Kontrolsüz oyuncak ithalatı, yerli oyuncak firmalarının belini büktü. Otuz yıldır ürettiği Fatoş bebekleriyle marka haline gelen Fatoş Oyuncakları’nın da aralarında olduğu 300 oyuncak üreticisi artık yok. Ayakta kalabilenler ise devletin yerli oyuncak üretimini teşvik etmesini talep ediyor.
Yıllık ticaret hacmi yaklaşık 50 milyon doları bulan Türkiye’deki oyuncak imalatı sektörü, yaşanan krizlerin ardından bitme noktasına geldi. 30 yıldır ürettiği Fatoş bebekleriyle marka haline gelen Fatoş Oyuncakları, imalata son verdi. Oyuncak imalatçıları, dünya oyuncak pazarını elinde tutan Çin’den yapılan ithalatın sektörü daralttığını bildirdi. 3 yıl önce 330 firmayla iç ve dış satışta etkili bir pazara ulaşan oyuncak piyasasında, şimdi 7’si büyük sadece 33 firma kaldı. Devletin yerli oyuncak üretimini teşvik etmesi gerektiğini anlatan sektör çalışanları, 2000 sonu itibarıyla oyuncakta 44 milyon dolar ihracat, 9 milyon dolarlık da ithalat yapıldığını belirtti. Yerli malı el işi bebek üreten Fatoş Oyuncakları’nın sahibi Fatoş İnhan, 2001 Ekim’inde imalata son verdi. Fatoş İnhan, 1971’de kurduğu şirketle Fatoş bebeklerini üretmeye başladı. 1988’de Fatoş Oyuncak mağazalarını açmaya başladı. 1990’lı yıllarda aranılan bir marka oldu. 2001 yılı başlarında dünyanın 40 girişimci kadınından biri seçilen Fatoş İnhan, oyuncak sektöründe marka haline gelmesinin ardından Barbie bebeklerinin dünya ve Türkiye için üretim lisansını da almıştı. Sektörün sıkıntılarının başında dünya oyuncak pazarının önde gelen ismi Çin’in oyuncak hammaddesini sübvanse etmesi geliyor. Çin’den ithalat yapan firmaların düşük fatura göstererek vergi kaçırmaları; pazara kaçak mal girmesi, sektörde Türk Standartları Enstitüsü (TSE) kriterlerinin yeterince uygulanamaması ve ekonomik krizin getirdiği ağır şartlar da oyuncakçıları iflas noktasına getiren diğer sebepler arasında sıralanıyor. 3 yıl önce 330 firmayla iç ve dış piyasada etkili bir pazara ulaşan sektörde şimdi 7’si büyük sadece 33 firma kaldı. 22 yıldır oyuncak imal eden Gözlem Oyuncak AŞ’nin sahibi Turan Başaranoğlu, “Kaçak oyuncak girişi engellenmezse seneye sadece 8–10 firma kalır.” dedi. Başaranoğlu’nun verdiği bilgiye göre Çin’den yapılan ithalat sektörün giderek daralmasına sebep oluyor. Sektörün hammaddesi olan plastiği Çinli oyuncak üreticileri Türkiye’dekinden beşte bir oranında daha ucuza alıyor. Çin hükümeti, bunun yanı sıra oyuncak hammadesini sübvanse ediyor. Bu ülkeden ithal edilerek yurtiçi pazarında 1 milyon liraya satılan bir oyuncağın maliyeti 400–500 bin lirayı ancak buluyor. Çünkü ithalatçılar Çin’den aldıkları mallarda düşük fatura kestirerek vergi giderlerinden önemli oranda kurtuluyor. Çin’in, pazar hakimiyetini korumak için 10 dolarlık bir alışverişe 10 sentlik fatura kesme opsiyonunu tanıması, oyuncak piyasasının ithal ürünlere terk edilmesini de beraberinde getiriyor. Uzakdoğu ülkelerinden taklit ürünlerin ülkeye girişi engellenemiyor. Sınırı kaçak olarak geçen ürünler piyasada haksız rekabete sebep oluyor.
Oyuncak çeşidini artırıp üretiminin yüzde 80’ini ihracata yönelterek krizi atlatmaya çalışan sektörün en büyük üreticisi Pilsan Oyuncak Sanayii AŞ Genel Müdürü İsmail H. Sabay, yerli üreticinin teşvik edilmesi ve ithal ürünlerin girişlerinin kontrol altına alınmasıyla oyuncak üreticilerinin rahatlatılması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin oyuncak ithalatında ilk sıraları Çin, Hong Kong ve Tayvan alıyor. Almanya, İspanya gibi Avrupa ülkelerinden gerçekleşen ithalat miktarı ise oldukça düşük. İhracatımızda önemli alıcılar arasında ise Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan, Bosna–Hersek ve İngiltere yer alıyor. 2000 sonu itibarıyla 44 milyon dolarlık ihracat, 9 milyon dolarlık ithalat yapıldığı kaydedildi.
|
Bölge Haberleri
