.
O tarihlerde futbolu sadece Rumlar oynardı. Trabzonlu gençler,
sehrin dört bir yanından Rumların yaşadığı Ortahisar
mahallesine gelerek futbol seyrederlerdi. Sonraları Rumlar
Trabzonlu gençleri de aralarına dahil ettiler ve daracık
sokaklarda, boş arsalarda futbol oynadılar. Bir gün sadece
Trabzonlu gençlerin futbol oynadığı bir sırada top hemen karşıdaki
Rum evinin açık penceresinden iceriye girer. Elindeki topla dışarı
çıkan yaşlı, bir Rum, Trabzonlu gençleri iyi bir azarlayarak
kovar. Bu olaydan sonra Rumların ileri gelenleri Ortahisar
mahallesinde futbol oynanmasını yasaklarlar. Bütün tehlikelere
ve baskılara rağmen gençler kaçamak yaparak futbol oynamaya
devam ederler. Ta ki Birinci Dünya Savaşına kadar. Savaş tüm ülkede
olduğu gibi Trabzon'da da birçok genci futbol sahalarından alıp
savaş meydanlarına sürüklemiştir. Gençler artık top yerine
silaha sarılmışlardır.
Birinci Dünya Savaşı sonrası;
yeniden yapılanmaya giren gençler, futbolu yaşatma ve geliştirme
gayretine girdiler. Boş arsalarda futbol oynarlar. Bu arada
Lise'nin Fransızca ögretmeni Burhanettin Kahyaoglu, Beden
Terbiyesi öğretmeni Sami bey, Hıfzırrahman Raşit Öymen, Tevfik
Yunusoğlu, Kemal Özsubaşı ve Ali Yusufoglu'nun başını çektigi
bir grup genç Trabzon'da ilk Kulübü kurma gayretine girerler. Bu
fikir büyük destek görür. Butun gayretler 20 Ocak 1921 günü
mutlu sonla noktalanır ve Trabzon'un ilk Kulübü kurulur. İdmanocağı,
İdmangücü, Necmiati'den sonra Trabzon Lisesi bünyesinde Lise adını
taşıyan yeni bir kulübün kurulmasıyla kulüp sayısı 4 olmuştu.
1923 yılından sonra Trabzon'da İdmanocağı ve İdmangücü arasında
büyük bir rekabet başlamıştı. 1923 yılında Trabzon'da ilk
resmi lig maçları oynanmaya başlandı.İlk sezon İdmanocağı şampiyon
oldu. Bunu 1923-24,1924-25 sezonlarında Lise takımının arka
arkaya şampiyonlukları izledi. 1925 sezonunda yine İdmanocağı
şampiyon olurken, 1929 yılına kadar da önce Lise, arkasından
Muallim Mektebi daha sonra da Ticaret Lisesi takımları mutlu sona
ulaştılar.
İdmanocağı ile İdmangücü arasındaki
büyük rekabet 1930'dan sonra had safhaya ulaştı. 1929-30'dan
sonra 5 kez arka arkaya İdmanocaği'nın şampiyon olmasından
sonra 1934-35 sezonundan itibaren İdmangücü takımı tam 7 yıl
arka arkaya şampiyon olarak bu iki takım arasındaki rekabeti büsbütün
alevlendirmişti.
1940'lı yıllarda Trabzon
futbolundaki güç lise takımlarına geçmisti. Özellikle Trabzon
Lisesi bir futbolcu kaynağı olmuştu. 1947-48 sezonundan itibaren
şampiyonluk yine İdmanocağı ile İdmangücü arasında el
degistiriyordu. Bu arada Necmiati'de iki sezon şampiyon olarak
Trabzon futbolunda söz sahibi oldu. Bu arada Trabzon'da yeni yeni külüplerde
kuruluyordu. 1938'de kurulan Doğan Gençlik, 1941 yılında
Akcaabat Lisesinde kurulan Akcaabat Genclik (Bugunku Sebatspor),
1950 yılında Sürmene ilçesinde kurulan Sürmene Gençlik, 1952 yılında
aynı ilçede kurulan Zafer Gençlik, 1953 yılında kurulan Yolspor
1955 yılında kurulan Yalıspor bu takımların basında geliyordu.
1930'lu yıllarda baslayan İdmanocağı,
İdmangücü rekabeti 1940'lı, 1950'li, 1960'lı yıllarda olanca
şiddetiyle devam ediyordu. Bu gitgide rekabetten öte boyutlara
varmaktaydı. En kötü sezonlarda bile rekabetlerinden hiç bir şey
kaybetmiyorlardı. Trabzon öylesine ikiye ayrılmıştı ki, Ocaklılar
Sarı Kırmızı Galatasaray'ı, İdmangüçlülerse Yeşil Beyaz
renklerine rağmen Fenerbahçe'yi destekliyorlardı. Aslında bu büyük
rekabetten en karlı Trabzon futbolu çıkıyordu.1962-63 sezonunda
tüm yurtta bir İl Takımı kurulması öngörülmüştü. Zamanın
Futbol Federasyonu Başkanı Orhan Şeref Apak, Türkiye liglerini güçlendirmek
ve tüm yurda yaymak amacıyla bir seferberlik başlatmıştı. Her
ilde bir futbol takımı kurup Türkiye liglerinde yer alması
seferberliği büyük bir hızla devam ediyordu. Tüm Trabzonlular,
Trabzonspor adıyla bir kulübün kurulmasını yürekten
arzuluyorlardı. Her gün, her akşam toplantı üstüne toplantı
yapılıyordu. Nihayet, 21 Haziran 1966 tarihinde İdmanocagı, Martıspor
ve Yıldızspor'un da katılımı ile Sarı Kırmızı renkler altında
Türkiye 2. Ligine alındı. Ancak, resmi bir yazının süresi içinde
ilgili yere tebliğ edilmediği için İdmanocağı'nın İkinci
ligde oynaması durduruldu. Bu tarihten yaklaşık bir ay sonra 20
Temmuz 1966'da bu kez İdmangücü, Karadenizgücü, Martispor ve
Yolspor'un katılmasıyla Trabzonspor Kırmızı-Beyaz renklerle
kuruldu. Ne varki Idmanocagi buna karşı çıktı. Gerginlik çıkması
ile birlikte zamanın Beden Terbiyesi Genel Müdürü Ulvi Yenal
devreye girdi. Yenal, iki kulübün birleşmemeleri halinde iki kulübün
de Turkiye 2. Ligine alınmayacagını bildirdi. Trabzon'daki geceli
gündüzlü yapılan ve büyük tartişmalara neden olan toplantılar
sonunda 2 Agustos 1967 günü İdmanocagı ile İdmangücü birleşmesi
gerçekleşti ve Trabzonspor;Idmanocagi, İdmangücü, Karadenizgücü
ile Martıspor'un birleşmesi ile ortaya çıktı.