İndirim tartışması
Türk Hava Yolları’nın, diğer havayollarına yer hizmetleri vermek için yapmayı planladığı ihale dün gerçekleşmedi. Nedeni ise henüz bilinmiyor.
THY yetkilileri, bu ihaleyi yaparak milli havayolunu hem yeni bir hizmete kavuşturmayı hem de şirketin değerini yükseltmeyi amaçlıyorlardı. Ancak THY ile yer hizmetleri sektörünün nasıl bir yapıya kavuşacağı hiçbir platformda tartışılmadı. Hedeflenen yeni yapının havacılık sektörüne ne kazandıracağı da ciddi bir şekilde kamu ve özel kuruluşlar nezdinde ele alınmadı.
Şu an itibarıyla Çelebi ve HAVAŞ’ın faaliyet gösterdiği alanda yurtdışı ölçeğinde ciddi bir rekabet söz konusu. Bu iki şirket aynı zamanda THY’ye de hizmet veriyor. Şayet THY ihaleyi yapıp faaliyete başlamış olsaydı, en başta THY gibi önemli bir müşteriden yoksun hale geleceklerdi. Bu da sektörün yeniden yapılanması ile birlikte yeni bir tartışmanın da habercisi olacaktı. HAVAŞ ve Çelebi’nin girişimleriyle üçüncü bir şirketin şimdilik önü tıkandı.
Ulaştırma eski Bakanı Enis Öksüz döneminde alınan A Grubu Yer Hizmetleri Ruhsatı’nın böylece THY kasasında olmasının geleceğe yönelik potansiyel bir tartışma ve rekabetin habercisi olduğu söylenebilir. THY Yönetim Kurulu eski başkanı Erman Yardelen döneminde alınması için uğraşılan ruhsatın önü yine politikacılar tarafından kesilmiş ve milli havayolunun böyle bir hizmeti vermesinin önüne geçilmişti. Gerekçe ise THY’nin yan kuruluşu konumundaki HAVAŞ’ın özelleştirilmesi idi.
THY’nin bu hizmeti neden şimdiye kadar elindeki ruhsata rağmen gerçekleştiremediğine gelince, en önemli problem hükümetin tasarruf politikasıydı. Çünkü gerekli araç parkına sahip olan şirket, bir türlü personel alımını gerçekleştiremedi. Tasarruf sebebiyle alınamayan personel, devreye sokulacak bir taşeron şirket üzerinden temin edilerek hizmete başlanılması amaçlanıyordu. Böylece gerekli olan bin 170 personel bir başka şirket üzerinden THY’ye hizmet verir hale getirilecekti. İhale de bu amaçla davet usulü olarak açıldı. Çelebi ve HAVAŞ da bu nedenle çağrılmadı.
Davet için Sivil Havacılık Yönetmeliği’ne göre C grubu ruhsatı olan Gözen Havacılık, AOG Havacılık ve Air Charter Market uygun bulundu. Ancak bu şirketler aynı zamanda Çelebi ve HAVAŞ’la da yakın ilişkisi olan kurumlardı. Dolayısıyla HAVAŞ ve Çelebi, davet edilen şirketlere de baskı yaparak ihaleye girmelerini engelledi. THY yetkilileri, davet ettikleri şirketlerden ihaleye katılamayacaklarına dair yazı alarak yeni oluşumların kısa süreli de olsa önüne geçmiş oldular. Belki THY, ihaleyi yapmış olsaydı yer hizmetleri sektöründe eskiden olduğu gibi Çelebi ve yeni kurulacak şirket ayakta kalacaktı. Zira HAVAŞ’ın durumu Swissair ortaklığı sebebiyle iyi bir konumda değil. Yeni yapılanmada HAVAŞ, müşterilerini kaybedebilir, sektör de eskiden olduğu gibi bir kamu, bir de özel olmak üzere eski günlerine dönerdi.
Bu gerekçeler sebebiyle HAVAŞ’ın yetkilileri hükümet nezdinde ciddi girişimlerde bulundu. Güçlü bir patron, bütün baskısını harekete geçirerek THY yönetimini ihalenin ertelenmesi hususunda etkilemeyi başardı. Şimdilik skor 1–1 görünüyor. Gelecek günlerde kimin öne geçeceği henüz belli değil.
THY’deki bir diğer tartışma ise bilet indirimlerinde yaşanıyor. Çeşitli kurum ve kuruluşlara indirim uygulayan THY, mevcut yasaya Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü denetçilerini de dahil ederek görev paslarını iptal etmiş. Böylece THY’nin bütün uçakları muhtemelen Ankara’nın yolunu tutarak denetlenmeyi bekleyecek.
Her uçak yılda en az bir kez uçuşa elverişlilik denetiminden geçiyor. Ayrıca havayollarının mali denetimi söz konusu. Yine THY’nin bakım merkezinin yılda iki defa, eğitim merkezinin yine yılda en az iki defa, her havaalanının aynı şekilde en az bir kez uçuş emniyeti ve güvenlik yönünden Sivil Havacılık denetçileri tarafından denetlenmesi gerekiyor.
Bitmedi, yer hizmetleri başta olmak üzere diğer havacılık şirketlerinin de bu denetimlerden geçmesi gerekiyor. Yabancı havayollarının ramp denetimleri, uçaklarının uçuşa elverişlilik, mali mesuliyet ve kabin ekibinin de denetlenmesinin Sivil Havacılık Yönetmeliği gereği yerine getirilmesi lazım. THY, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü personelinin görev pas biletlerini iptal ettiğine göre bu hizmetleri kimin ne şekilde yerine getirmek için gayret göstereceği meçhul. Bu gerekçe ile aksayacak uçuş emniyetinden kim sorumlu olacak? Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na üye bütün havayollarında bu tür görev pas bileti ücretsiz olarak temin edildiğine göre THY’de indirim uygulamasının kaldırılması esnasında kaş yaparken göz çıkaranlar neyi amaçlıyorlar? Bu yanlıştan ne zaman dönülecek?
22.01.2002
Yazarımızın E-Postası:
g.simsek@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
