'Evde çocuk, podyumda meze'

Çocuk denilebilecek kızlar 'güzellik yarışması' adı altında medyanın önderliğinde sömürülüyor. RTÜK geçen yıl atv'yi bu sebeple kapattı. atv'nin itirazı üzerine uzmanlardan oluşan bilirkişi, konuyu inceledi ve RTÜK'ü haklı buldu. Ama ne çare ki bayrağı bu yıl Show Tv aldı.
Henüz 13-17 yaşında çocuk denilecek yaştaki kızlar 'güzellik yarışması' adı altında medyanın teşvikiyle sömürülüyor. Geçen yıl Elite Model Look Turkey 2000 adıyla bu yarışmayı 26 Haziran'da yayımlayan atv, RTÜK tarafından kapatılmış; Tv yönetiminin itirazı üzerine konuyu inceleyen uzmanlar da RTÜK'ün genç kızların ruh sağlıklarının bozulduğu gerekçesine katılmışlardı. Buna rağmen bu yıl da söz konusu çirkin sömürü, önceki akşam Show Tv'de gerçekleştirildi. Üstelik katılımcılarının çoğu yine 14-19 yaşları arasındaydı.
Bu yarışmaya katılanların doğacak psikolojik sorunları bir yana, çoğu zaman gelecekleri de kurtlar sofrasında meze olarak kararıyor. Kimi zaman da ailevi sorunlar sebebiyle ciddi yıkımlar gerçekleşiyor. Bu çerçevedeki onlarca örnekten biri 20 yaşındaki Burcu Çağrı. Çağrı'nın zengin sevgilileri, babasıyla kavga etmeye dahi cüret edebildiler. Annenin tatlı hayat uğruna kızına destek vermesi sonucu ise Çağrı'nın anne ve babası boşandı. Babası yaşındaki Mehmet Ali Erbil'le birlikte olan Nefise Karatay'ın babası da bir süre önce benzer sebeplerle hem kızını evlatlıktan reddetmiş hem de boşanacağını açıklamıştı. Yine bu yarışmada dereceye girenlerden Selin Toktay ve Demet Şener'in ise birlikte olduklarının sayısını bilen yok.
Elite Model Look Turkey yarışmasına 14 yaşında katılan Duygu Dikmenoğlu da o yarışmadan sonra küçük yaşına rağmen birçok işadamı ve playboyun kendisini rahatsız ettiğini itiraf etmişti.
Bu arada 14 yaşındayken İzmir'de bir mankenlik ajansına, ardından böyle bir yarışmaya katılan 17 yaşındaki Berna Bay'ın "Magazin dergilerine 'nü' pozlar veren diğer lolitalara bakınca midem bulanıyor." (Yeni Binyıl, 1 Temmuz 2000) şeklindeki sözlerine rağmen aynı girdaptan kendini alamaması, önemli bir veri sunuyor. Bu girdabı söz konusu röportajı yapan muhabir şöyle savunuyordu: "Oyun, kurallarına göre oynanacak."
Diğer yandan ortaokula giden 13 yaşlarında iki genç kızın da yer aldığı 2000'deki sözde yarışma sebebiyle RTÜK'ün kapatma kararının bazı medya organlarında 'sansür' olarak değerlendirilmesi ilginç bulunmuştu. atv grubuna ait Sabah bu haberi görmezden gelirken diğer bazı gazeteler şöyle verdi:
Hürriyet: Lolita yasağı
Milliyet: RTÜK yine yaptı yapacağını. Yasal olan bir yarışmayı yayınlayan kanal 'çocukları kötü yola düşürürsünüz' gerekçesiyle kapatıldı.
Radikal: Sansürcüye bahane çok.
Posta: Skandal. 70 ülkede yapılan ve Tv'lerden naklen yayınlanan 'Elite Model Look' yarışmasını dünyada bir tek RTÜK ahlaka aykırı buldu.
Önceki günkü sözde yarışma haberi dün itibariyle sadece Akşam'da övücü mahiyette yer aldı. Milliyet ise feministlerin yarışmayı basıp 'Evde çocuk podyumda meze' şeklinde protesto etmelerini haberleştirdi. Gazete, birinci olan Müjde Uzman'ın 17 yaşında olmasına da vurgu yaptı. Hürriyet'te son sayfada verilen haberde de söz konusu protesto başlığa taşındı. Hürriyet, sözde yarışmaya katılan kızların fotoğrafları yerine, konukların müstehcen resimlerini yayımlamayı yeğledi. (Hamit Karalı)

RTÜK: Hediye çekiyle kandırmaca

Yarışmaya katılan kızların 3'ü 14 yaşında, üçü 15 yaşında, 5'i 16 yaşında, 5'i de 17 yaşındadır. Mülakatlarda 14-17 yaş arasındaki kızların büyük çoğunluğu 'Yarışmaya neden katıldın?' sorusuna 'model olmak için, manken olmak için' cevabını vermişlerdir. Dereceye giren ortaöğretim çağındaki genç kızlara verilen araba, hediye çekleri, Avrupa'da tatil gibi ödüllerle cazip hale getirilmek istenen bu tür yarışmaların çocukları ve gençleri kısa yoldan şöhret olma hayaline sürüklediği ve eğitimlerini aksattığı bilinen bir gerçektir. Dolayısıyla yarışmayı izleyen çocuklarda 'ben de katılıp şöhret olayım, şansımı deneyeyim' düşüncesinin doğduğu muhakkaktır. Bu hayaller sonucu eğitimini bırakıp evden kaçan çocukların yaşadığı acı tecrübeler, zaman zaman basın ve yayın organlarına haber olarak yansımaktadır. (Temmuz 2000)

İşte bilirkişi raporu

atv, 'Elite Model Look 2000' nedeniyle RTÜK'ün verdiği yayın durdurma cezası üzerine Ankara 2. İdare Mahkemesi'ne dava açtı. Mahkemenin tayin ettiği ve Prof. Nevin Güngör Ergan, Doç. Demet Ulusoy ve Yrd. Doç. Levent Şenyüz'den oluşan bilirkişi, RTÜK'ü haklı buldu. İşte bu uzmanların 5 Mart 2001'de vardıkları sonuç: "Söz konusu yarışma çocukların ve gençlerin fiziksel, zihinsel, ruhsal ve ahlaki gelişimini psikolojik açıdan olumsuz yönde etkileyebilecek bir niteliğe sahiptir. Katılan 20 adaydan 17'si 18 yaşın altındadır. Gelişim dönemi itibariyle en azından 17 katılımcı gelecekleriyle ilgili kararlar vermeye uygun zihinsel ve duygusal olgunluğa sahip değildir. Yarışmacılar ve ebeveynlerine yarışma süreci ve bu sürecin olumsuz sonuçlarına ilişkin bilgi verilmemiş aksine 'yarışmanın ödülleri ve meslek sahibi olma' gibi çekici yönleri vurgulanmıştır. İzleyicilerden bir kısmı da adaylara benzeme çabası içine girebilir. Eğer fizyolojik gelişimleri uygun değilse bu durumda olumsuz bir benlik imgesi geliştirebilirler. Gelişen olumsuz benlik ise çeşitli duygu durum bozukluklarını ortaya çıkarabilir veya genç kızlar manken gibi görünme uğruna bedenlerine zarar verebilecek bozukluklar geliştirebilirler."

Medyadan...

Perihan Mağden (Radikal): Bu zavallı çocukları oraya, o saçma salak mayolarla, kılıklarla çıkarmaya annelerin, babaların vicdanları, yürekleri nasıl elverir? Hangi aklıselim sahibi anne, kızını orada bir çift bacak, bir çift kol, üstünde bir kafa toplamı olarak kendini beğendirmek üzere umutsuzca sırıtarak, kırıtırken izlemek ister? (8 Temmuz 2000)
Fatih Altaylı (Hürriyet): Nasıl ailelerdir ki, çocuk denecek yaştaki kızlarını podyuma sürebilmek için bu yarışmalara sokuyorlar? Üç kuruş kazanabilmek için olacak iş değil. Üstüne üstlük bu rezalet bir de yarışma adı altında televizyonlarda. (7 Temmuz 2000)
Sedat Ergin (Hürriyet): 14 yaşında bir kızın seks objesi olarak sunulması serbesttir. Ancak, bir kızın başörtüsüyle sokağa çıkması gerici damgası yemesi için yeterlidir. Bu çelişkiyi aşmanın yolu, bu pespayeliğe son verilmesinden geçiyor. (9 Temmuz 2000)