'Hiçbiri Partisi' yine önde

ANAR'ın mayıs ayı anketinden yine yeni parti ihtiyacı çıktı; yüzde 48... Hiçbir partiye oy vermeyeceğini bildirenler de, mart ve nisanda olduğu gibi yüzde 40'lara merdiven dayadı. En başarılı lider, Cumhurbaşkanı Sezer...

Ankara Sosyal Araştırmalar Merkezi (ANAR), geleneksel hale getirdiği Türkiye Gündemi Araştırması'nın mayıs ayı sonuçlarını açıkladı. Mevcut partiler açısından olumsuz verilerin ortaya çıktığı araştırmada, hem iktidar partilerinin hem de muhalefetin düşüş eğiliminde olduğu gözlendi. Nisanda yüzde 39,6 oranına ulaşan 'Hiçbiri Partisi'ne, bu ay da yüzde 38 oy çıktı. Kararsızların oranı ise yüzde 14'e yükseldi. Hem sağda, hem de solda yeni parti ihtiyacı ise yüzde 48'lere ulaştı.

İstanbul, Ankara, İzmir, Konya, Bursa, Adana, Antalya, Diyarbakır, Samsun, Gaziantep ve Erzurum illerinde toplam 1514 kişi üzerinde ankete dayalı yüz yüze mülakat yöntemiyle gerçekleştirilen araştırma, 26–30 Mayıs tarihleri arasında yapıldı.

İktidarın güç kaybı

Araştırma sonuçlarına göre, iktidar partilerini destekleyen seçmen oranı, muhalefet partilerini destekleyen seçmen oranının yarısından daha az. Kararsız seçmen ile hiçbir partiyi desteklemeyeceğini belirten seçmen oranı birlikte yüzde 52'ye ulaştı.

Ankete katılanların yüzde 74'ü hükümetin mayıs ayı performansını başarısız bulurken, en başarılı lider olarak A.Necdet Sezer, yüzde 60'la birinci, Kemal Derviş yüzde 41'le ikinci durumda. Ancak Derviş'i başarılı bulmayanların oranı da bu sayıya ulaşıyor. Mevcut siyasi partilerin liderleri arasında başarılı görülme oranı yüzde 10'un üzerinde olan kimse yok. "Türkiye'yi düze çıkaracak lider sorusuna yüzde 30'u Tayyip Erdoğan cevabı verirken, Erdoğan'ı yüzde 19 ile Kemal Derviş takip ediyor.

RTÜK itirazı

RTÜK yasasında yapılan değişiklikle medya patronlarının da devlet ihalelerine girmelerini toplumun yüzde 68'i olumlu bulmuyor. Üniversitelerde türbanın serbest bırakılmasına yönelik farklı partilerin milletvekillerinin başlattığı girişim toplumun yüzde 65'i tarafından olumlu karşılanıyor. Bazı soruşturmaların Jandarma tarafından yürütülmesine yüzde 64 oranında olumlu bakılıyor.

Bugün seçim olması halinde oyların partilere dağılımı

Mart Nisan Mayıs

FP 9,9 9,2 8,7

DYP 8,3 8,3 7,5

MHP 9,4 6,3 5,5

ANAP 6,0 4,9 4,3

CHP 6,1 4,8 4,2

HADEP 4,0 4,6 4,1

DSP 5,3 4,0 3,6

BBP 3,0 3,2 3,2

LDP* - 2,1 3,0

ÖDP* - 1,3 1,5

Diğer 4,8 1,5 2,4

Kararsız 12,3 10,2 14,0

Hiçbiri 31,0 39,6 38,0

* Mart ayında "diğer" kategorisi içinde yer almıştır.

Programın tam olarak uygulanması ülkeyi düze çıkarır mı?

Nisan Mayıs

Evet çıkarır 53,4 51,1

Hayır çıkarmaz 35,4 36,2

Fikir belirtmeyen 11,2 12,7

Kemal Derviş siyasete girmeli mi?

Yeni parti kurarak girmeli 44,6

Mevcut partilerden birinde girmeli 8,6

Siyasete girmemeli 36,9

Fikir belirtmeyen 9,9

Türkiye'de yeni siyasi partilere ihtiyaç var mı?

Hem sağda, hem solda ihtiyaç 48,0

Sadece sağda ihtiyaç 10,6

Sadece solda ihtiyaç 7,9

Ne sağda ne de solda ihtiyaç yok 23,9

Fikir belirtmeyen 9,6

Türkiye'yi düzlüğe çıkaracak bir parti kimin liderliğinde kurulmalı?

R. Tayyip Erdoğan 29,6

Kemal Derviş 19,1

Devlet Bahçeli 3,1

Tansu Çiller 2,4

A. Necdet Sezer 2,4

Besim Tibuk 2,0

Diğer 18,5

Hiç kimse 9,8

Fikir belirtmeyen 13,1

Başbakan olarak kim görülmek isteniyor?

R. Tayyip Erdoğan 28,9

Kemal Derviş 20,8

Tansu Çiller 3,9

Devlet Bahçeli 3,3

A. Necdet Sezer 2,6

Mesut Yılmaz 2,4

Sadettin Tantan 2,4

Besim Tibuk 2,3

Deniz Baykal 2,2

Diğer 13,6

Hiç kimse 6,9

Fikir belirtmeyen 10,9

Solun lideri kim olmalı?

Kemal Derviş 22,0

Deniz Baykal 7,6

Erdal İnönü 4,2

Bülent Ecevit 3,3

İsmail Cem 1,8

Murat Bozlak 1,7

Diğer 12,1

Hiç kimse 23,6

Fikir belirtmeyen 23,4

Sağın lideri kim olmalı?

R. Tayyip Erdoğan 32,6

Devlet Bahçeli 5,9

Mesut Yılmaz 4,5

Tansu Çiller 4,0

Muhsin Yazıcıoğlu 2,5

Diğer 12,8

Hiç kimse 15,5

Fikir belirtmeyen 22,2

'Partileri parçalamayın'

MHP lideri Bahçeli: Kökten ayrılan yeni oluşumlar netice vermiyor. Siyasi kurumları bu kadar parçalamaya gerek yoktur. Türkiye'nin siyasi istikrara ihtiyacı var.

MHP lideri ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli, yeni siyasi oluşum tartışmalarını değerlendirirken, bunların bir netice vermeyeceğini savundu. Kökten ayrılan oluşumların bugüne kadar başarı sağlayamadıklarının görüldüğünü belirten Bahçeli, siyasi kurumların parçalanmamasını istedi.

Türk Federasyonu'nun Oberhausen kentindeki 22. Büyük Kurultayı'ndan sonra Türk gazetecileriyle bir araya gelen Bahçeli, soruları cevapladı. Yeni siyasi oluşum girişimlerine karşı çıkan Bahçeli, birilerinin belirli dönem içerisinde 'Ülkede siyaset tıkanmıştır, yeni siyasi oluşumlara ihtiyaç vardır' iddiasında olduğunu, bunların siyasi yapıları değiştirmek istediklerini anlattı. Geçmişte de bunun örneklerinin görüldüğünün altını çizen Bahçeli şöyle konuştu: "Siyasi oluşumlar sonuç vermedi. Türk siyasi hayatı birleşik özelliklerle yerleşik duruma geçti. Kökten ayrılan yeni siyasi oluşumlar netice vermedi. Siyasi kurumları da bu kadar parçalamaya gerek yoktur. Türkiye'nin her şeyden evvel siyasi istikrara ihtiyacı vardır."

Bahçeli, bir gazetecinin, "ANAP tarafının MHP'li bakanlar konuştuğunda borsada iniş—çıkış olmuyor, ANAP'lılar konuştuğu zaman borsa yükseliyor. Bunun hikmetini anlayamıyoruz." dediğini belirterek, "Sizce bunun hikmeti nedir?" sorusuna, "Bizim de ifade etmemiz oldukça zordur." cevabını verdi.

Ülkeyi panikte tutmayın

'Türkiye'nin krizden nasıl çıkacağına' ilişkin bir soru üzerine de Bahçeli şunları söyledi: "Onu biz de arıyoruz. Çünkü her ekonomik krizin arkasından bir siyasi krizi arzulayanlar varsa, bu doğru değildir."

Zaman zaman bakanlar arasında farklı görüşlerinin ortaya çıkmasının, programı aksatacak ve Türkiye'yi 3. bir krize sokacak gibi bir endişeye sürüklenmemesi gerektiğini de ifade eden Bahçeli sözlerini şöyle sürdürdü: "Her tartışma yeni bir kriz getiriyor gibi ülkeyi sürekli panikte tutmak dogru değildir. Ekonomi hassastır ve çok kısa süre içinde etkilenmektedir. Makro ekonomik dengeler sarsılmaktadır. Bu konularda sadece hükümet değil, konuya ilgi duyan her insanımız aynı hassasiyeti göstermelidir." OBERHAUSEN

Revizyona SERT çıktı

MHP Genel Başkanı Bahçeli, bir süredir tartışılan 'kabinede revizyon' söylentilerine Almanya'dan sert çıktı.

Her fırsatta, hükümette revizyona gerek olmadığı görüşünü dile getiren Bahçeli, dün benzer sorulara şu karşılığı verdi: ''Hükümette revizyon çok eskiden beri ifade ediliyor. Revizyondan kimin ne amaçladığı belli değil. Bir bakanın görevden alınması bir başka bakanın atanması neyi çözecektir? Revizyon arayışları siyasi amaç taşımaktadır.'' Koalisyonu oluşturan partilerin genel başkanlarının, hükümet üyeleri arasında bir değişikliğe gitmelerine karışamayacağını da vurgulayan Bahçeli "Bunu genelleştirerek, hükümette bir revizyona gidilmesi şeklinde yorumlamaya kalktığımızda, biz buna katılmayız." dedi.

Uyum için istifa

Bakan Yalova'nın açıklamalarının hükümetin uyumu açısından sakıncalı bir durum ortaya çıkardığını belirten Başbakan Ecevit, bu yüzden istifanın yadırganmamasını istedi. Ecevit, kabinede revizyona gidilmeyeceğini de bildirdi.

Başbakan Bülent Ecevit, Yüksel Yalova'nın Devlet Bakanlığı görevinden istifasını değerlendirirken, "Hükümetin uyumu bakımından son derece de sakıncalı bir durum ortaya çıkmıştı. Onun için Sayın Yalova'nın görevinden ayrılması aslında yadırganacak bir durum değil. Kendisi de bunu idrak etti ve görevini bıraktı." dedi.

Ecevit, Şırnak'ta incelemelerde bulunmak üzere Mardin'e giderken özel uçak ATA'da gazetecilerin sorularını cevapladı. Türkiye'nin iç politik gündemi, ekonomik kriz ve dış gelişmelerin ülkeye etkilerinin ele alındığı soru–cevap diyaloğunda Başbakan Ecevit'in değerlendirmeleri şöyle:

lYüksel Yalova'nın yerine kim gelecek?

Ecevit: Onu bilemem. Önce Sayın Mesut Yılmaz'ın belirlemesi lazım. Birlikte bir sonuca varırız.

lRevizyon sanki ANAP tarafından yapılıyor. Ne diyorsunuz?

Ecevit: Başka partilerin iç işlerine karışmak istemem. DSP'de değişiklik düşünmüyorum. Bakan sayısının indirilmesi söz konusu değil.

Seçim yazık olur

lBir bakanın bir açıklaması ile bile döviz fiyatları yükseldi, faizler arttı. Türkiye bu kırılgan ekonomik yapıyı ne zaman aşacak?

Ecevit: Sadece ekonomi kırılgan değil, toplumdaki yapı kırılgan. En küçük bir olayda hemen krizden bahsediliyor. Birtakım kuruntular veya kaygılar üretiliyor. Bu da tabii, ekonomiyi olumsuz yönde etkiliyor. Bunun için biz yöntemler oluşturduk. Bakanlar Kurulu'nda bir konu görüşülüp kesin sonuca varılmadan önce, koalisyonu oluşturan 3 partinin genel başkanları birer bakan belirliyor, onlar bir araya geliyorlar ve azami bir hafta içinde bir sonuç alıyorlar. O bakımdan hükümet içindeki uyum bir hayli sağlam.

lBu hükümet yasal süresini doldurabilecek mi?

Ecevit: Tamamlayabilmesini temenni ederim. Uyumlu çalışıyor. İlk kez köklü yapısal reformlara kavuştu. Bunların sonuçları alınmadan seçime gidilmesi, bu hükümetin ömrünün sona ermesi çok yazık olur.

Irak'ın petrol ihracı

lIrak petrol ihracatını durdurdu. Bu, Türkiye'yi etkiler mi?

Ecevit: Eğer, Güvenlik Konseyi'nde, Irak'ı da bir ölçüde tatmin edici bir çözüm bulunamazsa, petrol fiyatlarında, petrolün dış satımı duracağı için dünya petrol fiyatlarında da artış olabilir. Zaten artıyordu. Şimdi daha da çok artış olabilir. Bu da tabii Türk ekonomisini olumsuz yönde etkiler. Irak ile ilgili yaptırımlar, yaptırımlardaki değişiklikler, Güvenlik Konseyi'ne gelmeden önce, ayrıntılarıyla bizimle görüşülmesinde yarar olabilir. Bunun için, iş işten geçmiş değil. Pazartesi günü ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, Türkiye'ye geliyor.

lRumsfeld ile Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği konusu da herhalde görüşülecek? Bu konuda nereye gidiyoruz?

Ecevit: Türkiye'nin bu konuda ödün veremeyeceğini, her vesileyle söylüyorum. Bu kararın sürecinin dışında tutulmamız, son derece de adaletsiz ve bizim açımızdan kabul edilemeyecek bir davranış.

ANKARA—MARDİN

Habur'a alternatif geliyor

Başbakan Bülent Ecevit, Doğu bölgelerinde sınır ticaretinin önemine işaret ederken, Habur Kapısı'nın dışında ikinci bir kapı için çalışmaların yapıldığını bildirdi.

Ecevit, Başağaç Merkez—Köy Projesi'nde incelemede bulunmak üzere gittiği Şırnak'ta, halka hitap etti. Türkiye'de 35 bin 112 köy, 45 bin mezra bulunduğunu, bu kadar dağınık bir yerleşim düzeninde Türkiye'nin kalkınmasının mümkün olmayacağını belirten Ecevit, köy ve mezraların azaltılması gerektiğini anlattı. Ecevit, bölgede büyük ölçüde güvenlik sağlandığını, dolayısıyla köye dönüş zamanının da geldiğini vurguladı. Meydandakilerin Habur Sınır Kapısı ile ilgili isteklerini dile getirmeleri üzerine Ecevit, sınır ticaretinin serbestleştirilmesiyle bölge halkına yeni iş ve geçim alanları açıldığını kaydetti.

Konuşması, alandaki vatandaşlar tarafından yeniden kesilen Ecevit, şikayet nedeninin geçici orman işçiliği olduğunu öğrenince, Ankara'ya gider gitmez bu konuyu ele alacağını belirtti.

Ecevit, sözlerini şöyle sürdürdü: "Hükümetimiz ikinci sınır kapısının hazırlıklarını yapıyor. Belki bunu üçüncü bir sınır kapısı da izleyecektir. O bakımdan Habur'un artık ihtiyaçları karşılamaya yetmediğini biliyoruz. Onun daha batısında bir sınır kapısı daha açılacaktır. Öte yandan ham petrol dış alımı da sağlıklı yollardan büyük ölçüde artacaktır." ŞIRNAK

Baykal: Ankara bunalıma soktu Anadolu çıkaracak

CHP lideri Deniz Baykal, "Türkiye'yi bu hale Ankara getirdi, bunalımdan Anadolu çıkaracaktır." dedi.

Afyon'un Emirdağ ilçesinde vatandaşlara hitap eden Baykal, Türkiye'nin yaklaşık 15 yıldır son derece "kötü" yönetildiğini anlattı. Baykal, şöyle konuştu: ''Ülkeyi bu duruma sadece, 'kurnaz işadamları ve onlarla işbirliği yapan memur ve bürokratlar' getirmedi. Onlara destek veren, sırtını sıvazlayan siyasetçiler de var.'' EMİRDAĞ

Derviş'e zemin etüdü

Kendilerini "Yeni Anlayış" olarak adlandıran bir grup Devlet Bakanı Kemal Derviş'e endeksli siyasi oluşum için zemin arayışı içine girdi.

Bürokrat ve akademisyenler ile genç sanayici ve işadamlarından oluşan grup, geçtiğimiz hafta içinde toplandı. Yeni parti ve program için hazırlıklarını haziran sonuna kadar tamamlanması kararlaştırıldı.

Alınan bilgiye göre, Yeni Anlayış isimli grup bir dizi 'altyapı' çalışmasında da bulundu. Bu çalışmalarda şimdiye kadar Türkiye'nin demografik ve ekonomik yapılarına göre şehirler ve kırsal kesim belli sayıda bölgelere ayrıldı. Bu bölümler üzerinde gelir dağılımı durumu, adalet mekanizmasıyla ilişkileri, çalışma ve kazanma şartları, dini ve milli yapıdan oluşan folklorik değerleri ve devletin dış politik ve güvenlik öncelikleri çıkartıldı. Yapılan bu tespitler ışığında siyasi anlayış, siyasi strateji ve siyasi propaganda taktikleri geliştirildi.

Önce oluşum, sonra lider

Yeni Anlayış grubu sözcülerinden Yüksek Strateji Merkezi Başkan Yardımcısı Faruk Demir, 'Derviş için zemin etüdü yaptıkları' bilgisini yalanlamazken, "Biz siyasette yeni bir anlayış getirmeye çalışıyoruz. Belirleyici olan lider değil ilkelerdir. Sonbaharda yapılacak kongrede lider katılımcıların oyuyla seçilecek." dedi. (Ahmet Bıyık/ ANKARA (Zaman))

Kayalar'dan adaylık mesajı

ANAP Yozgat Milletvekili Lütfullah Kayalar, 4-5 Ağustos'ta yapılacak ANAP büyük kurultayında genel başkan adayı olacağının ilk sinyallerini verdi.

Kayalar, ''Partimizin büyük kurultayında, biz de üzerimize düşeni yapacağız'' dedi. ANAP Yozgat İl Kongresi'nde kürsüye gelen konuşmacılar, Kayalar'dan, genel başkanlığa aday olmasını istediler. Alkış ve sloganlarla kürsüye gelen Kayalar, şöyle konuştu: "Burası benim doğduğum şehir, benim seçim bölgem. Önce buradan görüş almalıydım; önce kendi seçim bölgemden destek almalıydım. Geçmişte önemli bir kesim, bizim genel başkan adayı olmamızı istedi. O gün şartlar uygun değildi. Bugün Türkiye yeniden yapılanıyor. Bu yapılanmada her kesim üzerine düşeni yapacaktır. Kesinlik kazanmamış olsa da, 4-5 Ağustos'ta yapılacak olan partimizin büyük kurultayında, biz de üzerimize düşeni yapacağız. Bu kongreden sonra Türkiye'ye sesleneceğiz.'' YOZGAT