Ana Sayfa Haberler Ekonomi Dış Haberler Politika Kadın-Aile Kültür-Sanat Televizyon Spor Yazarlar Yorumlar Çizgi-Yorum
   Akademi Bilişim Çocuk Eğitim Otomobil Röportaj Strateji Tüketici Masası Okur Hattı

 Bölge Haberleri


 Reklam
 Künye/İletişim
 English
 Basın Özetleri
 Abonelik
 

Site editörüne her türlü eleştiri ve önerinizi iletebilirsiniz; m.sakin@zaman.com.tr

 
Arama

 Arşiv

 

 

Bir gizli cemiyetin hikâyesi

Geçen haftaki yazımda, Rıdvan Akar’ın Bir Irkçının İhaneti adlı romanından söz etmiş, bu romanın önemli temalarından birini teşkil eden ırkçı–Turancıların Nazilerden para aldığı iddiasına değinerek bunun doğru olmadığını, Nazilerle bu mânâda bir ilişkinin daha yukarılarda aranması gerektiğini ifade etmiştim.

Bu noktada Akar’ın eserinin bir roman olduğu, dolayısıyla tarihî gerçeklerle örtüşmesinin şart olmadığı ileri sürülebilir. Ancak Akar, muhayyel bir hadisenin arka planına, daha önce de ifade ettiğim gibi, 1940’ların ve ‘60’ların siyasi, sosyolojik ve psikolojik atmosferini, ince ayrıntılarla örerek yerleştirmiştir. Daha da önemlisi, Nihal Atsız, Reha Oğuz Türkkan, Zeki Velidi Togan vb. gibi gerçek şahsiyetler de bu arka planda zaman zaman görünmektedirler. Açıkçası, Akar’ın romanı aynı zamanda bir “belgesel” niteliği taşımaktadır. O halde, kendisinden kaynakları kullanırken daha titiz ve dikkatli davranmasını beklemek hakkımızdır.

Demek istediğim şu: Akar, 1940’lardaki ırkçı–Turancı hareketle ilgili birincil kaynaklara pek bakmamış, mesela bu grubun iç kavgasını yansıtan broşürleri incelememiştir. Bozkurt dergisinden söz ediş şekli de bu dergiyi hiç görmediği izlenimini uyandırmaktadır. Romanda Bozkurt’un üçüncü sayısını Ferit’e getiren sahhaf Fehmi şöyle diyor: “Bu Bozkurt dergisinin birinci sayısı (...) Üstünde 3. sayı yazması kafanı karıştırmasın. 1939 yılında yayımlanmaya başlamış ama iki sayı sonra kapatılmış. 1942’de ise haftalık olarak yayın hayatına başlamış.” (s.122)

Üzerinde “3” yazan sayı, nasıl birinci sayı olabilir? Bozkurt’un ikinci sayıda kapatıldığı doğrudur. Dergi yöneticileri hakkında da dâvâ açılmış, bu dâvâ beraatle sonuçlanınca derginin yayınına Haziran 1940 tarihinde kaldığı yerden devam edilmiştir. Daha sonra birkaç defa kapatılan ve her seferinde teselsül ettirilen Bozkurt, birinci cilt tamamlandıktan sonra bazı anlaşmazlıklar yüzünden yayınına ara verirse de üç ay kadar sonra haftalık olarak yeniden arz–ı endam eder. Bozkurt, bu yeni dönemine 1’den başlamış, dört sayı çıktıktan sonra el değiştirerek Atsız ve ekibi tarafından devam ettirilmiştir. Rıdvan Akar’ın sözünü ettiği 3. sayı, yeni serinin (ikinci cildin) 1. sayısıdır ve üzerinde 3 değil, “Sayı 1” yazılıdır. Bu sayıda Akar’ın zannettiği gibi Atsız imzasına rastlanmaz. Reha Oğuz’un “Bozkurtçunun Amentüsü” adlı manifestosu (!) ve bazı Türkçülerin yabancı devletlerden para almakla suçlandığı başyazı bu sayıdadır: “C. 2, Sayı 1, Mart 1942”.

Gizli teşkilat meselesine geçmeden önce, Akar’ın bir dikkatsizliğine daha işaret etmek istiyorum. Gazeteci Ferit, polis şefi Ünal’ın yardımıyla, Şerafettin albayın üzerinden çıkan belgeleri incelerken eski harflerle yazılmış notların bir sayfasını “yürütür”. Cinayet hakkında önemli ipuçları taşıyan bu metnin diğer sayfaları, Adli Tıp’ta kaza süsü verilerek imha edilecektir. Şimdi Ferit’in elinde kalan ve “..müş” hecesiyle sona eren sayfadan hareketle bazı bilgilere ulaşmak zorundadırlar. Çok iyi Osmanlıca bilen sahhaf Fehmi bu konuda, Ferit’e yardımcı olur. Nedense Osmanlıca Sözlük’te sadece “müş”le başlayan kelimeleri arar, sonunda bu hecenin “müşteri” kelimesinin ilk hecesi olduğu kanaatine varırlar. Eski yazı bilenler bilir: Mim ve şın harfleri bitişince, duruma göre, “müş”, “meş”, “miş”, “mış” şekillerinde okunabilir. Daha da önemlisi, eski yazı kullanan hiç kimse sayfa sonunda kelimeyi bölmez. Hele “müşteri” kelimesi hiç bölünmez, satır sonunda ne kadar az yer kalmış olursa olsun...

Romanda bir cinayete kurban giden Şerafettin albay, katil olduğu zannedilen Midhat Sancak, asıl katil Nejdet Bey ve polis muhabiri Ferit’in yakın dostları olan eski polis şefi Şükrü’yle Milliyet gazetesinin arşiv şefi Celal Beyler, 1940’ların başında Reha Oğuz Türkkan tarafından kurulan Gürem adlı ırkçı–Turancı gizli örgütün üyeleridir ve bu örgütün kaşında eski bir Türk süvarisi figürü bulunan yüzüğünü hâlâ taşımaktadırlar; fakat Ferit meseleye el atınca yüzükleri parmaklarından çıkarırlar. 1944 yılında kamuoyunu aylarca meşgul eden ırkçılık–Turancılık dâvâsında Türkçülere isnad edilen en önemli suç, bu gizli örgütü kurmak, üye olmak ve hükümet darbesi planlamaktır.

Hikaye şu: Zeki, atak bir genç olan Reha Oğuz Türkkan, lise onuncu sınıftayken dokuz arkadaşıyla birlikte, bir deftere yazdıkları ırkçı–Türkçülük prensipleri etrafında birlikte hareket etmeye, ancak devletin gençlik hareketleri karşısındaki tavizsiz tutumunu bildikleri için bu birlikteliği gizli tutmaya karar verirler. Tarama Dergisi’nden buldukları, “İnsanların Birliği” anlamına gelen “Gürem” kelimesini de sözüm ona gizli cemiyetlerine isim olarak seçmiş, hatta Dr. Avni Motun adında, perde gerisinde kalmayı tercih eden esrarengiz bir de şef uydurmuşlardır. Reha Oğuz, Tabutluktan Gurbete adlı hatıratında, Avni Motun’u kullandığı müstear isimlerden biri olarak zikrediyorsa da, ne Ergenekon’da, ne de Bozkurt ve Gök–Börü’de bu imzaya rastlanır. Sadece Bozkurt’un birinci sayısındaki iki yazısında, ırkiyat sahasında önemli fikirleri ve eserleri (!) bulunan Dr. Avni Motun’a atıflarda bulunan Reha Oğuz, sonraki yıllarda bu ismi unutturmaya çalışmıştır.

Gürem’i kurduğu tarihte on yedi veya on sekiz yaşında bir çocuk olan Reha Oğuz (doğumu 1336/1920) kısa bir süre sonra Ergenekon isminde bir dergi çıkarır; ilk sayısı 10 Aralık 1938 tarihini taşıyan Ergenekon’daki felsefe, tarih felsefesi, sosyoloji, tarih, ırkiyat, edebiyat vb. konulu yazıların çoğunu asıl ismiyle, R.O.T. kısaltmasıyla ve A. Mete Turanlı müstearıyla kendisi yazmaktadır. Türkkan soyadlı diğer imzalar da muhtemelen onundur. “Kısa Felsefe Tarihi” ve “Tarih ve Tekâmülün Âmili” gibi yaşından beklenmeyecek iddialarla yazdığı “eser”lerini de tefrika etmeye başlayan Reha Oğuz’un etrafında esrarlı bir hava yaratmaya meraklı olduğu anlaşılıyor. Ancak eski Türkçülerin büyük iddialarla ortaya çıkan çocuk denecek yaştaki “Bozkurtçu” gençleri ciddiye almadıkları söylenebilir. Nihal Atsız, Hesap Böyle Verilir adlı broşüründe, Reha Oğuz’un kendisini başkan diye kimsenin ciddiye almayacağını düşünerek Dr. Avni Motun adında esrarengiz bir reis uydurduğunu ve adı geçen cemiyeti güya ondan aldığı direktiflerle yönettiği yolunda bir hava yaratmaya çalıştığını söyler. (s. 42)

Reha Oğuz, Hesap Böyle Verilir’e cevap olarak yazdığı Kuyruk Acısı’nda, bu iddiaları reddederek Nihal Atsız’ı jurnalcilikle suçlamış, hatta Gök–Börü dergisinde “Dahiliye Vekaletine, Cumhuriyet Müddeiumumiliğine ve İlgili Devlet Makamlarına” hitaben yayımladığı açık mektupta (nr. 7, 15 Şubat 1943), “Suçluysak mahkumiyetimize karar verilmesini; suçsuzsak, müfterilerin tecziyelerini ister ve rica ederiz” diyerek Atsız’ın iddialarına dikkati çekmiştir. Bu suç duyurusu o günlerde dikkate alınmayacak, ancak hükümet darbesi planladığı iddia edilen Gürem örgütü, Almanların yenilmesi üzerine, ırkçı–Turancılar hakkında açılan meşhur dâvâda, iddianamenin en önemli malzemelerinden biri olacaktır.

Aslında Gürem’in ciddiye alınacak bir örgüt olmadığını devlet pekâlâ biliyordu. Rıdvan Akar da, Bir Irkçının İhaneti’nde, Celal Bey’in ağzından “Çok güçlü ve kitlesel bir hareket olmasa gerekti. Cirmi bu kadar yer yakmıyordu (...) Yani Türkçü–Turancı akım Sovyetlerle ilişkiler bozulmasın diye kurban edildi” (s. 176) gibi cümlelerle bu gerçeğin altını çiziyor. Açıkçası bir bardak suda fırtına koparılmış, yirmi üç Türkçüye aylarca işkence yapılmıştır.

Bu yazdıklarımdan, 1940’ların “ırkçı”larının görüşlerini benimsediğim anlamı çıkarılmamalıdır. Bugün Ergenekon, Bozkurt, Gök–Börü gibi dergileri okurken safdilliklerine sadece gülüyorum. Rıdvan Akar’ın böyle uydurma bir gizli örgüt üzerine kocaman bir roman bina etmesine de hayret ettim. Irkçılığa karşı çıkmayı anlarım; ancak 1940’larda ipe sapa gelmez fikirleri savunsalar da, bazıları daha sonra saygıya değer âlimler, şairler, edipler, devlet ve siyaset adamları olarak temayüz eden “ırkçı–Turancı”ları Nazilerden para aldıkları iddiasıyla şaibe altına bırakmayı da doğru bulmuyorum.

BEŞİR AYVAZOĞLU

18.08.2002

Yazıcıya uyarla      Arkadaşıma gönder


Zaman'da Bugün
18 Ağustos 2002


Zaman Spor

Kültür-Sanat

Anadolu Finans Kurumu

Bütün haberler


Başlıklar

> Sekiz ‘taksim’de ölümsüz bir aşk

> Bir gizli cemiyetin hikâyesi


Ana Sayfa| Zaman'da Bugün| Haberler| Ekonomi| Dış Haberler| Politika| Kültür-Sanat| Kadın-Aile| Spor| Yazarlar| Yorumlar

» Sık Kullanılanlara Ekle  «               » Giriş Sayfası Yap «

Copyright© 1995-2002 Feza Gazetecilik A.Ş. / Çobançeşme Mh. Kalender Sk. No: 21 34530 Yenibosna / İstanbul
Tel:+90 (212) 639 34 50 (pbx)  Fax: +90 (212) 652 24 23  e-posta: okurhatti@zaman.com.tr
Bu site Zaman Gazetesi Bilgi İşlem ve Internet Servisi tarafından hazırlanmaktadır.