'Peygamber Torununun Müziği'

Türk musıkisinin en önemli ud virtüozlarından Şerif Muhiddin Targan'ın (1892–1967) kendi beste ve icra eserlerinin yer aldığı 'Peygamber Torununun Müziği' albümü Kaf Müzik tarafından yayınlandı. Peygamberimiz'in soyundan gelen Şerif Muhiddin Targan, ud ve viyolonsel icrasında ekol olmuş önemli bir isim. Udi Nevres, Yorogo Bacanos ve Tanburi Cemil Bey'in aksine, Batı musıkisi icra şekillerini ud sazına uygulamayı başaran Targan, bu yönüyle de kendisinden sonra gelen udileri etkilemişti. Targan'ın çalma tekniği, eserleri, besteciliği ve müzik anlayışı hakkında söylenecek çok şey var şüphesiz.

Ancak önce 'Peygamber Torununun Müziği' albümünün içeriği hakkında bilgiler verelim. Samim Karaca'nın da belirttiği gibi albüm iki tarzda yazılmış eserler üzerine kurulmuş: Geleneksel anlayış, üslup, makam ve usullerle yazdığı eserler ile yüksek icra tekniği gerektiren eserler. Birçoğu evde kaydedilmiş olan taksimler, saz semaileri ve peşrev, tamamıyla geleneksel tarzda olup bir anlamda, Targan'ın bu eserleri icra ettiği ve bestelediği dönemin müzik anlayışını ve üslubunu yansıtıyor. Bu gruptaki eserlerin tamamı son derece 'temiz' ve 'işlek mızrap' üslubuyla çalınmış. Ayrıca, bir geleneksel form olarak 'saz semaileri'nin uygulanış ve dengelenişi, örnek teşkil edecek kadar da başarılı. Şerif Muhiddin Bey'in, geleneksel tarzda yazdığı bu eserlerde 'melodi yaratıcılığı' hususunda gösterdiği başarı, icra edeni olduğu kadar dinleyeni de derinden kavrayan ve tatmin eden bir yapıda.

Geleneksel icra tarzı

Targan'ın 'Peygamber Torununun Müziği' albümünde yer alan 'Dügah ve Ferahfeza Saz Semaileri' de başka bir yerde örneğine az rastlanır güzellikte icra edilmiş. Yine Karaca'nın verdiği bilgilere göre Targan, 'geleneksel tarzda bestelediği bu eserlerde her ne kadar Türk musıkisi üslubu kullanmış olsa da, o dönemin diğer icracılarının teknikleri dışında, kendine has kapalı sesler ve ileri pozisyonlarda (udun gövdeye yakın pozisyonları) baskılar da kullanmış'. Makam kullanımlarının icrasındaki başarı, eserlerinin sıralanışında da kendisini gösteriyor ve besteler defalarca dinlenmesine rağmen bıkkınlık vermiyor. Albüm kapağında da belirtildiği gibi “Targan'ı çok iyi incelememiş olanlar, onun –belki de viyolonsel icracılığı ve yüksek teknik kapasiteye hitap eden eserlerinin yoğunluğu dolayısıyla– geleneksel Türk müziği tarzında ne denli başarılı bir besteci ve icracı olduğunun farkına varamayabilirler. Ama CD'deki geleneksel icralar, böyle bir bakış açısının ne kadar yanlış olduğunun bir kanıtı niteliğindedir.”

Albüm değil, tarih

'Peygamber Torununun Müziği' albümünde icra edilen eserler bir yana, kitapçıktaki Şerif Muhiddin Targan'ın kişiliği ve müzikal geçmişi ile ilgili bilgiler de son derece doyurucu. Burada tabii ki en büyük başarı albümün yapımcısı Mehmet Gültekin'e ait. Gültekin, daha çok Targan'ın yaşam öyküsü üzerinde durmuş. Targan'ın ailesi, Mekke'de geçirdiği yıllar, Birinci Dünya Savaşı sırasında başından geçen olaylar, Amerika Birleşik Devletleri'ne gidiş öyküsü, Mehmet Akif, Abdülhak Hamit, Münir Nurettin Selçuk ve Rıza Tevfik ile dostlukları ve Safiye Ayla ile evliliği üzerine aydınlatıcı bilgiler verilmiş. Mehmet Gültekin'in Targan'ı anlatan oldukça uzun bu biyografik yazısı, Samim Karaca'nın Targan'ın icrasına dönük yazısıyla desteklenmiş. Mesut Cemil'in Targan ile ilgili görüşleri ve bir konser hatırası oldukça ilginç. Murat Bardakçı'nın arşivinden sağlanan albümün görsel objeleri de son derece zengin.

PORTRE: Şerif Muhiddin Targan

Şerif Muhiddin Targan, 21 Ocak 1892'de İstanbul'da Ali Haydar Paşa ve Sabiha Targan'ın beşinci çocukları olarak dünyaya geldi. Targan'ın yetiştiği ortam Osmanlı aristokrasisinin tam anlamıyla merkeziydi.

18 yaşına kadar süren özel eğitiminde tarih, coğrafya, matematik gibi derslerin yanı sıra Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızca öğrendi. 1908'de Meşrutiyet'in ilanından hemen sonra Darülfünûn'un Hukuk Fakültesi ve 1909'da girdiği Edebiyat Fakültesi'nden 22 yaşında pekiyi derece ile mezun oldu. Peygamberimizin soyundan gelen Targan'ın önadı olan 'Şerif' aynı zamanda bir sıfat olarak bu soya mensubiyetini göstermektedir. Targan, 37. kuşaktan Peygamberimiz'in torunudur. 1924'te 32 yaşında ABD'ye gitti ve 8 yıl New York'ta yaşadı. 13 Aralık 1928'de New York Town Hall'de bir viyolonsel ve ud resitali verdi. Daha sonraki yıllarda İstanbul'a dönen Targan, kendisine gösterilen ilgisizlik yüzünden bir davet üzerine Irak'a gitti ve 14 yıl boyunca orada kaldı. Bağdat Konservatuvarı'nı kurdu ve birçok musıki ustası yetiştirdi. Yeniden İstanbul'a döndüğünde 8 Nisan 1950'de ilk ve son evliliğini dönemin en önemli icracılarından Safiye Ayla ile yaptı. Bu evlilik, 17.5 yıl Targan'ın vefatına kadar sürdü. Targan, 13 Eylül 1967'de 75 yaşındayken İstanbul'da vefat etti. Kabri Zincirlikuyu Mezarlığı'nın 13. adasındadır.

Targan'ın udu Pagannini'nin kemanı

Şerif Muhiddin Targan, 8 yıl süren New York yaşamında birçok kez ud ve viyolonsel resitalleri verdi.

Leopold Godowsky, Heifetz, Ld Auer, Fritz Kreisler ve Muscha Elman gibi dönemin önde gelen eleştirmenleri, The New York Herald Tribune gibi ABD’nin önde gelen yayın organlarında yazdıkları yazılarda Targan’ın udunu Pagannini’nin kemanına eş gösterdiler.

Moskova'da kitap fuarı

Kültür Bakanlığı, 5–10 Eylül tarihleri arasında Rusya'da düzenlenen 14. Moskova Uluslararası Kitap Fuarı'na katılacak.

27 metrekarelik standda yer alacak 522 kitap ile fuara katılacak olan Bakanlık, fuarın bitiminde sergilenen kitapları Konsolosluk ve Türk kütüphanelerine bağışlayacak. Kültür Bakanı İstemihan Talay, uluslararası kitap fuarlarına Türkiye'nin katılımının önemli olduğunu belirterek, “Moskova Kitap Fuarı'nda da Türk kültürü, yayınlarımız aracılığıyla en iyi biçimde sergilenecek” dedi.

Zeppelin, İzmir'de

Karşıyaka Kültür ve Spor Festivali kapsamında ünlü Alman müzik grubu Graf Zeppelin bugün konser verecek.

Bakır üflemeli çalgıları kullanan Graf Zeppelin 1965 yılında kuruldu ve çeşitli ülkelerde çok sayıda başarılı konser verdi. Aralarında bir de Türk müzisyenin bulunduğu 42 kişiden oluşan grup, bugün saat 16.00'da Karşıyaka Çarşısı'nda hayranlarıyla buluşacak.