{editör’ünnotu} Ertuğrul Özkök’ü şaşırtan ne?
Yaklaşık bir yıl önce –Cumhuriyet tarihinin en şiddetli ekonomik krizine rağmen– yeni yayın dönemi hazırlıklarına başlamıştık. 15. yaş günümüze (3 Kasım 2001) yetiştirmek üzere projeler hazırlanıyordu. Sabırsızdık belki, enerji doluyduk... Genel değişiklik için Kasım’ın 3’ünü beklemek kolay değildi. Buna rağmen sabredememiş ve Medya Kritik adlı köşeyi iptal etmiştik. Başta Hürriyet olmak üzre gazetelerin yayınları, “kartel medya” suçlamasıyla kıyasıya eleştiriliyordu bu köşede. Tepkisel enerjinin olumlu bir sonuç getireceğine inanmıyorduk. Başka gazeteleri yerden yere vurmak, kolaycılığa kaçmaktı çünkü. Kendi işimize bakmalıydık, kendi projemiz üzerine yoğunlaşmalıydık. Üreteceğimiz gazete, Türkiye gerçekleri üzerinde yükselmeli, dünya standartlarını yakalamalıydı...
3 Kasım’da başlayan yayın hamlesi, işte bu şuurun yansımasıydı. Haberi yorumdan ayırmak yürek istiyordu aslında. Okuyucu, manipülasyona, sansasyona alıştırılmıştı çünkü. Referans gazete ihtiyacını karşılayacak bir yayına ihtiyaç vardı bize göre. Habere konu olan herkese savunma hakkı tanıyacak, ideolojik saplantıları bir kenara atacak, haberi kaynaklarından kontrol edecek bir gazete gerekiyordu ülkemiz için. Ve Zaman, bu çetin sınava hazırladı kendini. Daha yolun başında sayılır; buna rağmen aldığı mesafe azımsanamaz...
Şükür ki halk bu projeye sahip çıktı, gazetemiz 3 Kasım’dan sonra 60–70 bin tiraj kazandı. İnanır mısınız en büyük desteği meslektaşlarımızdan aldık. Meğer meslek ilkelerini özleyen ne kadar çok gazeteci varmış bu ülkede. Hemen her kalem üstadından şunları duyduk: “Ne iyi ettiniz, böyle kaliteli ve halktan kopmayan bir gazeteye Türkiye’nin ihtiyacı vardı.”
Geçen hafta iki usta kalem, Zaman’ı köşesine taşıdı. Yılların gazetecisi İlhan Selçuk şöyle diyordu: “Mahallenin bakkalı her sabah evin kapısına bir tomar gazete bırakır; allı, pullu, boyalı, kadınlı, memeli, dedikodulu, uçuk... Grafik düzeni berbat, estetikten yoksun, gözü rahatsız edici birinci sayfalar... Ancak bir gazete aradan sıyrılmayı başardı: Zaman.”
Diğer yazı, medya alanındaki bilgi ve deneyimi aşikar Türker Alkan’dan geldi. 8 Ağustos’ta Radikal’de neşredilen yazının başlığı: Zaman. Gazetecilik okullarında verilen bilgilerin uygulanmadığını dile getiren Alkan, “Basınımızın, görsel basın da dahil olmak üzere, hastalıkları arasında neler yok ki? Haberle yorumun karıştırılması. Magazinin artık yavaş yavaş ciddi haberlerin yerini alması. Başlıkların sansasyon kokması. Haberlerin yeterli titizlikle doğrulanmaması...” tespitinde bulunuyor. Yerden göğe kadar haklı değil mi Radikal yazarı.
Türk gazeteciliğini dünya standartlarına çağıran Alkan, sözü Zaman’a getiriyor. Zaman’ın dünya standartlarını zorlayan gazetecilik anlayışını mesleki bir takdirle karşılayan yazar, şöyle bir değerlendirmeyle son veriyor yazısına: “‘İyi de, sana ne be kardeşim’ diyenler olacaktır. ‘Senin dünya görüşlerinle o gazete uzlaşmaz ki.’ Olabilir. Fakat iyi bir şey yapılıyorsa, bunu görmek, göstermek, alkışlamak gerekir. Aradaki görüş farkları ne olursa olsun. Korkarım demokrasimizin ve toplumsal yaşamımızın ciddi eksiklerinden biri şudur: İçimizde dur durak bilmeyen bir hizipçi var. Demokrasinin bir marifeti, bu tür sınırların ortadan kalkmasa bile yumuşaması olmalıdır.” Bu cesur ve demokratik duruşu ayakta alkışlıyorum...
Türker Alkan, bu yazısından bir gün sonra kendisini Hürriyet Yayın Yönetmeni Ertuğrul Özkök’ün aradığını ve Zaman’ın tirajı konusunda “Sizi yanlış bilgilendirmişler.” dediğini yazdı. Hürriyet Genel Yayın Yönetmeni Özkök’ün rahatsız olup telefona sarılması ve ‘yanlış bilgilendirme’ suçlamasında bulunmasını çok yadırgadım. Alkan’ın yazısında alınacak ne vardı ki? Bir kere yazının asıl konusu tiraj değil. İkincisi, ikili diyaloglarında fevkalade centilmen ve uzlaşmacı bulduğum Sayın Özkök’ün Zaman, Vakit, Yeni Şafak tasnifiyle ayrımcılık yapması kabul edilir değil.
En çok yadırgadığım şeyi de açıkça söyleyeyim. Sayın Özkök, telaşla telefona sarılıp Radikal yazarını bilgilendireceğine BBD ve Yaysat gibi kuruluşları –ki kendi dağıtım şirketinden bahsediyorum– arayabilir ve sattığımız gazetenin adedi hakkında rahatça bilgi alabilirdi. İnsan hiç olmazsa 220 ile 250 bin arasında dolaşan tirajımız için Özkök’ün de çalıştığı Doğan Grubu’na ödediğimiz dağıtım komisyonunu kontrol edebilirdi, ödediğimiz faturalara bakar, rakamın büyüklüğü karşısında işin ne kadar ciddi olduğunu anlayabilirdi. Açıkça söylüyorum, Zaman’ın gerçek tirajını en iyi bilecek kişilerden biri Ertuğrul Bey’dir. Zahmet edip dağıtım şirketlerinin kayıtlarına bakabilirdi. Ya da bizi telefonla arayıp şüphesini dile getirebilirdi. Bu işin gizli bir yönü yok ki! Her sattığımız gazetenin kime satıldığı belli ve bunun dağıtım komisyon ücreti BBD kayıtları arasındadır.
Abone usulü gazete satışı, dünyanın her yerinde özellikle Amerika ve Avrupa’da uygulanan yaygın bir sistem. New York Times, Washington Post, Wall Street Journal gibi dünyanın en itibarlı gazeteleri abone sistemiyle de dağıtılıyor. Abone düşmanlığı –en azından abone sisteminin hafife alınması– Türkiye’ye özgü bir tavır. Kimi görüşlerine katılamasam bile dünya vizyonuna güvendiğim Ertuğrul Bey’in abone sistemine bu kadar şüpheyle yaklaşmasını yadırgıyorum doğrusu... Zaman gibi kitle gazetesi (main stream) olmaya karar vermiş ve bu yolda radikal kararlar almış bir gazete, eminim, en çok Özkök’ü memnun eder. O yüzden inanıyorum ki Ertuğrul Bey eksik bilginin kurbanı olmuş.
Aylar önce bu sütunda ‘Hürriyet, Türkiye gerçeğinin bir parçasıdır.’ demiştim; doğrudur. Unutmamak gerekir ki Zaman da bir Türkiye gerçeğidir, bunu görmemek –başta görmeyenler olmak üzere– insanları marjinal olmaya iter ve Türkiye’miz kaybeder. Ve kaybeden Türkiye manzarası içinde “kartel medya”–“dinci medya” saçmalığı ile beraber kaybolup gideriz.
Gözden kaçırılan daha önemli bir nokta var: Sayın Alkan, kaliteli basın meselesini gündeme getiriyor; bunu mevhum bir soru işaretiyle savuşturup polemik oluşturmak doğru değil. Gelin kaliteli gazete üzerine kafa yoralım; çünkü bu ülkenin kaliteli gazetelere ihtiyacı var. Bu açıdan bakıldığında Türker Alkan, hayati bir konuya parmak basmıştır. İz sürmek gerek bu noktadan.
Şahsen kimsenin yayın anlayışına karışmam, hatta her tarza saygı duyar, sadece ilkeleri tartışırım. İsteyen, arzu ettiği tarzda devam edebilir gazeteciliğe; ama bir diğerini yok sayarak ya da onlar hakkında soru işaretleri üreterek değil...
12.08.2002
Yazarımızın E-Postası:
e.dumanli@zaman.com.tr
| 
Bölge Haberleri
