Fikret ERTAN

Devran

Esrarengiz şirket: Itera

Gazprom'un yanı sıra Rusya'nın adı fazla duyulmamış ikinci bir doğalgaz devi var: Itera.. Gazprom gibi büyük bir doğalgaz şirketi olan Itera'nın adı bugünlerde bizde de geçmeye başladı.

Geçen gün bir gazetede 'Mavi Akım'a ek olarak Rusya'nın Gürcistan üzerinden de Türkiye'ye doğalgaz satmaya hazırlandığı, hatta bu konuda birtakım imzaların atıldığı ve bu doğalgazı şaibeli bir Rus şirketi olan Itera'nın getireceği' yolunda bir habere rastladım.

Itera, bu haberde de belirtildiği gibi gerçekten şaibeli bir şirket. Hakkında yığınla olumsuz söylenti dolaşıyor yıllardır; üstelik bana göre çok da esrarengiz bir şirket aynı zamanda; zira mesela hissedarlarının, ortaklarının kimler olduğu, şirketin mali yapısı, Gazprom ile ilişkisinin boyutları yaklaşık 9 yıldır bir türlü açıklanmıyordu şirket yöneticileri tarafından. Bu da tabii şirketin imajını ve adını olumsuz yönde etkiliyor, şirket hakkında şüphelerin giderek artmasına yol açıyordu.

Neyse ki, herhalde bu şüpheleri artık giderme zorunluluğundan olsa gerek, Itera yönetimi geçen hafta ortakları, faaliyetleri ve Gazprom ile ilişkisi konusunda bir basın bildirisi yayınladı.

Bu bildiriye göre, Itera'nın ana şirketi offshore cenneti sayılan Karayip Adaları'ndan Hollanda Antilleri'nde kayıtlı bir holding şirketi olan ITERA GROUP NV. Bu holding şirketinin altında 3 de yan, ikinci derecede şirket var ve bu 3 şirket de dünyanın 24 ülkesinde bulunan 130 yavru Itera şirketini kontrol ediyor. Bu 3 yardımcı şirket ise şunlardan meydana geliyor: Amerika'Florida'Jacksonville'de kayıtlı Itera International Energy LCC, Hollanda Antilleri'nde kayıtlı Kayton Corp NV ve Hollanda'Amsterdam merkezli Itera Holding BV...

Holdingin ve yan şirketlerin hissedar ya da ortaklarına gelince, şirket bunlardan sadece Itera Group NV Holding'in hissedarlarının yüzde 13'lük bölümünü açıklarken diğerleri hakkında bilgi vermekten, açıklama yapmaktan kaçındı.

ITERA GROUP NV'nin açıklanan yüzde 13'lük hissesi de 5'i Amerikalı biri İsviçreli 6 şahsa ait. Şirketi sıfırdan kurdukları söylenen bu yetenekli şahıslar ve hisseleri ise şöyle: Raissa Frenkel, yüzde 4; Lazar Finker, yüzde 1; Galina Weber, Ted Kavalieros, Steven Sisselman ve Stephen Koegler'in hisseleri ise yüzde 2'şer olarak dağılmış.

Geriye kalan yüzde 87 hisse ise bir tür vakıfta muhafaza ediliyor ve bunun kimlere ait olduğu ne açıklanıyor ne de biliniyor. Söylenenlere göre, bu yüzde 87 Itera yönetici ve çalışanlarına ait. Van Doom FSI adlı vakıf türü bu kuruluş, bu hisselerin yüzde 26'sını Itera Başkanı İgor Makarov, yüzde 24'ünü İtera yöneticileri ve geriye kalan yüzde 37'sini de Itera çalışanları adına yönetiyor, işletiyor halen.

Yüzde 87'yi işleten Van Doom FSI adlı kuruluş hakkında ise hemen hemen hiç bilgi yok. Offshore cennetlerinden İngiltere'ye ait Jersey Adası'ndaki Mali Hizmetler Komisyonu'nun web sitesinde bu adı taşıyan bir kuruluş var; ama bunun gerçekten Van Doom FSI olup olmadığı tam bilinmiyor.

Yıllardır Gazprom'un adeta bir yan kuruluşu şeklinde çalıştığı, gerçekte Gazprom yöneticilerinin ya da yakınlarının kurduğu bir holding olduğu söylenen Itera, anlattığım son açıklamasıyla aslında fazla bir şey açıklamamış, hakkındaki iddiaları çürütmemiş oluyor elbette. Özellikle de Gazprom'un üretiminin azaldığı zaman Itera'nın üretiminin her nasılsa arttığı şeklindeki iddia son açıklamaya rağmen geçerliliğini koruyor bana göre. Rakamlarla verirsek bu iddia da şöyle: Mesela geçen yıl Gazprom'un üretimi yüzde 4,1 düşüşle 532,2 bcm olurken aynı yıl Itera'nın üretimi yüzde 170 artarak 18 milyar bcm'ye çıkmış. Başka bir deyişle, geçen yıl Gazprom yüzde 22,4 bcm daha az üretim yaparken Itera 11,4 bcm fazla üretim yapmış bulunuyor.

Rusya'nın Gazprom'dan sonra 2. büyük, dünyanın da 7. büyük doğalgaz şirketi olan Itera'nın geçen yılki brüt cirosunun ise 3 milyar dolardan fazla olduğu söyleniyor.

Itera, bugünlerde birkaç koldan bir denetim geçiriyor. Rus denetim kurumu ve Andersen denetim şirketi şirket hesaplarını inceliyorlar. Bakalım esrarengiz şirket Itera hakkında bunlardan ne çıkacak acaba?..

@ Bu yazıyı başkasına e-mail gönder @

Yazarımızın en son yazıları

08/ 04/ 2001... Rus-Alman zirvesi
10/ 04/ 2001... Avrupa Gücü ne durumda?
11/ 04/ 2001... Bezek de geç kaldı
14/ 04/ 2001... Carlyle Grubu
15/ 04/ 2001... İran ve Hindistan
17/ 04/ 2001... Sadece düşünüyor
18/ 04/ 2001... Bağımsızlığın 10. yılında
21/ 04/ 2001... Gazprom'da reform
22/ 04/ 2001... Putin, Kilise ve Patrik...
24/ 04/ 2001... Petrol mü koyu akacak, kan mı?