Ekonomi, güçlü hükümetle rahatlar
3 Kasım erken seçim kararı, partilerdeki şekillenmeyi daha da hızlandırdı. Seçime giderken, partilerde ne gibi gelişmeler olacağını şimdiden kestirmek oldukça zor. Bu seçim önceki seçimlere göre farklı olacak. Türkiye’nin, geleceğini belirlemek için seçimden güçlü hükümet çıkarması gerekiyor. ‘Güçlü ekonomiye geçiş programı’ ve AB’ye uyum yasalarıyla ekonomik ve sosyal yapısı, kurum ve kuruluşlarıyla değişim içine giren Türkiye için bu seçim, bir test niteliği taşıyor. Her seçimi kendi koşullarında değerlendirmek en doğru olanıdır. Önceki seçimlerde kamu bankaları, kurumları ve bu seçim öncesinde özerk hale getirilen MB’nin bu seçimde ‘arpalık’ olarak kullanılma olanakları, devre dışında kalıyor. Bu nedenle seçim ekonomisi uygulaması da zayıflıyor. Ancak, bunlar İMF programının sürdürülmesi koşuluna bağlı ve ondan da sapma olacağı düşünülmüyor.
20 Ekim 1991 seçiminden bir ay önce ve sonrasında; döviz fiyatlarında yaklaşık yüzde 5’lik, dış piyasa fiyatlarının da etkisiyle, altının gram fiyatlarında yüzde 9’luk bir artış oldu. Ancak, daha sonra; dövizde binde 3, altında yüzde 3,5 gerileme görüldü. Borsa endeksi aynı takvimde, önce yüzde 35 geriledi. Sonra yüzde 200 yükseldi.
24 Aralık 1995 seçimlerinin piyasalardaki yansımaları incelendiğinde; seçim öncesi ve sonrası bir aylık dönemde; altının gram fiyatında yüzde 18, döviz fiyatlarında da yüzde 18 artış görüldü. Borsa endeksindeki artış oranı ise; yüzde 26 oldu. Bu artış süreci sonraki aylarda da sürdü.
18 Nisan 1999’da yapılan en son seçimde ise; yine bir ay öncesinde düşük olan fiyatlar seçime kadar yükseldi. Ancak seçimden koalisyon çıktığı için, hükümet kuruluncaya kadar fiyatlardaki yükseliş, bir miktar daha devam etti. Örneğin, dolar 364 bin 500 liradan seçime kadar 391 bin 150 liraya, yaklaşık yüzde 7,3’lük, 24 ayar altının gramı 3 milyon 327 bin liradan, 3 milyon 610 bin liraya, yüzde 8,5’lik ve Cumhuriyet altını 22 milyon 350 bin liradan, 24 milyon liraya, yüzde 7,4’lük bir oranda yükseldi. Ancak bu seçim sonrasında da, fiyatların yükselişi sürdü.
1999 seçimi öncesinde; 16 Şubat–16 Nisan 1999 döneminde borsa endeksi, bin 200 puan artarak 4 bin 582’ye çıktı. Borsanın artışı, İMF ile yapılan 17. Stand–by’ın da etkisiyle 13 Ocak 2000’de 20 bine ulaştı.
3 Kasım erken seçiminin ekonomik ve siyasi koşulları, önceki seçimlerden oldukça farklı. Bu nedenle, mevcut ekonomik koşullardan vazgeçilmemesi ve seçime doğru güçlü bir hükümetin gelme olasılığının artması halinde; döviz ve altın fiyatlarındaki artış yüzdesi düşük kalırken, borsa endeksinin artış yüzdesi beklentilerin üzerine çıkabilir. Bu da ekonomik programdaki yıl sonu hedeflerinin tutturulması anlamına gelir.
Bu karşılaştırmalarda; olası Irak harekatının oluşturacağı olumsuzluklar dikkate alınmış değil. Ancak, MB başkanının açıklamalarında; ‘Güçlü ekonomiye geçiş programı’nın bu tür dış gelişmelere karşı da güvencesi olduğu belirtiliyor. Bu koşullarda fiyatların yükselmesini körükleyecek tek neden; seçimden parçalanmış bir siyasi yapının artması olasılığı kalıyor. Bu belirsizlik ise, seçime yaklaşıldıkça çözülebilir.
57. hükümet sırasında krizden krize koşan ekonominin; yine bu dönemde yapılan önemli yapısal değişimlerin de etkisiyle, seçimden güçlü hükümetin çıkmasıyla rahatlayacağı düşüncesindeyim.
Seçimin ülkemize hayırlar getirmesini dilerim.
05.08.2002
Yazarımızın E-Postası:
m.yildirimturk@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
