Fikret ERTAN

Devran

Gazprom'da reform

Rus doğalgaz devi Gazprom bugünlerde hem dünyanın hem de Rusya'nın gündeminde... Dünya, Gazprom'un Rus bağımsız televizyon kanalı NTV'nin yönetimine el koymasını, bunun sonucunda Rusya'daki medya bağımsızlığının tehlikeye düşmesini konuşup tartışırken, Rusya ise hem buna ve hem de Gazprom'da yakında başlaması beklenen reforma ya da yeniden yapılanmaya odaklanmış bulunuyor.

Gazprom, malum Sovyetler Birliği dönemindeki Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bugün özel şirket şeklindeki bir devamı ve dünyanın en büyük doğalgaz üreticisi. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından özelleştirilmesine rağmen bugün devlet hâlâ Gazprom'un yüzde 38 hissesini kontrol ederken geriye kalan hisselerin ise kimin tarafından kontrol edildiği tam anlamıyla bilinmiyor. Yalnız en büyük hissedar olduğu için devlet yüzde 38'lik hisse gücüyle Gazprom'u zaman zaman hem Rusya içinde ve hem de dışında istediği yönde kullanıyor. Putin'e muhalefetiyle temayüz eden NTV'nin, borcundan dolayı Gazprom'un eline geçmesi bu gücün devlet tarafından nasıl etkin bir şekilde kullanıldığının en somut örneği olarak bugün karşımızda duruyor.

Bir gizli çember sayesinde yıllardır yabancı yatırımcıların Rusya'da satılan Gazprom hisselerini satın almalarını yasaklayan, yabancılara sadece Londra Borsası'nda yüksek fiyatlarla satılan özel Gazprom hisselerini alma hakkı tanıyan şirket, bugünlerde Devlet Başkanı Vladimir Putin'in talimatıyla bünyesinde bir reform yapmaya ve muhtemelen gizli çemberi bir ölçüde açmaya hazırlanıyor.

Bu çember, dediğimiz gibi yabancı yatırımcıları uzakta tutuyor; ama aynı zamanda şirketin ve faaliyetlerinin denetlenmesini de önlüyor ve belki de muhaliflerin iddia ettikleri gibi şirketle ilgili gizli ve özel bilgilere sahip birilerini zengin etmeye devam ediyordu.

İşte Putin, geçen hafta açıkladığı ve şimdilik oldukça muğlak görünen reform planıyla bana göre bu çemberi en azından biraz açmayı ve bunu yaparak Gazprom'u daha da güçlendirmenin hesabını yapıyor. Nitekim, attığı adım, açıkladığı reform planı olumlu bir karşılık bulduğu için Gazprom hisseleri geçen hafta büyük prim yaptı ve şirketin piyasa değeri bir anda 7 milyardan 8,8 milyar dolara yükseldi ve bu arada devlet de 700 milyon dolar kâr etti.

Putin, reform planı açıklamasıyla ilk olumlu sonucu aldı; ama bundan sonra Gazprom'un reformunda ne kadar ileriye gidecek, beklenen reformun tamamını yapabilecek mi, yoksa aklında sadece kısmi bir reform mu var?.. Bu sorular bugün Putin, Rusya, Rus ekonomisi ve Gazprom ile ilgilenen herkesin aklını kurcalıyor. Benim de... Çünkü Gazprom'un bizim ülkemizle de yakın ve sıkı ilişkisi var. Biz, evlerimizi ısıtan, doğalgaz santrallarımızı çeviren, fabrikalarımızı çalıştıran doğalgazı bu şirketten alıyoruz yıllardır. Ayrıca, Karadeniz'in altından geçerek Samsun'a ulaşacak ünlü Mavi Akım Doğalgaz Projesi'ndeki muhatabımız da Gazprom elbette. Bu bakımdan dünya ve Rusya kadar bizler de bu şirketle ilgilenmeliyiz.

Putin'in Gazprom ile ilgili reform adımını elbette bizler de yakından takip etmeliyiz, özellikle de bu reformun şirket bünyesinde meydana getireceği değişiklik, şirketin bundan sonraki ticari politikaları ve tabii şirketin yönetimi.. konularının yakından takibi gerekiyor. Özellikle de Gazprom'un üst yönetiminde yakında beklenen değişiklik oldukça önem arz ediyor her bakımdan. Bu babta mesela, sözleşmesi önümüzdeki ay sona erecek şirket başkanı Rem Vyakhirev'in yerini koruyup koruyamayacağı, koruyamadığı takdirde yerine kimin geleceği (muhtemelen Anatoli Çubais) oldukça önemli.

Gazprom sadece Rusya için değil bölgemiz için de çok önemli bir şirket. Şirketin yan kuruluşu Itera'nın geçmişte Ukrayna, Gürcistan, Türkmenistan gibi ülkelere çeşitli baskılar uygulamaya kalktığını konuyla ilgilenenler iyi bilirler.

Gazprom'u ve muhtemel reformunun takibini bizler de ihmal etmeyelim; Gazprom birçok bakımdan önemli çünkü...

@ Bu yazıyı başkasına e-mail gönder @

Yazarımızın en son yazıları

03/ 04/ 2001... Nasıl mahvettiler?
04/ 04/ 2001... Konuşmaya devam etsin
07/ 04/ 2001... Avrupa Birliği ve Rusya
08/ 04/ 2001... Rus-Alman zirvesi
10/ 04/ 2001... Avrupa Gücü ne durumda?
11/ 04/ 2001... Bezek de geç kaldı
14/ 04/ 2001... Carlyle Grubu
15/ 04/ 2001... İran ve Hindistan
17/ 04/ 2001... Sadece düşünüyor
18/ 04/ 2001... Bağımsızlığın 10. yılında