‘11 Eylül bütçesi’
11 Eylül saldırılarının Amerika’yı pek çok yönden değiştirdiğine hiç şüphe yok. Başkan W. Bush’un pazartesi günü Kongre’ye sunduğu 2003 yılı bütçe tasarısı ya da teklifi işte bu değişikliklerin rakamlara yansıyan en somut ifadesi sanki...
Rakamlar bir yana, içinde fotoğraflar, diyagramlar, listeler bulunan dört ciltten meydana gelen bütçe tasarısının bu defa adet olan kuşe kapakla değil de bir Amerikan bayrağına sarılmış halde Kongre’ye takdim edilmiş olması bile Amerika’nın 11 Eylül’den nasıl etkilendiğini bizlere çarpıcı bir şekilde gösteriyor tabii.
Bütçe her şeyden önce bir güvenlik ve savunma bütçesi. Bütçe, hem Savunma Bakanlığı (Pentagon) hem de ‘yurt savunması’ ile yükümlü çeşitli bakanlık ve kuruluşların bütçelerini görülmedik ölçüde artırıyor.
Pentagon’un bütçesi 2003 yılında 48 milyar dolar artışla 379 milyar dolara yükseliyor ki bu Başkan Reagan ve Soğuk Savaş döneminden bu yana görülen en büyük artış oluyor. Bu artışla Pentagon özellikle Taliban’ın çökmesini sağlayan çeşitli yeni silahlara yatırım yapmayı planlıyor. Bunların arasında, insansız keşif ve imha uçaklarından yeni tip hassas füzelere, tekerleksiz zırhlı araçlardan özel kuvvetlerin kullanacakları yeni, özel donanımlara kadar pek çok yeni silah ve donanım var. Pentagon bütçesinde ayrıca milli füzesavar sistemi için de 7,8 milyar dolar ayrılmış bulunuyor ve bu rakamın başka kalemlerle çok daha yükseğe çıkacağı şimdiden tahmin ediliyor.
11 Eylül saldırıları sonrası kullanıma giren ‘yurt savunması’na ise 2003 yılında geçen yıla göre iki misli para (yani 39 milyar dolar) ayrılmış bulunuyor ki geçen yıl Kongre 11 Eylül dolayısıyla bu bütçeyi yaklaşık 10 milyar dolarlık olağanüstü bir artışla desteklemişti. 11 Eylül öncesi 5–6 milyar dolar olan bu kalem 2003 bütçesiyle 6–7 misli artmış oluyor tahminen. Bu olağanüstü artıştan en çok polis ve itfaiye teşkilatları ile sınır kontrol daireleri, çeşitli istihbarat servisleri ve biyoterörizm ile mücadele daireleri faydalanıyorlar.
Yurt savunması ile ilgili doğrudan ilgili olmayan bakanlıklara gelince; Tarım Bakanlığı bu kapsamda milyonlarca dolarlık yeni yatırım ve harcama yapacak. Mesela, Amerika’nın gıda stok ve kaynaklarını terörizm ve zararlılara karşı korumak için devreye sokulacak yeni programlara 146 milyon dolar harcayacak. Ticaret Bakanlığı’nın fazla bilinmeyen İhracat Kontrol Dairesi başka ülkelere satılan tehlikeli maddeler ve malların terörist grupların eline geçmemesi için geçen yıla göre en az 30 milyon dolarlık yeni yatırım yapacak. İçişleri Bakanlığı yeni bütçeyle kendisine verilen 884 milyon dolarla milli park ve anıtları koruyacak. Yeni bütçeden 10,6 milyar dolar ayrılan, bütçeden adeta aslan payını kapan Sınır Güvenliği Dairesi ise kendi emrindeki diğer daireleri yeniden yapılandıracak, güçlendirecek bir yeni planı uygulayacak. Bu plana göre, Göçmenlik ve Vatandaşlık Dairesi 1100 kadar yeni göçmen ve vatandaşlık müfettişini işe alacak, ayrıca sınır güvenliğini ise 570 kadar yeni güvenlik personeli ile güçlendirecek. Sınır Güvenliği Dairesi bu arada Amerika’ya girip çıkan yabancıları ülke içinde takip edecek, bunların giriş–çıkışlarını denetleyecek çok gelişmiş ve yaygın bir yeni bilgisayarlı denetim sistemini 2004 yılı sonuna kadar mutlaka faaliyete geçirecek.
Antraks vakaları ile biyoterörizme karşı savunmalarının olmadığını acı bir şekilde anlayan Başkan W. Bush yeni bütçede biyoterörizmle mücadeleye de 6 milyar dolar gibi büyük bir para koymuş bulunuyor. Bu 6 milyar doların 2,4 milyarı çeşitli virüslerle mücadele edecek bir araştırma–geliştirme programına; 1,2 milyar doları mahalli ve milli sağlık kuruluşların biyoterörizmle yeteneklerinin artırılmasına; 851 milyonu da antidotlar ve benzeri önleyici ilaçların stoklarının artırılmasına ve değişik eğitim programlarına gidecek.
Diğer kalemlerden havaalanı güvenliğine 4,8, polis teşkilatlarına, itfaiyecilere, acil sağlık elemanlarına ise 3,5 milyar dolar, federal ve mahalli istihbarata ise 722 milyon dolar harcanacak Bush’un yeni güvenlik bütçesinde.
Hakkında daha çok şey yazılacak bu bütçe önümüzdeki aylarda çok tartışılacak; ama bu tartışmalar bu bütçenin bir ‘11 Eylül Bütçesi’ olduğunu ve öyle kalacağını değiştirmeyecek...
06.02.2002
Yazarımızın E-Postası:
f.ertan@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
