Ermenistan–Rusya ilişkilerinde yeni boyut
Ermenistan ile Rusya arasındaki yakın ilişkiler yeni boyutlar kazanıyor. Özellikle ekonomik işbirliği alanında iki ülke şimdiye kadar görülmedik yeni anlaşmalara imza atıyorlar. Bu anlaşmalardan çok özel olan birisi de Rusya’nın alacaklarına karşılık Ermenistan’ın bazı sanayi ve enerji tesislerini resmen devralması...
Geçen ayın ortalarında Rus ve Ermeni heyetleri arasında varılan anlaşmaya göre Ermenistan Rusya’ya olan 98 milyon dolarlık borcu karşılığında 4 önemli tesisini yıl sonuna kadar Rusya’ya devredecek. Haberlere göre bu 4 önemli tesis Hrazdan termal elektrik santralı, Mars adlı önemli bir elektronik şirket ve Erivan’da bulunan 2 araştırma enstitüsü. İki ülke parlamentolarının onaylaması gereken; ama buna bugünden garanti gözüyle bakılan söz konusu anlaşmayı Rusya adına imzalayan Sanayi ve Bilim Bakanı İlya Klebanov ile Ermenistan Savunma Bakanı Serj Sarkisyan’ın varılan anlaşmadan son derece memnun oldukları, hatta Klebanov’un bu anlaşmanın Ermenistan’ın ekonomik kalkınmasına ve Rusya’nın ülkedeki yatırımlarının artmasına büyük katkı sağlayacağını, Rus iş aleminin Ermenistan’a yakın ilgi duymaya başladığını üstüne basa basa söylediği belirtiliyor.
Bu anlaşmayla Ermenistan’ın Rusya’ya olan borcunun önemli bir bölümü siliniyor; ama geriye ödenmesi gereken başka bir borç daha kalıyor. Bu borç Rusya’nın Ermenistan’ın elektrik enerjisinin yüzde 40’ını sağlayan Metzamor adlı nükleer santralın çalışması için sağladığı nükleer yakıtın bedelinden meydana geliyor. Bu bedel de bugün için 26 milyon dolar civarında. Rusya Metzamor’un bu yıl da çalışması için ek 8 milyon dolarlık nükleer yakıt kredisi açmaya hazır olduğunu söylüyor; ama bu arada söz konusu borçların da silinmesi için Rusya’nın Metzamor’un yönetimini özel bir statü ile devralmak istediğini de açıkça dile getirmiş bulunuyor. Kısacası, Ermenistan ile yakın zamanlara kadar sadece siyasi ve askeri ilişkilere öncelik ve ağırlık veren Rusya, artık ekonomik bakımdan Ermenistan’da etkin olmaya hazırlanıyor. Sözünü ettiğim anlaşma ve bunun muhtemel yan ürünleri Rusya’nın Ermenistan’a dönük yeni ekonomik yaklaşımının en somut ifadeleri elbette.
Bunun da ötesinde Rusya, Ermenistan ile vardığı ‘borçların silinmesi karşılığında sanayi tesislerini devralma’ diye nitelendirilebilecek bu anlaşmanın Rusya’ya borcu olan başka ülkelere de uygulanabileceğini şimdiden planlıyor bana göre. Nitekim, haberlerden isimlerini açıklamayan birtakım Rus yetkililerin Rusya’nın aynen bu şekilde düşündüğünü belirttikleri anlaşılıyor...
Anlaşmanın sözü edilmesi gereken bir başka önemli yönü de Ermenistan Savunma Bakanı Serj Sarkisyan ile ilgili. Moskova’nın Erivan’daki adamı diye nitelenen ve aynı zamanda Ermeni – Rus Hükümetlerarası Komisyon’un eşbaşkanı olan Sarkisyan bugün Ermenistan siyasetinin en güçlü adamlarından birisi ve söz konusu anlaşma da büyük ölçüde onun fikri, onun eseri. Sarkisyan ayrıca Ermenistan’ın daha dışa açık, çok taraflı ilişkileri savunan Dışişleri Bakanı Vartan Oskanyan’ın da bir tür siyasi zıttı. Oskanyan çok taraflı ve birbirini tamamlayıcı, dengeli dış ilişkileri savunurken Sarkisyan ise daha Rus yanlısı bir politikadan yana.
Ermenistan Cumhurbaşkanı Koçaryan da aşağı yukarı Serj Sarkisyan çizgisinden birisi. Üstelik her ikisi de Rusya’nın uyguladığı ‘Putin modeli demokrasi’yi seviyor, beğeniyorlar. Yani güçlü bir başkanlık sistemi altında medyanın, muhalefetin marjinal hale getirildiği, parlamentonun siyaseten etkisizleştirildiği, güçlü bir merkezi yönetimin ülkeyi tatlı–sert yönettiği bir demokrasiyi Ermenistan için de model olarak görüyorlar.
Önümüzdeki yıl hem cumhurbaşkanlığı ve hem de parlamento seçimlerinin yapılacağı yakın komşumuz Ermenistan bugünkü yönetimle Rusya’ya giderek daha çok bağlanıyor. Bu elbette sözü edilmesi gereken ve ilgililerce mutlaka izlenmesi gereken bir durum. Biz de bugün bu önemli duruma dikkat çekmiş olalım...
08.08.2002
Yazarımızın E-Postası:
f.ertan@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
