Avrupa, ABD’yi terk ediyor!
ABD Başkanı II. Bush’un “şer ekseni” konuşması Washington’un başına bela oldu. Guantanamo rezaletinden bu yana önce serzenişte bulunan ardından hafif hafif eleştirmeye başlayan Avrupa artık ABD’nin yanlış bir yolda olduğunu net bir şekilde dile getiriyor. Brüksel’in tepkisi geçen hafta AB’nin ağır topu Fransa’nın Dışişleri Bakanı Hubert Vedrine’in Washington’un dünya siyasetine yaklaşımını “basit” olarak nitelendirmesi ile patladı. ABD’nin dünyadaki bütün sorunları “terörizme karşı mücadeleye” indirgeyen yaklaşımın Avrupa için bir “tehdit” oluşturduğunu vurguladı Vedrine.
Fransa’nın öteden beri ABD’ye mesafeli yaklaşımı bilinir, hatta Washington’a kızıp NATO merkezini Fransa’dan Belçika’ya süren De Gaulle’dü ama bu şiddette eleştiriye hatta azarlanmaya pek alışkın değil ABD. İşin kötüsü Washington’u eleştirme konusunda Fransa yalnız değil. AB liderlerinin art arda yaptıkları açıklamalar, AB ile ABD arasındaki çatlağın genişlediğine işaret ediyor. Vedrine, ABD’nin dünya siyasetine yaklaşımının “basit” olduğunu söylemekle yetinmeyip, bütün AB liderlerini “isyana teşvik” ediyor. “Washington’a isyan” çağrısının şimdilik kabul gördüğü gözleniyor.
Belçika Dışişleri Bakanı Louis Michel, geçen hafta Belçika Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada ABD’nin uluslararası ilişkilere tek taraflı yaklaşımının kabul edilemez olduğunu ve Guantanamo’daki Afganlıların savaş esiri muamelesi görmesi gerektiğini söyledi.
ABD’ye Guantanamo ile ilgili eleştiriler tam hız giderken bu kez de II. Bush meşhur “şer ekseni” konuşmasını yaptı. Amerikan Kongresi’ne Texas Rangers Beyzbol takımının sahibi olduğu günlerden kalma bir eda ile giren Bush, hemen herkesten “çak bir beşlik” aldı ve alkışlar arasında konuşmasına başladı. O kadar çok alkışlandı ki, coştukça coştu II. Bush ve 3 ülkeyi –Irak, İran, Kuzey Kore’yi– dünyadaki toplam kötülüklerin kaynağı olarak nitelendirdi.
11 Eylül saldırılarının ardından ABD’ye “emrine amadeyim” diyen hem AB hem NATO iyi niyetlerinin suiistimal edildiğini düşünmeye başladılar. Vedrine’in ABD’yi azarlayan konuşması ‘şer odakları’ açıklamasından sonra geldi. ABD’-nin en büyük müttefiki Britanya Başbakanı Tony Blair, Irak’la ilgili yeteri kadar delil sunulmadan herhangi bir askeri harekata karşı olduğunu kamuoyuna duyurdu.
Alman Savunma Bakanı Rudolf Scharping, Irak ile baş etmenin en iyi yolunun askeri bir harekattan çok siyasi bir stratejiden geçtiğini söyledi. Scharping’den daha açık sözlü olan Alman Dışişleri Bakan Yardımcısı Ludger Volmer ise Irak’ın 11 Eylül olaylarına karıştığına dair bir delil olmadığını ve ABD’nin İran’la eski hesaplarını görmek için terörü bahane etmemesi gerektiğini vurguladı. AB de yaptığı açıklamada teröre karşı savaşın İran’ı içine alacak şekilde genişlemesine “olur” vermeyeceğine ve Tahran’ın dünya sistemine entegre edilmesinin en iyi yolunun İran’daki ılımlıların desteklenmesi olduğuna dikkat çekti.
ABD’ye son darbe AB dönem başkanı İspanya’nın Dışişleri Bakanı Josep Pique’den geldi. Washington’u tahrik edercesine Pique, “15 üyeli AB, İran ile ticaret, insan hakları ve terörle mücadele konularında en üst düzeyde işbirliğine gitmek istemektedir.” dedi.
10.02.2002
Yazarımızın E-Postası:
s.gultasli@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
