Doğalgazda şark kurnazlığı
Türkiye’de ne zaman doğalgaz ile ilgili problemler ve tartışmalar ortaya çıksa Rusya’ya günah keçisi, Türkmenistan Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı’na da şamar oğlanı rolü biçiliyor. Türkiye’nin bu tutumu, eski tüfek Rus komünistlerle birebir örtüşüyor. Geçtiğimiz yıl, başta Primorskoye bölgesi olmak üzere Uzakdoğu’daki elektrik kesintileri ve ısıtma sistemlerinin yetersizliği sonucu halk, evlerindeki mobilyaları yaktığı halde üşüyordu. O sıralarda Moskova’da miting düzenleyen komünistler ise suçlu olarak ABD ve NATO’yu gösteriyordu. Hatta mitingin birinde organizatörlerden bir hanım, ‘Kusura bakmayın; ama sizinkiler (NATO), halkımızın üşümesini istiyor.’ sözlerini kullanacak kadar bu işe iman ettiğini göstermişti.
Türkiye’deki doğalgazda aşırı fiyatlandırma ve beraberindeki tartışmaları izlerken, şekil değiştirmiş komünist mantığın bu kez de bir NATO ülkesinden Moskova’ya yöneltilmiş olduğu görülüyor.
BDT ve Avrupa’nın doğalgaz ihtiyacının üçte ikisini karşılayan ve yakınlarda Shell firmasıyla Çin’de 18 milyar dolarlık bir ihale kazanan, çok uluslu dev bir şirket (yönetimin ağırlığı Rusya’da) olan Gazprom’un, Türk vatandaşların doğalgaz faturalarını şişirdiğini öne sürmek klasik bir şark kurnazlığı. 6 yıl boyunca İran güzergahıyla Türkmen gazını alacağını tekrarlayan sonra da İsrail’in tarım şirketi Merhav’un Trans Hazar projesinin peşine düşen de Türkiye’nin ta kendisi...
Gazprom’un, fiyatları çok yüksek tuttuğu iddiaları pek gerçekçi görülmüyor. Gazprom ve yan kuruluşları, Türkmenistan’dan bin metreküpünü 38–42 dolara aldıkları gazı oldukça meşakkatli bir yoldan Türkiye’ye ulaştırıyor/ulaştıracak. Özbekistan topraklarının kira bedeli için 8, Kazakistan 12 dolar alıyor. Şu anda kullanılan Batı hattından Ukrayna, Romanya, Bulgaristan toprakları kullanılırken Mavi Akım’da ise deniz altı boru hattının maliyeti söz konusu. Devletin en gizli sırrı olsa gerek ki; şimdiki gazın bin metreküpünün 114 dolara Türkiye’ye teslim edildiğini ancak tahmin edebiliyoruz.
Mavi Akım’da da devlet sırrı ihmal edilmemiş. Bir de yetkililer, ‘dereyi görmeden paçaları sıvama’ya sıkı şekilde inandıklarından olsa gerek gaz karşılığında Rusya’ya mal teklif etmeyi uygun görmemişler o gün. Rusya ile Türkiye arasındaki ticaret dengesi anormal şekilde Türkiye’nin aleyhine gelişince Moskova’ya ek teklifler sunulmaya çalışılıyor şimdilerde.
Yeri gelmişken, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek’in, bin metreküpünü 45 dolara bulabildiği gazı Sibirya’daki Tümen bölgesinde 20 dolara da bulmak da mümkün. Üstelik uzmanların görüşbirliğine göre dünyanın en kaliteli doğalgazı Tümen’de. Kutuplara biraz yakın; ama olsun.
Misak–ı Milli sınırları dışında, doğalgaz en ucuz ve en kullanışlı bir enerji kaynağı. İran, Orta Asya, Rusya başta olmak üzere Türkiye çevresindeki pek çok ülkede bedavaya yakın bir meblağla halkın hizmetine sunuluyor. Rusya ve Türkmenistan’ı suçlamak yerine 1998’de petrolün varil başına 8 dolara düştüğü dünyamızda, Türkiye’de bunu 30 dolar civarında satan ve alan zihniyete bakmak yeterli.
13.01.2002
Yazarımızın E-Postası:
m.cetinkaya@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
