Japon üreticilerin Avrupa pazarında güçlenmek için tercih ettiği Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne gireceği tarih belirsizliğini koruyor. Toyota, Nissan ve Honda artık tek başına kazanmaya karar verdi.
Avrupa Birliği'ne giriş süreci uzayan Türkiye'de, Japon firmalar otomotiv piyasasını yavaş yavaş kont-rol altına alıyor. Önce Türk ortaklarla birlikte hareket eden Toyota, Honda ve Nissan gibi firmalar, son dönemde hem hisselerin tamamını kontrolüne almayı hem de büyümeyi tercih ediyor. Amerika pazarına girmekte zorlanmayan Japon otomobil üreticileri için Avrupa, daha çok ‘milliyetçi’ tüketicilere karşı mücadele vermek zorunda kaldıkları pazar oldu. 1990’lı yıllarda Japon ve Güney Koreli otomotivcilerin ilgisinin altında yatan sebeplerden biri, Türkiye’nin Gümrük Birliği ve ardından AB üyeliğinin gündemde olmasıydı. AB üyesi olacak Türkiye üzerinden Japon üreticiler kolaylıkla Avrupa pazarına açılacak ve buradaki rekabet gücünü artıracaktı. Toyota’nın Sabancı Holding’le birlikteliğinden sonra Mazda ve Kia’nın yatırım yapması gündeme gelmişti. Onlar bu kararı kesinleştirip temel atmadı; ancak Hyundai ve Honda yatırıma start verdi. Türkiye’de pazar inişli çıkışlı seyrini devam ettirirken, AB’ye üyelik süreci giderek uzadı. İç pazar, beklenen 1 milyon adetlik rakamların çok altına indi.
Japon otomobil üreticisi Toyota ve Honda hem iç pazarda aradığını bulamadı, hem de açılıp gücünü artırmaya çalıştığı Avrupa pazarı ile ilgili planlarında aradığı sermaye desteğini yerli ortaktan sağlayamadı. Üstelik Türkiye'den sonra gündeme gelmesine rağmen birçok Doğu Bloku ülkesinin Avrupa Birliği'ne girmesi Türkiye'den daha önce gerçekleşecek. İşte bu noktada Japon üreticiler için operasyon kararını alma zamanı gelmişti: Toyota, Nissan ve Honda, Türkiye’de peş peşe yaptıkları operasyonlarla şirketler üzerindeki ipleri eline aldı. Ancak, fabrikayı taşımak yerine yerinde bırakıp büyütmeyi seçtiler. Bu da en azından istihdam ve vergi gelirleri ile Türkiye’ye kazanç getirilmesini sağlayacak.
“Toyotasa” olarak başlayan Adapazarı fabrikasında ek 400 milyon dolar yatırım yapan Toyota Motor Company, yarın başlayan ihracat projesinde artık tek başına yer alıyor. Honda Motor Company ise Anadolu Grubu’na ait hisseleri satın alıp fabrikanın ihracat potansiyeli yüksek bir yapıya kavuşmasını sağlamak istiyor; Anadolu Grubu da bir süredir hazırlık yaptığı bu yeni durumdan sinerji oluşturup elindeki diğer iki markaya, Kia ve Lada’nın güçlendirilmesine yöneldi. Çukurova Grubu ile uzun yıllardan beri ortak hareket eden Nissan Motor ise bir süre önce Nissan Otomotiv’deki hisselerin tamamına yakınını üzerine aldı. Genel müdür dışındaki birçok kadroya da müdahale etti.
Güney Koreli Hyundai ise Japonların aksine Türkiye'deki fabrikanın önünü açacak yeni bir projeye ortağı Kibar Grubu ile birlikte imza attı. Avrupa'ya yapılacak yıllık 400 milyon doları bulacak bir ihracat yatırımından Türk ortak ayrı tutulmadı.
|