Çevre Bakanlığı, şaşırtıcı bir şekilde kömür standartlarında İstanbul'un havasını bozacak Başbakanlık genelgesinde ısrar etti. Valilik ve Büyükşehir'in belgelerle direnmesinin ardından Başbakanlık hatasından dönerek genelgeden vazgeçti. İstanbullular bu kış rahat bir nefes alacak.
İstanbul’da 1995’ten bu yana hava kirliliğinin azalmasında büyük etkisi olan kömür kalitesinin korunması konusunda İstanbul Valiliği’yle, Çevre Bakanlığı arasında 5 aydır süren çekişme bakanlık aleyhine sonuçlandı.
Yaklaşık 200 trilyon liralık kömür pazarına sahip İstanbul’da Valilik ve Büyükşehir Belediyesi, 7 yıldır uygulanan ‘kaliteli kömür’ standardının korunmasını isterken, Çevre Bakanlığı daha düşük standardı öngören ‘Başbakanlık genelgesi’nin uygulanmasında ısrar etti. Adeta bürokratik savaşa dönüşen anlaşmazlık için Başbakanlık devreye girerek İl Mahalli Çevre Kurulu (İMÇK) kararlarının uygulanmasına karar verdi. Bu gelişmelerin ardından İstanbul’da özellikle Kemerburgaz’dan çıkarılan kalitesi düşük kömürü satmak isteyen madenciler amaçlarına ulaşamadı.
İstanbul, 1993 Ocak’ında dünya tarihinin en büyük hava kirliliklerinden birini yaşadı. Fatih bölgesinde kükürt dioksit oranı günün 24 saatinde 3 bin 800 miligram/metreküpe çıktı. Aynı değer 1952’de İngiltere’nin başkenti Londra’da yaşandı. Yapılan araştır
malar Londra’da 4 bin kişinin hayatını kaybettiğini ortaya koydu. 1990’lı yılların başında insan hayatını tehdit edecek seviyeye ulaşan hava kirliliğini önlemek üzere 1995’te Valilik ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) radikal önlemler aldı. Bunlar arasında en önemlisi kömürün kaliteli ve torbalanmış bir şekilde şehre girmesiydi. Buna göre; yerli üretim kömürlerde rutubet 21, toplam kükürtün yüzde 1,5, kalorinin ise 5.400 olması şartı getirildi. Her yıl nisan ayında toplanan İl Mahalli Çevre Kurulu, (İMÇK) kararların bir yıl daha uygulanmasını sağladı. Uygulama 7 yıldır aynı şekilde devam ediyordu. 25 Mart 2002’de toplanan İMÇK, 3 No’lu kararıyla kararların 2002–2003 döneminde de uygulanmasını karara bağladı.
Çevre Bakanlığı şaşırttı
Ancak bu yıl Çevre Bakanlığı sürpriz yaptı. Bakanlık, 10 Mayıs 2002’de İstanbul Valiliği’ne bir yazı gönderdi. Yazıda, 1999’da 6230 sayıyla yayınlanan İMÇK kararlarına göre daha kalitesiz kömür kullanımına imkan sağlayan Başbakanlık kararlarının uygulanmasını istedi. Valilik, 15 Mayıs 2002’de Çevre Bakanlığı’na, Başbakanlık genelgesindeki kriterlerin İstanbul’da hava kirliliğine yol açacağını bir yazıyla bildirdi. Çevre Kirliliğini Önleme ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2 Temmuz 2002’de İstanbul Valiliği’ne cevap verdi. Cevapta, 2002–2003 sezonu kömür uygulamalarının Başbakanlık yazısı kapsamında uygulanması istendi. Valilik, son çareyi Başbakanlık’a başvurmakta buldu. 11 Temmuz 2002’de İMÇK kararıyla belirlenen kriterlerin uygulanmasını isteyen İstanbul Valiliği’ne Başbakanlık 26 Temmuz 2002’de cevap vererek “İstanbul ilinin nüfus, konut ve kullanılan kömür miktarı kullanılarak uygun görülmüştür.” dendi. Böylece İstanbul’da hava kirliliğine yol açacağı iddia edilen Başbakanlık genelgesi, yine Başbakanlık tarafından uygulamadan kaldırıldı.
Çevre Bakanı Fevzi Aytekin konuyla ilgili olarak Zaman’a yaptığı açıklamada, “İstanbul’da hava kirliliği söz konusuysa tersini yapıp daha kaliteli kömürün kullanılmasını sağlayabiliriz.” dedi. Aytekin şunları söyledi: “Her yıl Enerji Bakanlığı’yla bu konuda bir araya geliyoruz. Başbakanlık kanalıyla her ilin valiliklerine alınacak tedbirleri yolluyoruz. Bu kararlara uymak zorundalar. İller daha sıkı tedbirleri kendi özelliklerine göre alabilirler. İMÇK, kararlarını bakanlığımıza bildirmek ve onaylatmak zorundadır. Bu olayda Başbakanlık kendi genelgesinden daha sıkı tedbirler alınmasını uygun görmüştür.”
Türkiye Genç Maden İşletmecileri Derneği (GEMAD) Genel Sekreteri Murat Turan ise, İstanbul’da İMÇK tarafından belirlenen kömür standardının adresinin ithal kömür olduğunu vurguluyor. Turan, yaşananlara tepkili yaklaşıyor: “Türkiye’de enerji kullanımında yetkili Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’dır. Enerji Bakanlığı her yıl bu konuda genelge yayınlar. Enerji Bakanlığı’yla, TSE’nin standartları birbirinin aynıdır. İllerimiz yetkileri olmadığı halde standart belirliyor. İstanbul zaten başlıbaşına bir dükalık.”
İBB Çevre Koruma Dairesi eski Başkanı Prof. Dr. Mustafa Öztürk, “Başbakanlık genelgesi’’nin uygulanması halinde havanın yüzde 30 kirleneceğine dikkat çekiyor. Öztürk’e göre, Başbakanlık genelgesinde yer alan kükürt, kalori ve nem oranları bilgisizce belirlenmiş. Genelgede toplam kükürt yerine yanabilir kükürt’e sınırlama getirilmiş. Böylece toplam kükürt oranı yüzde 3–4, yanabilir kükürt oranı yüzde 1,5 olan kömürler şehre girecek. Bu kömürler kalorifer kazanlarında 800 derecenin üzerinde yakılırsa kükürtün tamamı havaya karışacak.
| 
Bölge Haberleri
