Türkiye'ye kilit rol

Washington'daki diplomatik kaynaklar, balistik füzelerin fırlatıldıktan sonra havada imhasını öngören Ulusal Füze Savunma Sistemi'ni kurmayı planlayan ABD'nin, Türkiye'ye çok önemli bir rol vermeye hazırlandığını açıkladılar.

ABD'nin, kendisini ve diğer NATO ülkelerini balistik füze tehdidinden korumak için kurmayı planladığı füze savunma sistemi çerçevesinde Türkiye'ye önemli bir rol önermeye hazırlandığı bildirildi. Washington'daki diplomatik kaynakların verdikleri bilgilere göre, ABD, İran ve Irak'ın balistik füzelerinin fırlatıldıktan hemen sonra havada imha edilmesi amacıyla Türkiye'nin doğusuna, savunma füze rampaları konuşlandırmayı planlıyor.

Diplomatik kaynaklar, Türk ve Amerikan yetkilileri arasında şimdiye kadar yapılan görüşmelerde konunun ana hatlarıyla ele alındığını ve henüz hazırlık aşamasında bulunan füze savunma sistemlerinde, Türkiye'ye bu tür bir rol verilmesinin kesinlik kazanmadığını da belirttiler. Ancak konunun ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'in, 4 Haziran pazartesi günü Ankara'ya yapacağı ziyarette daha ayrıntılı şekilde ele alınması bekleniyor. Washington'daki savunma uzmanlarına göre, Türkiye'nin, füze tehdidinin kaynağı olarak görülen İran ve Irak ile komşu olması ve Ankara'nın, diğer NATO müttefiklerine oranla ABD Başkanı George W. Bush'un füze savunma sistemi projesine 'sıcak bakmasından' dolayı Washington, Türkiye'ye özel önem veriyor.

Özel savunma füzeleri

Füze savunma sisteminin, engeller aşılarak gerçekleşmesi ve Türkiye ile ABD arasında anlaşma sağlanması durumunda, Doğu veya Güneydoğu Anadolu bölgesinde belirlenecek yerlere, 'enterseptör' adı verilen özel savunma füzelerinin konuşlandırılması düşünülüyor. İran veya Irak'tan ABD veya Avrupa'yı hedef alabilecek balistik füzelerin, bu rampalardan atılacak savunma füzeleriyle havada anında imha edilmesi hedefleniyor. Projenin gelişimi çerçevesinde Türkiye'ye 'enterseptör' füze savunma sistemlerinin konuşlandırılmaması durumunda bile, erken uyarı sistemlerinin Türk topraklarına yerleştirilebileceği belirtiliyor.

Türkiye'ye yöneltilebilecek füze saldırılarına karşılık ABD tarafından, Türkiye'ye başka hava savunma sistemleri sağlanması da öngörülüyor. İran ve Irak'ın balistik füzelerine karşı kurulması düşünülen enterseptör füze savunma sistemleriyle Türkiye'nin korunması için sağlanacak hava savunma sistemlerinin birbiriyle doğrudan bağlantısı bulunmuyor. Washington

Tutumumuz dış basında

Fransız Le Figaro gazetesi, Türkiye'nin Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği'ne (AGSK) ilişkin tutumunu yansıttı.

Gazetenin konuyla ilgili haberinde, Ankara'nın tutumunun, AB'nin NATO imkanlarından yararlanmasına ilişkin planı olumsuz etkilediği belirtildi. Le Figaro Türkiye'nin NATO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Onur Öymen'in 'Avrupa savunmasına katılmamız meselesi çözülmeden, AB'nin NATO imkanlarından otomatik olarak yararlanmasını istemiyoruz.' şeklindeki gözlerini aktardı.

Alman Süddeutsche Zeitung gazetesinde çıkan yorumda ise, Cem ile Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ilk aşamada 'itibarlarını korumaya çalıştıkları' öne sürüldü. Die Tageszeitung, Avrupa Ordusu'nun, NATO kaynaklarından istifade edilmeden işlemeyeceğini belirterek, Cem'in, ülkesinin çıkarlarının korunabilmesi için AB'nin karar sürecine dahil edilmesi gerektiğini savunduğunu yazdı. Frankfurter Allgemeine ise NATO Genel Sekreteri Robertson'ın 'İlerleme olmasına rağmen yapılacak çok iş bulunduğunu' söylediğini yazdı. Dış Haberler Servisi

BDT zirvesi

Belarus'un başkenti Minsk'te bugün Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) zirvesi yapılacak.

Zirveye hazırlık amacıyla yapılan BDT Dışişleri Bakanları Konseyi dün Rusya'nın, 'dış politikada dayanışma' çağrısıyla başladı. Rusya Dışişleri Bakanı İgor İvanov, BDT ülkelerinin dış politikalarının daha eşgüdümlü hale getirilmesi gerektiğini söyledi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in dış politika danışmanı Sergey Prikhodko'nun açıklamasına göre, bugünkü toplantının önemli bir gündem maddesi, BDT ülkelerindeki barışı koruma operasyonları olacak. Zirvede, bilgisayar suçlarıyla mücadele, BDT Serbest Ticaret Havzası'nın oluşturulması yönündeki çalışmalar, terörizme karşı mücadele de dahil olmak üzere toplam 10 madde ele alınacak. Zirvede ayrıca, uluslararası alanda siyasi ses getirecek mesajların da bulunduğu bir dizi kararın da kabul edilmesi bekleniyor. Zirveye katılan liderler arasında bir dizi ikili görüşmeler de yapılacak.

Minsk Zirvesi sırasında Avrasya Ekonomik Topluluğu'na (AET) üye 5 ülke, bünyesinde tek düzen ekonomik alanın temellerini atmayı planlıyor. Kazakistan Devlet Başkanı Nazarbayev'in teklifiyle gündeme getirilen AET'yi Kazakistan, Rusya, Belarus, Kırgızistan ve Tacikistan giriyor. Mirza Çetinkaya / Moskova

Filistinliler'in acı kaybı

Filistin'in Kudüs işlerinden sorumlu yetkilisi Faysal Hüseyni, konferans ve görüşmeler için geldiği Kuveyt'te kalp krizi geçirerek öldü. Kuveyt'te bir sivil toplum örgütünün, İsrail ile ilişkilerin dondurulmasıyla ilgili olarak düzenlediği konferansa katılmak ve yetkililerle görüşmek için geçtiğimiz gün Kuveyt'e gelen Hüseyni'nin öldüğü, konferansı düzenleyen yetkililer tarafından açıklandı.

Filistin lideri Yaser Arafat'ın yardımcılarından Ahmed Abdülrahman da Hüseyni'nin öldüğünü doğruladı. Belçika Parlamentosu önünde gazetecilere bir açıklama yapan Arafat ise, Hüseyni'nin ölümünün, Filistin halkı için büyük kayıp olduğunu söyledi. Arafat, bugün Kudüs'te düzenlenecek cenaze törenine katılmak için Belçika gezisini yarıda kesebileceğini belirtti.

Filistinliler ağlıyor

Hüseyni, Körfez Savaşı'ndan bu yana geçen 11 yılda Kuveyt'e giden ilk Filistinli yetkiliydi. Hüseyni, Körfez Savaşı sırasında Irak'tan yana tavır koyduğu gerekçesiyle Arafat'ı suçlayan Kuveyt ile ilişkileri geliştirmeyi amaçlıyordu. Hüseyni'nin ziyareti sırasında Kuveytli yetkililer, Arafat'ın, ülkede hâlâ istenmeyen kişi (persona non grata) olduğunu bildirmişti.

Bu arada, Faysal Hüseyni'nin ölümü nedeniyle yüzlerce gözü yaşlı Filistinli Doğu Kudüs'teki Filistin Yönetim Binası'nın önünde toplanarak, Kur'an–ı Kerim okudu. Filistin Kurtuluş Örgütü'nün Kudüs'teki karargahları, Filistin Yönetim Binası ve Hüseyni'nin Kudüs'ten sorumlu Devlet Bakanlığı yaptığı binada, bayraklar yarıya indirildi. Kuveyt / Kudüs

İran'dan bir ilk deneme daha

İran'ın, ilk uzaktan kumandalı karadan karaya füzesini başarıyla denediği bildirildi.

'Fatih 110' adlı ultra–modern füze, sıvı ve katı yakıt karışımıyla çalışıyor. İsabet gücü çok yüksek olduğu için İran'ın en etkili füzeleri kategorisinde gösterilen füzenin menzili konusunda ise bilgi verilmedi. Tahran

Azil duruşması ağustosta

Endonezya Devlet Başkanı Abdurrahman Vahid'in azledilmesinin, Halk Danışma Meclisi'nde 1 Ağustos'ta yapılacak oturumda görüşüleceği bildirildi.

Kararın, parlamentonun Danışma Meclisi'nden Vahid'in 2 mali skandaldaki rolüyle ilgili olarak toplanmasını istemesinin ardından alındığı duyruldu. Cakarta

Aliyev'in sert çıkışı

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev, Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan ile Yukarı Karabağ sorununun çözüm süreci çerçevesinde yapacağı görüşmelere Yukarı Karabağ'daki Ermeni temsilcilerinin katılmasına izin vermeyeceklerini söyledi.

Aliyev, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Devlet Başkanları zirvesinin düzenleneceği Belarus'un başkenti Minsk'e hareketinden önce Bakü'deki Bine Havaalanı'nda yaptığı açıklamada, bu ay içinde Cenevre'de yapılması planlanan barış görüşmelerinin, kendi isteğiyle iptal edilmediğini söyledi.

Belki Koçaryan istedi!

Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki Yukarı Karabağ sorununa çözüm getirebilecek bir teklif sunması beklenen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) bünyesindeki Minsk Grubu'nun Fransız eşbaşkanının 'Görüşmelerin ertelenmesini, iki ülke cumhurbaşkanları istedi.' şeklindeki açıklamasını değerlendiren Aliyev, 'Belki Koçaryan'ın bu yönde bir isteği olmuştur.' dedi.

Aliyev, Rusya'nın ORT televizyonunun verdiği bir haberde, hiçbir ülke tarafından tanınmayan Yukarı Karabağ'daki yasadışı yönetimin lideri Arkadi Gukasyan'ın, 'cumhurbaşkanı' sıfatıyla tanıtılmasını eleştirdi ve Gukasyan'ın, 'Azerbaycan savaş diliyle konuşuyor.' şeklindeki açıklamasını, 'küçük bir taktik.' olarak değerlendirdi. Bakü

Beşli'ye ilgi büyük

Başlangıçta pek önem verilmeyen Şanghay Beşlisi Forumu, giderek etkinliğini artırmaya başladı.

Haziran ayının ortasında Çin'in Şanghay kentinde yapılacak zirve öncesi bazı ülkelerin foruma katılmak için sıraya girdiği bildirildi. Konuyla ilgili olarak yapılan açıklamada Özbekistan'ın resmi bir yazıyla foruma girmek için başvurduğu, Hindistan ve Moğolistan'ın da sırada beklediği kaydedildi. Aynı zamanda Şanghay Beşlisi olarak da nitelendirilen bu birlikteliğe, Pakistan'ın da katılmak istediği belirtiliyor.

Enerji çemberi...

Önümüzdeki eylül ayında Kazakistan'ın Almatı kentinde yapılması planlanan beşlinin hükümet başkanları toplantısında ise üye ülkeler arasında 'tekdüzen enerji çemberi' oluşturulması gündeme alınacak. Aynı toplantıda ekonomik ve ticari işbirliğini geliştirilmesi perspektifleri de görüşülecek.

Altıncı zirvesini 14–15 Haziran'da Çin'de yapılacak olan toplantıda 'uluslararası terörizmle ortak mücadele konvensiyonu' imzalanacak. Söz konusu konvensiyon, bölgesel güvenliği sağlama konusunda beşli çerçevede 'güvenli koruma'yı tesis etmeyi öngörüyor. Ayrıca, zirvede, ABD'nin kurmak istediği Ulusal Füze Savunma Sistemi girişimlerine karşı ortak bir açıklamanın da çıkması bekleniyor. Mirza Çetinkaya / Moskova

Ruslar el koydu

Genelkurmay Başkanlığı tarafından Bişkek Büyükelçiliği Askeri Ateşeliği'ne gönderilen 4 araçlık askeri malzemeye Rusya'nın Novorrossisk limanında el konulduğu iddia edildi.

Rusya Kuzey Kafkasya Sınır Kuvvetleri Basın Merkezi'nden dün yapılan açıklamada, geçtiğimiz gece Novorrossisk Limanı'nda Türkiye'nin Bişkek (Kırgızistan) Askeri Ateşesi'ne gönderilen ve içinde askeri donatımın bulunduğu 4 araca el konulduğu bildirildi. Ulusoy adlı vapurda bulunan kargonun Türkiye Genelkurmay'ı tarafından gönderildiği ifade edildi. Konuyla ilgili olarak görüşlerine başvurduğumuz TC Moskova Büyükelçiliği yetkilileri ise, bu hususta ellerinde bilginin bulunmadığını ve konuyla ilgili araştırmanın yapıldığını ifade ettiler. Moskova (Zaman)

Değişim sinyali

Makedonya yönetimi, ülke anayasasında değişiklik yaparak Arnavut meselesi için siyasi çözüme gitme sinyali verdi.

Makedonya Başbakanı Lubço Georgievski, ülkedeki Arnavut azınlığın hükümetten başlıca talepleri arasında yer alan anayasa değişikliği konusunda, ''muhtemel bir değişiklik'' yapılabileceğini duyurdu. Georgievski, ''Büyük ihtimalle anayasayı değiştirmemiz ya da ikinci bir anayasal ulusun oluşturulmasına imkan sağlamamız gündemde. Muhtemelen ülkede ikinci resmi dil ilan edeceğiz.'' diye konuştu.

Makedonya'daki Arnavut azınlığa Makedon vatandaşlarla aynı hakları tanıyacak söz konusu anayasal değişiklik, Arnavut Ulusal Kurtuluş Ordusu'nun (UÇK) başlıca talepleri arasında yer alıyor. 1991 tarihli anayasada, ''Makedonya'nın Makedon halkından oluşan bir ulus devlet'' olduğu ifadesi yer alırken, ülkede yaşayan azınlıklara da eşit haklar tanıyor. Ülke nüfusunun 3'te 1'ini oluşturan Arnavutlar, Arnavutçanın resmi dil statüsü kazanmasını da talep ediyorlar.

Kısmî affa UÇK'dan ret

Makedonya Arnavutlarının Ulusal Kurtuluş Ordusu (UÇK), Üsküp yönetiminin 'kısmi af' önerisini reddederek, tüm taleplerinin yerine getirilmesini istedi. AFP'ye konuşan UÇK komutanlığının sözcüsü Nazmi Bekiri, 'Affı kabul etmiyoruz. Tüm taleplerimizin yerine getirilmesi için hâlâ savaştayız.' dedi.

Makedonya anayasasında muhtemel değişiklik açıklamalarını 'not ettiklerini'; ancak bunun 'yeterli' olmadığını belirten Bekiri, 'Biz tüm taleplerimizin bütün halinde kabul edilmesini istiyoruz.' diye konuştu. UÇK sözcüsü, çatışmaların sona ermesine yönelik önemli şartlardan birinin, UÇK'nın Makedonya Arnavutlarının geleceğine ilişkin görüşmelere katılması olduğunu söyledi. Üsküp

Saraç: İkili yapıya karşıyız

Makedonya'daki Türk Demokratik Partisi (TDP) Başkanı Erdoğan Saraç, Makedonya'da sinyalleri verilen 'ikili milletli devlet' yapısına karşı olduklarını belirtti.

Makedonya Başbakanı Lubço Georgievski'nin, bu ülkede yaşayan Arnavutların 'ikinci bir anayasal ulus olarak' kabul edilebileceği yönündeki açıklamasının ardından Zaman'a açıklamada bulunan TDP Başkanı Erdoğan Saraç, buna kesinlikle karşı olduklarını belirtti. 1974 anayasasına göre Türklerin de Arnavutlarla birlikte kurucu üye olarak zikredildiğinin altını çizen Saraç, ''Makedonya'nın oluşum hamurunda Türk kanı da bulunmaktadır. Eğer bir değişiklik olacaksa Türkler de üçüncü bir kurucu unsur olarak kabul edilmeli. Georgievski'nin açıklaması bizi bağlamaz. Biz bu konudaki mücadelemizi sonuna kadar yürütürüz.'' dedi.

Türkiye'den bu konuda destek beklediklerini belirten TDP Başkanı Saraç, ''Türkiye Balkanlar'daki yeni yapılanmaya seyirci kalmamalı. Kosova'da yapılan hata burada yapılmamalı. Diğer devletlerin yetkilileri Üsküp'e mekik dokuyorlar. Burada ihmal ediliyoruz. Böyle devam ederse asimilasyon ve göç kaçınılmazdır.'' şeklinde konuştu.

Türkiye'ye bakış

Türkiye'nin Üsküp'e verdiği desteğe ve yaptığı askeri anlaşmalara rağmen bunun kendilerine yansımadığının altını çizen Saraç, ''Ankara'nın bunca desteğine rağmen karşılık gördüğünü sanmıyorum. Burada samimiyetsizlik söz konusu.'' dedi.

Türkiye'nin politikasını gözden geçirmesini isteyen Saraç, Üsküp'teki Etnik İlişkiler Merkezi tarafından yapılan son kamuoyu yoklamalarında, ''Hangi devlet Makedonya'nın çıkarlarını en çok korur?'' sorusuna Makedonların yüzde bir oranında Türkiye cevabı verdiklerine dikkat çekti. Saraç, bu oranın Arnavutlar arasında ise yüzde sıfır olduğunu kaydetti. Celil Sağır / İstanbul

Kasabın ürünleri

Yugoslavya'da, devlet eski başkanı Slobodan Miloşeviç'in iktidarda olduğu dönemde öldürülen 86 kişinin cesedinin bulunduğu bir kamyon nehirden çıkarıldı. Polis açıklamasında, cesetlerin, Miloşeviç'in Kosova Savaşı sırasında savaş suçları işlemiş olduğunu ispatladığı belirtildi.

Sırbistan İçişleri Bakanı Duşan Mihayloviç, uzmanlarca yapılan soruşturmanın, bunun dışında başka ceset yüklü kamyonların da olduğunu gösterdiğini ifade etti. Öte yandan, polis tarafından yapılan açıklamada, Mart 1999'da Miloşeviç'in, üst düzey polis şefleriyle yaptığı bir toplantıda Kosova'da ölen sivillerin cesetlerinin ortadan kaldırılmasını emrettiği kaydedildi. Miloşeviç'in Lahey'deki Savaş Suçları Mahkemesi tarafından delil olarak kullanılmasına engel olmak amacıyla cesetlerin yok edilmesini emrettiği toplantıda, dönemin Sırbistan İçişleri Bakanı Vlajko Ştoyilykoviç'in de hazır bulunduğu öne sürüldü. Belgrad

İç savaş endişesi

Makedonya'nın eski Cumhurbaşkanı Kiro Gligorov, ayrılıkçı Arnavutların son eylemlerinin Makedonya'da huzuru iyice kaçırdığını ifade ederek, ''Orduya emir versek teröristlerle kısa sürede baş ederiz; ancak iç savaş çıkmasından endişe duyuyoruz.'' dedi.

Bulgaristan'da yayımlanan ''Trud'' gazetesine Makedonya'daki son gelişmeleri değerlendiren Gligorov, Makedonya'nın genç bir devlet olmasına rağmen güçlü bir orduya sahip olduğunu ifade ederek, ''Eğer orduya emir versek teröristler ile kısa sürede baş edebiliriz; ama iç savaştan endişe duyuyoruz. Çünkü biz sorunların silahla çözülmeyeceğini biliyoruz.'' dedi.

Ayrılıkçı Arnavutların Makedonya'da yaşayan Arnavutlardan destek görmediğini öne süren eski Cumhurbaşkanı Kiro Gligorov, ''Bu durum onları hayal kırıklığına uğrattı. Baskılara rağmen kendilerine yandaş bulamadılar.'' dedi. Gligorov, Arnavutların asıl amacının Makedonya'nın iki milliyetli federatif devlet haline dönüştürülmesi olduğunu belirtti. Sofya

Soydaşlara 'oy kullanın' çağrısı

Bulgaristan Hak ve Özgürlükler Partisi (HÖH) Genel Başkanı Yardımcısı Kasım İsmail Dal, çifte vatandaşlık hakkı elde etmiş olan ve ikamet tezkeresi alarak Türkiye'de yaşayan Bulgar vatandaşlarını 17 Haziran'da yapılacak genel seçimlerde oy kullanmaya çağırdı.

Malta Köşkü'nde bir basın toplantısı düzenleyen Dal, Türkiye'de yaşayan bütün Bulgaristan vatandaşlarını gerek Bulgaristan'a giderek, gerek Bulgar Konsolosluklarında oy kullanmalarını istedi. Dal, mensubu olduğu HÖH'ün Bulgaristan'daki Türk kimliğinin korunup geliştirilmesi açısından büyük önem taşıdığını da kaydetti. Murat Uçar / İstanbul