Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte ülkemizde kurulacak nitelikli sanayi bölgelerinde İsrail sermayesinin de mutlaka yer alması şart getirildi. Amerika kurulacak bu bölgelerde tekstil dışında her alanda yüksek teknoloji ürünleri üretmeyi ve buradan hem ABD’ye hem de başka ülkelere ürün ihraç etmeyi hedefliyor.
Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ile ortak bir nitelikli sanayi bölgesi için çalışma başlatırken Türk tarafından henüz somut bir sonuç çıkmadı. Üst düzey bir ABD yetkilisi sanayi bölgelerinin kurulacağı yer ve sektör tercihi konusunda Türk yetkililerden bir cevap alamadıklarını belirtti.
Türkiye ile Amerikan hükümeti arasında yıl başından bu yana süren nitelikli sanayi bölgeleri konusunda önümüzdeki hafta ABD’de bir toplantı yapılacak. Her iki ülkenin üst düzey ticari temsilcilerinin yer alacağı toplantılarda ortak yatırım ve ticaret konuları ele alınacak. Türk tarafı ise bu toplantılarda nitelikli sanayi bölgelerinin yeri ve sektör tercihleri konusunda ayrıntılı bir rapor sunacak.
ABD yetkilisine göre, Türkiye’de kurulacak nitelikli sanayi bölgelerinde İsrail hükümeti ve firmaları ile işbirliğine gidilmesi şart. Çünkü ABD hükümeti Türkiye ile kuracağı bu ortaklığı Ortadoğu barış sürecinin bir parçası olarak planlıyor. İki ülke arasındaki bi işbirliği ise İsrail’deki kurulan sanayi bölgeleri ile ilgili mevcut yasal düzenlemelerin içine konacak. Bu yüzden Türkiye’nin Amerikan yatırımını çekebilmek için İsrail’in tercih edeceği sektörlerde bir sanayi bölgesi kurması gerekiyor.
Bu arada ABD hükümetinin Türkiye ile bir Serbest Ticaret Anlaşması yapmak istediği ancak Türkiye’nin Avrupa Birliği ile imzaladığı Gümrük Birliği anlaşmasından dolayı buna ret cevabı verdiği ortaya çıktı. Edinilen bilgiye göre Türk özel sektörünün de üzerinde durduğu ABD’nin ticaret anlaşması yönündeki tekliflerine Avrupa Birliği anlaşmalarımız ile çeliştiği için olumlu yanıt verilemedi.
Nitelikli sanayi bölgeleri (Qualified Industrial Zone) konusu ilk olarak Başbakan Bülent Ecevit’in ABD ziyareti sırasında gündeme gelmişti. 26-27 Şubat 2002 tarihlerinde Ankara’da toplanan Türk- Amerikan Ekonomik Ortaklık komisyonu’nda da orta vadeli adımlar çerçevesinde iki ülke arasında sanayi bölgeleri konusu ele alınmıştı.
İsrail Ticaret Anlaşması’na bağlı bir düzenleme ile nitelikli sanayi bölgesi oluşturulması yetkisi ABD Kongresi’nden çıkarılan bir yasa temelinde ABD başkanı’na verildi. 1996 yılında yapılan düzenleme ile ilk olarak Mısır ve Ürdün ile İsrail ile yapılan serbest ticaret anlaşmasına ek olarak nitelikli sanayi bölgelerinin oluşturulması sağlandı. Türkiye’de kurulacak bu bölgeler de, aynı anlaşmaya yeni bir madde eklenmesi ile kurulacak. Bu sanayi bölgelerinde üretilen çeşitli ürünler ise çoğunlukla İsrail üzerinden ABD’ye ihraç edilecek.
|