Tarihçe

1892’de ABD’de Dr James Naismith şeftali sepetlerini inceledi ve basketbolu icat etti. Arkadaşı William Morgan, bu oyunu inceledi ve dört sene sonra kendi oyununu icat etti. Bir asır sonra voleybol basketbol ile birlikte Olimpiyat Oyunlarının en hızlı en sevilen oyunlarından biri haline geldi. İlk oynanmaya başlandığı günden beri değişime açık bir oyun olan voleybolda, Set ve blok ilk kez 1916 yılında uygulanmaya başlandı. Aslında Morgan oyuna “mintonette” adını vermişti; ama komşusu bir profesör oyunu inceledi; topa vole şeklinde vuruşlar yapıldığını gözlemledi ve oyuna “voleybol” adını verdi. 

1900’de özel tasarlanmış bir topla oynanmaya başladı. İlerleyen yıllarda ise modernize oldu. Set ve blok 1916’da Filipinler’de ortaya çıktı. Altı kişilik takımlar 1918’de standart hale geldi. ABD’li askerler bu sporu 2. Dünya Savaşı sırasında Avrupa’ya götürdüler. Avrupa, voleybolu pek sevdi. 1947’de Uluslararası Voleybol Federasyonu kuruldu. 1949’da Uluslararası Olimpiyat Komitesi voleybolu oyunlar arasına aldı. 

Aynı sene dünya şampiyonaları düzenlendi. Her iki şampiyonayı da SSCB kazandı, bu başarısını 80’li yıllara kadar taşıdı. 1964’te Japonya karşılarına bir rakip olarak çıktıysa da SSCB’nin üstünlüğü uzun süre devam etti. 1984’te Los Angeles’ta ABD erkeklerde şampiyon olana kadar süren üstünlük bu tarihten sonra Batı’ya geçti.

Kurallar

Voleybol altı kişiden kurulu iki takım arasında oynanır. Amaç, sahayı ikiye bölen filenin üzerinden topu karşı tarafın sahasına düşürerek puan kazanmaktır. Oyuncular sahada sabit yerlerde dururlar üç kişi fileye yakın üç kişi de savunma pozisyonunda geride durur. Bir takım topa arka arkaya en fazla üç kere vurabilir. Topa vücudun herhangi bir yeri ile vurmak serbesttir. Oyuncular saat yönünde olmak üzere sürekli değişerek oynarlar.

Topu karşı tarafın sahasına düşüren takım puan kazanır. Maç 5 setten oluşur. 25 puana, en az iki farkla olmak üzere ilk ulaşan seti kazanır. Beşinci set 15 puan üzerinden oynanır. En az iki farklı sonuç burada da gereklidir. Lebero defansta istediği yerde oynayabilir. Ön tarafa geçemez, blok yapamaz, servis atamaz. Forması takım arkadaşlarından farklı renktedir. Takım koçları saha kenarından takımlarına direktifler vermekte serbesttir. Her sette altı değişiklik yapma hakkı vardır. Sadece ön alanda oynayan oyuncular bloğa çıkabilir. Blok, top fileyi geçmeden yapılmalıdır. Blok sayı olarak sayılamaz. Voleybol sahası 18mt x 9mt boyutlarındadır. Tam ortasından bir ağ ile ikiye bölünmüştür. Fileden 3 metre geriye olan kısım atak alanıdır.

Voleybolun problemi

Türk voleybolu 90'lı yıllarda yaşanan medya devriminde elektronik medyanın (TV, radyolar) ve yazılı basının gücünü keşfedememiş, bu önemli güçle programlı ve planlı bir şekilde iletişime geçerek içerisinde yer alamayınca, kamuoyunun önünden kaybolarak medyatik özelliğini yitirmiştir. Medyatik olunamayınca ve ekonomik güç yitirilince altyapı yatırımları azalmakta ve eldeki mevcutlarla veya tesadüfi girişimlerle olay devam ettirilmeye çalışılmaktadır. Gerekli çağdaş iletişim kanalları gereği gibi kullanılmadığı için ciddi bir iletişim problemi yaşanmakta ve faaliyetler ne kamuoyuna, ne de camianın içerisine duyurulamamaktadır. Merkezi otorite mevcut olumsuz gelişmelerle ilgili alınması gerekli kararları alıp uygulamaya koyamamış ve medyatik özelliği ile birlikte endüstriyel gücünü de kaybeden voleybolun ekonomisi zaafa uğrayarak gerilemiştir. Bu gerileme her geçen gün hızlanarak devam etmekte ve mevcut ekonomik voleybol pastası giderek ufalmaktadır.

Plaj voleybolu

İlk olarak 1920'lerde Amerikalı sörfçülerin dalga beklerken, vakit geçirmek ve spordan kopmamak amacıyla yaptıkları bir tür eğlence aktivitesi olduğu söylenir. Bununla beraber Brezilyalılar da Beach Volley'in tarihine sahip çıkarlar. Uzun yıllar eğlence amacıyla yapılan bu spor, 1997 yılına gelindiğinde 211 federasyon ve 50 milyon oyuncuyu bünyesinde barındıran en popüler yaz sporu şekline dönüştü. Yaz aylarının en çok izlenen sporlarından biri olan Beach Volley 1996 yılı Temmuz ayında Atlanta sahillerinde Olimpiyat oyunlarına dahil oldu. Müracaatından çok kısa bir süre sonra Olimpiyatlara kabul edilen ve aynı zamanda en çok izlenen branş olma özelliğini de kazanan Beach Volley Türkiye'de de büyük ilgi görmektedir. Türkiye'de 1990 yılında, amatörce sporcular arasında başlayıp, 1992 yılından itibaren resmi ulusal ve uluslararası turnuvalar halinde düzenlenmeye başlayan Beach Volley son üç yıldır Türkiye Serisi adı altında düzenleniyor ve Voleybol Federasyonu'nun kontrolünde, All Sports Organization tarafından gerçekleştiriliyor. 

Beach Volley en kısa sürede olimpik spor olma ünvanına sahiptir. Ülkemizde 7 yıldır oynanmakta olan Beach Volley artık Avrupa seviyesine ulaşmış ve geçen yılki dünya şampiyonası ayağında bugüne kadar salonda yenemediğimiz ülkelerin takımlarını yenme başarısını gösteren takımlarımız yer almışlardır. Beach Volley'i salondan ayıran çok az kural değişikliği vardır. Örnek vermek gerekirse, takımlar ikişer kişiden oluşur. İki sahayı birbirinden ayıran orta çizgi ve üç metre çizgileri Beach Volley'de yoktur. Bloğa değen top birinci vuruş sayılır ve üçüncü pasta topu karşı sahaya atma mecburiyeti vardır. Beach Volley topu salon topundan biraz daha ağırdır ve iniktir. Beach Volley sahilde başladığı için ismini buradan almıştır ama günümüzde dünya şampiyonasının bir ayağı Berlin'de şehrin merkezinde yapılmaktadır. Atlanta Olimpiyatları da sahilde yapılmamıştır. Beach Volley bir dayanıklılık ve mücadele sporu olarak ele alınabilir.