Belçika Dışişleri Bakanı Louis Michel’in, Afrika’nın efsanevi liderlerinden Patrice Lumumba’nın 1961 yılında katledilmesi olayına ülkesinin adının karışması dolayısıyla özür dilemesinin ardından, diğer sömürgeci ülkelerin de Afrika’da yaptıklarından dolayı özür dilemeleri gerektiği belirtiliyor.
Michel’in bizzat Kongo’ya giderek Kongo halkından özür dilemesi gerektiğini söyleyen Belçikalı parlamenter Leen Laenens, Avrupalı diğer eski sömürgecilerin de Belçika’yı takip etmeleri gerektiğini ifade etti. Belçika, halen eski sömürgelerinden özür dileyen ilk ve tek Avrupalı ülke durumunda.
Belçika Dışişleri Bakanı Louis Michel, 5 Şubat’ta Belçika Meclisi’nde yaptığı konuşmada, Meclis Lumumba Cinayetini Araştırma Komisyonu’nun Belçika hükümetini Lumumba’nın öldürülmesinde suçlu bulduğunu belirtmiş ve Kongo halkından özür dilemişti.
Belçika’nın Kongo’dan özür dilemesi dünya kamuoyunda büyük yankı bulmuş, diğer sömürgeci ülkeler için bir örnek teşkil edebileceği yorumları yapılmıştı. Fransız Le Monde gazetesi Fransa’nın Belçika’yı takip etmesi gerektiğini yazmıştı. Ancak geçen ay Cezayir bağımsızlık savaşında Cezayirli direnişçilere işkence yaptığını övünerek kitaplaştıran bir generale sembolik para cezası veren Fransız yetkilileri yaklaşık 1 milyon Cezayirlinin öldürüldüğü bağımsızlık savaşı katliamları dolayısıyla Cezayir’den özür dilemeyi hâlâ reddediyor.
Belçika Meclisi’nde Lumumba Cinayeti Araştırma Komisyonu kurulmasına öncülük eden Yeşiller Partisi milletvekillerinden Leen Laenens, şimdi de Michel’in Kongo’ya giderek, Kongo halkından özür dilemesini istiyor. Belçika’nın özrünün çok geç geldiğine dikkat çeken Laenens, ‘Ancak geç de olsa adalet kısmen yerini buldu. Şimdi Avrupa’nın diğer sömürgeci ülkeleri Belçika’yı takip ederek, Afrika’daki yaptıklarından dolayı özür dilemeliler.” dedi.
Lumumba Cinayetini Araştırma Komisyonu yaklaşık 2,5 yıl önce kuruldu. O dönemde Belçika’da yayınlanan bir kitap Lumumba’nın öldürülmesine Belçikalı yetkililerin katıldığını ispatladı. Ludo De Witte tarafından yazılan Lumumba’nın Ölümü adlı kitap büyük tartışmalara yol açtı ve ardından Meclis’te bir komisyon kurulması kararı alındı.
2,5 yıl boyunca 32 şahidi dinleyen ve onlarca tarih ve arşiv profesöründen yardım alan komisyon sonunda 4 ayrı rapor yayınladı. Komisyon, dönemin Afrika işlerinden sorumlu bakanı Arnoud d’Aspremont’un Lumumba’nın katledilmesinde parmağı olduğunu ve dönemin Kralı Baudouin’in de cinayete ses çıkarmadığını tespit etti.
Laenens Belçika’nın Kongo’da “korkunç şeyler” yaptığını, 20. yüzyılın başında Belçika’nın zenginliğinin ana kaynaklarından olan Kongo kauçuğunun bugünkü refaha katkısının büyük olduğunu söyledi. “Ama o dönemde korkunç suçlar işlendi. Mesela kauçuk çiftliklerinde çalışmayı reddeden Kongoluların elleri kesiliyordu ve bu yaygın bir uygulamaydı.” diyen Laenens, komisyonun ulaştığı sonuçlar çerçevesinde Belçika’nın suçunun sabit olduğunu vurguladı. Lumumba’nın katledilmesi ile birlikte Afrika’nın ilk ve tek demokrasisinin de boğulduğuna işaret eden Laenens, “Lumumba’dan sonra diktatörlük geldi. Demokrasi şansı yokedildi. Kongo’ya demokrasi hâlâ gelmiş değil. Belçika’nın bu açıdan da vebali büyük” dedi.
Laenens “Lumumba neden öldürüldü?” sorusuna, “Çünkü ülkesinin bağımsız olmasını istiyordu. Sömürünün bitmesini istiyordu. Ama Belçika sömürgesini kaybetmeyi bir türlü içine sindiremedi” cevabını veriyor. Laenens Brüksel’in ana bulvarlarından olan Kral Baudouin’ın isminin Lumumba olarak değiştirilmesini teklif ediyor.
| 
Bölge Haberleri
