Afgan ordusunu Rusya kuracak galiba
Afganistan’ın geçici yönetiminin önemli liderleri biribiri ardına önemli dış ziyaretler yapıyorlar. Başbakan Hamit Karzai Amerika ve Pakistan’ı, Savunma Bakan Yardımcısı Raşit Dostum da Hindistan’ı ziyaret etti son günlerde. Bir başka önemli lider olan Savunma Bakanı Muhammed Kasım Fehim ise geçen pazar gününden bu yana çok yüklü bir gündemle Moskova’da bulunuyor.
Şah Mesut’un Kaide militanlarınca öldürülmesinden sonra Afganistan’daki Taciklerin lideri seçilen Fehim gerçekten çok yüklü gündemden dolayı Moskova’da bir hafta kadar kalacak ve başta Rusya Savunma Bakanı Sergey İvanov, Genelkurmay Başkanı Anatoli Kvaşnin ve Rus silah ihracat kurumu Rosoboroneksport ile MİG adlı havacılık sanayii şirketi ve belki başka şirketlerin yöneticileri ile önemli görüşmeler yapacak.
Nitekim, Fehim pazartesi günü Sergey İvanov ile yaklaşık 80 dakika süren önemli bir görüşme yaptı; bu yazıyı yazdığım salı günü de Kvaşnin ile görüşmesi planlanmıştı. Rus lider Putin’in çok değer verdiği yakın adamlarından birisi olan İvanov, Fehim ile görüşmesinden sonra yaptığı açıklamada Rusya ve Afganistan’ın yüzyıllara yayılan bağlarla biribirine bağlı olduklarını, Afganistan’da barışçı çözüm için Rusya’nın elinden gelen gayreti esirgemeyeceği gibi yuvarlak sözler ederken Fehim yaptığı açıklamasında daha net ve belirgin konuştu ve Afganistan’ın geleceği açısından son derece önemli muhtemel bir gelişmeye işaret etti.
Bu muhtemel gelişme Afganistan’da şöyle veya böyle kurulacak bir milli ordu ile ilgili. Fehim bu bağlamda, Afganistan’ın Rusya’dan daha çok silah istemediğini; ama ülkesinin bir daha terörist grupların esiri olmamasını sağlayacak milli ordunun kurulması için Rusya ile askeri işbirliği imkanlarını aradıklarını, bunlarla ilgilendiklerini açıkça söyledi. ‘... Afganistan’da barış ve istikrar dünyada da barış ve istikrar demektir. Biz, bütün Afganların güvenini kazanacak böylesi bir milli ordunun kurulmasıyla ilgiliyiz; bunu arzu ediyoruz.’ Fehim’in milli Afgan ordusu konusundaki net sözlerinden bir kısmı...
Fehim ayrıca Moskova ziyaretinin başlangıcında RIA–Novosti adlı Rus haber ajansına verdiği demeçte şunları da söyledi: ‘... Ordumuzu Rus silahlarını temel alacak şekilde yeniden kurmak bizim için kabul edilebilir en ekonomik tercihtir. Eski Afgan ordusu Sovyet silahlarıyla donatılmış, Sovyet ordusunu model almıştı. Yeni Afgan ordusu da Rus ordusunu model alacaktır.’
Gerçekten de Afgan ordusu 1970’lerden bu yana Rus silahlarıyla donatılmış, Sovyet ordusuna göre modellendirilmiş bir orduydu. Dolayısıyla Fehim mevcut olan bir birikimden yararlanıp yeni Afgan ordusunu Rus modeline göre kurma niyetinde. Zaten, mensubu bulunduğu Kuzey İttifakı da askeri bakımdan 1990’lardan bu yana Rusya tarafından destekleniyor. Nitekim, Taliban’ın geçen kasım ayındaki çöküşünün bir sebebi de Kuzey İttifakı’nın Rusya’dan temin ettiği ve yaklaşık 40 milyon dolar kadar tutan çeşitli silahlardı. Bu silahlar sayesinde Kuzey İttifakı Taliban karşısında ateş gücü üstünlüğünü ele geçirip Taliban’ı önce Mezar–ı Şerif’ten sonra da Kabil’den söküp atmıştı.
Muhammed Fehim Moskova ziyaretinde hem verilen bu son silahlar ve hem de eskiden beri ellerinde bulunan çeşitli Rus silahlarının yedek parçalarının alımı ile birtakım yeni anlaşmalar yapacak. Ayrıca haberlere göre Fehim, Afgan subaylarının Rusya’da eğitimleri ve Rus askeri danışmanların Afganistan’da yeniden görev almaları ile ilgili görüşmeler de yapacak.
Fehim’den sonra Başbakan Hamit Karzai’nin de önümüzdeki ay başlarında Moskova’yı resmen ziyaret etmesi ve bazı önemli anlaşmalar yapması bekleniyor.
Afgan yönetimi ile Rusya arasındaki ilişkiler askeri sahadan da ibaret değil tabii; ancak en önemli işbirliği potansiyeli bu sahada. Fehim’in Moskova temasları ve söylediklerinden Afganistan’ın yeni milli ordusunun kurulmasında en önemli aktörün Rusya olacağı bugünden anlaşılıyor. Yeni Afgan milli ordusunun kurulmasıyla bir ara İngilizler, hatta Türkiye de ilgilenmişti; ama son gelişmeler bu ülkelerin değil Rusya’nın bu orduyu kuracağına işaret ediyor. Galiba yeni Afgan ordusu Rusya’nın imzasını taşıyacak...
13.02.2002
Yazarımızın E-Postası:
f.ertan@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
