Gençlerin Osmanlı’ya bakışı
Geçen hafta içinde yayımlanan bir haber, birçoğumuzun gözünden kaçmış olmalı;– üzerinde pek duran olmadı çünkü! Oysa, haber, Türkiye’nin zihniyet tarihi bakımından büyük bir önem taşımaktaydı.
Haber şuydu: Ortadoğu Teknik Üniversitesi ile Gazi Üniversitesi öğrencileri arasında ‘Osmanlı İmajı’ konusunda bir araştırma yapılmış ve –bu haberi veren gazeteye göre– ‘ilginç sonuçlar’ ortaya çıkmıştı. Araştırmaya katılan ODTÜ’lülerin yüzde 83’ü ile Gazi Üniversitesi öğrencilerinin yüzde 78’i, ‘Osmanlı Devleti’nin siyasal ve kültürel etkileriyle birlikte tarihe gömüldüğü görüşüne’ katılmıyordu. ‘Osmanlı tarihe gömüldü, artık yaşamıyor!’ diyen ODTÜ öğrencilerinin oranı, sadece (evet, sadece!) yüzde 10, Gazi Üniversitesi öğrencilerinin oranı ise, yüzde 17’ydi anket sonuçlarına göre... Öte yandan ODTÜ öğrencilerinin yüzde 75’inin, Osmanlı Devleti’nin her dönemde dünyanın siyasal/askeri güç dengelerinden biri olduğunu kaydettikleri saptanırken, öğrencilerin sadece yüzde 17’sinin bu görüşe katılmadığı görülmüştü...
Anketin ya da araştırmanın buraya kadar olan bölümü, bu haliyle, ODTÜ ve Gazi Üniversitesi öğrencilerinin Osmanlı Devleti konusundaki düşüncelerinin müspet veya menfi olduğu konusunda herhangi bir ipucu vermiyor. Çünkü, ‘Osmanlı Devleti’nin siyasal ve kültürel etkileriyle birlikte’, yok olmadığını söylemenin, Osmanlı’nın, Cumhuriyet döneminde olumsuz etkileriyle devam etmekte olduğu gibi bir içermesi olabilir. Oysa ki, anketin bundan sonraki bölümünden çıkan sonuçlar, bunun böyle olmadığını ve gençlerin Osmanlı’ya olumsuz bakmadıklarını gösteren ifadeler taşımaktadır. Memnuniyetle dilegetirmek isterim ki, üniversiteli gençlerimizin ezici çoğunluğu, Osmanlı’nın entelektüel mirasının devamlılığı (Yahya Kemal’in deyişiyle, ‘imtidad’ı) konusunda, ve elbette olumlu manada, son derece duyarlı olduklarını gösteren cevaplar vermişlerdir. Dikkate değer olan, ‘Osmanlı Devleti’nde yaşayabilme şansınız olsaydı, yaşamak ister miydiniz?’ sorusuna, ODTÜ’lü gençlerin yüzde 73’ünün ve Gazi Üniversiteli gençlerin ise yüzde 88’inin ‘evet, yaşamak isterdim!’ cevabını vermiş olmalarıdır. Benim açımdan önemli olmasa da, (Çünkü aslolan, hangi döneminde olursa olsun, Osmanlı Devleti’nde yaşamak istemeleridir.) gençlerin Osmanlı’nın hangi döneminde yaşamak isteyeceklerine ilişkin soruya verdikleri cevapları da aktarmak isterim. Buna göre, hem ODTÜ’lü hem de Gazi’li öğrenilerin yüzde 6’sı I. Abdülhamid (?) döneminde; Gazi’li öğrencilerin yüzde 4’ü ile ODTÜ’lü öğrencilerin yüzde 5’inin Tanzimat döneminde; Gazi’li öğrencilerin yüzde 56’sı ile ODTÜ’lü öğrenciler yüzde 46’sı ise yükselme döneminde yaşamak istiyorlarmış. İlginç!
Bu anket neyi gösteriyor?;– Şunu: Osmanlı’yı Cumhuriyet’in tam karşıtı (eski deyişle, ‘mefhum–u muhalif’i) olarak tanımlamayı ideolojik ve yaptırımcı aygıtlarıyla yıllardan beri dayatmaya çalışan resmi siyaset, öyle görünüyor ki, bu istikametteki bütün canhıraş gayretlerine rağmen, Osmanlı’yı ve onun entelektüel mirasını tasfiye edememiştir. Osmanlı, bir siyasal rejim olarak elbette devam edemezdi, –hiç kimsenin devam ettirmeye niyeti de yoktur! Ama, bugünün genç insanının, Osmanlı’nın o muhteşem zihinsel hamulesini, her şeye rağmen, taşımaya devam ediyor olması, Cumhuriyet kültürünü, entelektüel bir redd–i miras üzerine inşa etmeye çalışmanın beyhude bir gayret olduğunu ispata yeter de artar bile...
25.01.2002
Yazarımızın E-Postası:
h.yavuz@zaman.com.tr
|
Bölge Haberleri
