Fikret ERTAN

Devran

Amerika ve NMD

Başkan W. Bush bugün Milli Savunma Üniversitesi'nde yönetiminin savunma ve güvenlik politikaları konusunda önemli bir konuşma yapacak.

Medyanın, uzmanların ve büyük devletlerin merakla beklediği bu konuşmasında Bush'un kısa adı NMD olan Milli Füze Savunma Sistemi ve ülkesinin nükleer stratejisi hakkında tarihî önemde açıklamalar yapacağına hiç şüphe yok; zira gerek Bush gerekse de yönetiminin ilgili yetkilileri epeydir hem Amerika'yı hem de ilgili ülkeleri buna hazırlıyorlar.

Nitekim, geçen hafta bazı Amerikalı yetkililer Bush'un konuşmasına zemin hazırlamak için Avrupa ülkelerinde temaslara başladılar bile. Bunlardan birisi ve stratejik işlerden sorumlu dışişleri bakan yardımcılarından Lucas Fischer geçen hafta Danimarka Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada Bush'un bugün yapacağı açıklamalarının ipuçlarını büyük ölçüde belli etti. NMD açısından hayati öneme sahip Grönland'ın sahibi Danimarkalı parlamenterlere özetle şöyle konuştu Fischer:

'...Biz füze savunma sistemini mümkün olan en kısa zamanda kuracağız. İşte bu yüzden, biz ABM Anlaşması'nın kaldırılması, yerine bir başka anlaşma yapılması ya da esastan değiştirilmesi gerektiğine inanıyoruz.. Füze savunma sistemi sadece İran ya da Irak gibi başıboş devletlerin saldırılarına karşı koruma sağlamayı değil; sistem aynı zamanda kazaen ya da izinsiz füze saldırılarına karşı da savunmayı amaçlıyor. Hedef mutlaka yüzde yüz bir savunma sağlamak değil elbette; muhtemel bir hasmın başarı hesaplarını bozmak, bu suretle hasmın kafasını karıştırmak ve güvenini sarsmak, zayıflatmak da yeterli olabilecektir bu konuda.'

Fischer bunların dışında, aynı konuşmasında kuracakları füze savunma sisteminin mevcut olan en iyi teknolojileri kullanacağını da belirterek Bush'un bugün açıklayacağı tahmin edilen kombine ya da birleşik bir sistemi hedef aldığını da önceden ima etmiş oldu elbette.

Başkan Bush, bana göre bugün Clinton yönetiminin sadece kara boyutlu olarak düşündüğü sınırlı NDM'nin yerine hem hava hem de deniz boyutuna sahip olacak olan yeni, kombine bir NMD için kararlı olduklarını, Sovyetler Birliği ile imzalanan 1972 tarihli, füzesavar silahlarının sınırlandırılması hakkındaki ABM Antlaşması'nın ötesine geçmek gerektiğini ve son olarak da Amerika'nın nükleer silahlarında yapmayı düşündüğü önemli indirimleri açıklayacak genel hatlarıyla.

Amerika'nın nükleer silahlarda yapmayı düşündüğü indirimler aslında çoktandır gündemde olan bir konu. Bush yönetimi işbaşına geldiğinden bu yana nükleer silahlarını tek taraflı azaltacağını söyleyerek NMD'yi hem müttefikleri ve hem de hasımları (Rusya, Çin gibi) açısından cazip göstermeye çalışıyor. Amerika'nın bu tavrına Rusya ve Çin karşı çıkarken Avrupa ve diğer müttefikler ise ihtiyatla bakıyorlar şimdilik.

Amerika'nın Avrupalı müttefikleri NMD konusunda da ihtiyatı elden bırakmıyorlar ve bu konuda Amerika'yı ne tamamen karşılarına almak ne de NMD'yi olduğu gibi (yani Amerika'nın şartlarıyla) kabul etmek istiyorlar. Kısacası Avrupa hem nükleer silah indiriminde hem de NMD konusunda iki arada bir derede misali mütereddit bir durumda bugün.

Amerika şüphesiz Avrupa'nın bu mütereddit durumdan çıkıp NMD'de kendi yanında yer almasını istiyor ve işte bu yüzden bugünlerde Avrupa'da lobi yapıyor. Bu çerçevede Bush'un bugünkü açıklamalarından sonra bir Amerikan heyetinin Avrupa'ya gelmesi hemen hemen kesinleşmiş durumda; aynı şekilde bir başka heyetin de Asya'ya gideceği belli bugünden. Herhalde bu heyet geçerken bize de uğrayacaktır.

Amerika'nın NMD sistemi Soğuk Savaş sonrasında gerçekleşmesi beklenen en büyük, en kapsamlı, en stratejik proje... Gerçekleştiği takdirde Amerika hem balistik füze hem de nükleer tehdit bakımından herkesi çok gerilerde bırakmış olacak. Ayrıca, NMD için yapacağı araştırma ve geliştirme projeleriyle Amerika kim bilir ne yeniliklere de sahip olacak.

Bush'un bugünkü açıklamalarından sonra NMD sistemi hem Amerika'da hem Avrupa'da ve hem de başka yerlerde tartışmaya açılmış olacak. İşimin gereği bu tartışmaları ben de takip edeceğim elbette. Acaba başkaları da edecekler mi?

@ Bu yazıyı başkasına e-mail gönder @

Yazarımızın en son yazıları

14/ 04/ 2001... Carlyle Grubu
15/ 04/ 2001... İran ve Hindistan
17/ 04/ 2001... Sadece düşünüyor
18/ 04/ 2001... Bağımsızlığın 10. yılında
21/ 04/ 2001... Gazprom'da reform
22/ 04/ 2001... Putin, Kilise ve Patrik...
24/ 04/ 2001... Petrol mü koyu akacak, kan mı?
25/ 04/ 2001... Esrarengiz şirket: Itera
28/ 04/ 2001... Rus-Rum bağlantısı
29/ 04/ 2001... Gazprom ve Itera