İNTERNETİN İLK TÜRK GAZETESİ
23.08.2002
Cuma
  Ana Sayfa
  Haberler
  Ekonomi
  Dış Haberler
  Politika
  Kadın-Aile
  Kültür-Sanat
  Televizyon
  Spor
  Yazarlar
  Yorumlar
  Çizgi-Yorum
 
  Akademi
  Bilişim
  Eğitim
  Otomobil
  Röportaj
  Tüketici Masası
  Okur Hattı
 
  Bölge Haberleri

  Dünyada Zaman

 
  English
  Reklam
  Künye / İletisim
  Basın özetleri
  Hava Durumu
  Namaz Vakti
  E - Kart
  Sanat Galerisi

Kültür-Sanat

kultur@zaman.com.tr

 

Türkiye'de ilk kez bir köyün 'yerel tarih'i yazıldı

“İnsandan gayri varlıklar için zaman ve tarih diye bir şey yok. Çünkü zaman ve tarih ‘idrak sahibi’ varlık yani insan içindir.” düşüncesi ile yola çıkan yazar Yahya Düzenli, Türkiye’de belki de ilk defa bir köyü, tarih, coğrafya, kültür, folklor, mimari, dil, toponomi, flora, fauna, günlük yaşam ve gelenekleri ile derinlemesine araştırarak kitabına konu yaptı.

Düzenli’nin ‘yerel mensubiyet’ten kaynaklanan “mes’uliyet”le 3 yıl önce hazırlamaya başladığı “Kitab’ül Visir” yani “Visir Kitabı”, Trabzon’un Visir şimdiki adıyla Gülen köyünün hikayesi... Düzenli, “Bizde pek yapılmayan ‘yerel tarih’ çalışmalarında bir örnek teşkil etsin istedim. Büyük iddiaların değil ‘kendinden sorumlulukların’ sahibi olarak başladım işe.” sözleri ile kitabın çıkış noktasını özetliyor. Özellikle 1990’lı yıllardan sonra Anadolu coğrafyasına ilişkin ‘antik halkları ve yerli kültürleri’ ortaya çıkarma çabalarının empoze edildiğini düşünen Düzenli, bu arayışların kışkırtılmasının da ‘yerel kitap’ hazırlamasında etkili olduğunu söylüyor.

Visir’de var olan kültürel kimliğin köklerine ulaşmaya çalışan yazar, kaybolmaya yüz tutmuş kültür ve folklor ögeleri, dil ve ağızları, mimariyi yaşamdan yazıya geçirmeyi hedeflemiş. “Artık kopan, devamı gelmeyen bir kültür halatına son anda yapıştım, tutundum ve bu halatı sonraki kuşaklara aktarmaya çalıştım.” şeklinde konuşan Düzenli, köyün; dolayısıyla bölgenin etnik yapısını 15. ve 16. yüzyılların yazılı kaynakları ışığında ortaya koyarak, MÖ 2000’lere kadar uzanan bir dil havzasındaki kelime ve kavram birikimini gün ışığına çıkarmış. 500 sayfayı aşkın, oldukça hacimli bir ‘köy kitabı’na henüz rastlamadığını ifade eden Düzenli, binyıllar boyunca birçok etnik, dinî yapıların gelip geçişine sahne olmuş bir bölgede (Doğu Karadeniz–Trabzon) var olan kültür kalıntılarını kaybolmaktan kurmayı da hedeflemiş. Bu sebeple yaklaşık iki bin kelimelik, hepsi de ağızdan derleme bir sözlük kısmını da kitabına eklemiş.

Kaynaklara ulaşma konusunda da oldukça hassas davranan yazar, Doğu Karadeniz’le ilgili antik metinler, belgeler ve kitaplara ulaşmış. Bunları ‘köy özeli’ne kadar daraltmaya çalışmış. MÖ I. yüzyılda Roma’nın Kapadokya Valisi olan Arrianus’un Doğu Karadeniz’le ilgili (Trabzon/Of da içinde olmak üzere) gezi notlarını içeren ‘Periplo’ isimli eseri, Doğu Karadeniz’den bahseden ilk yazılı eser olan Ksenephon’un MÖ 400’lerde yazdığı ‘Anabasis–Onbinlerin Dönüşü’ isimli eseri, XV. ve XVI. yüzyıllara ait Osmanlı dönemi Trabzon tahrir defterleri, şer’iye sicilleri, salnameler, ahkam defterleri ve Visir’de yaşayan yaşı 70’in üzerinde 40’a yakın kişi de kitaba kaynak oluşturmuş.

Kitab’ül Visir’i, içerik olarak “Salt etnik amaçlarla hazırlanmış bir kitap değil. Fakat; etnisite de içinde olmak üzere bir tarih–toplum bütünlüğü taşıyor.” şeklinde tanımlayan Düzenli’nin kitabının basımı önümüzdeki aylarda gerçekleştirilecek. Düzenli, bu tür çalışmaların ‘mensubiyet mes’uliyeti doğurur’ ölçüsüyle hareket eden her aydının kendi yöresine ait yerine getirmesi gereken bir sorumluluk olduğunu düşünüyor. Bu konuda üniversitelerin çalışmalarını yetersiz gören Düzenli, sadece tarih, dilbilim ve halkbilim bölümleri öğrencilerine ‘bitirme tezi’ düzeyinde verilecek görevlerle Anadolu’nun birçok yöresinin kültürel değerlerinin aydınlığa çıkarılabileceğini söylüyor.

Aslıhan Aydın / Ankara

23.08.2002


Yazıcıya uyarla      Arkadaşıma gönder


GAZETE SAYFALARI


 



Bütün haberler


Başlıklar

> Sanatı kurslarda öğrenmenin zamanı geldi

> Türkiye'de ilk kez bir köyün 'yerel tarih'i yazıldı

> Sezen Aksu “barış şarkıları” söyleyecek

> Edirne halkoyunları ekibi birinci oldu

> Halkdansları Topluluğu ABD yolcusu

> Genç arkeologlar, Truva’da uzmanlaşıyor

> Zeugma’nın mühürleri Guinness’e aday

> “Film Günleri”nin programında düzenleme

> Akün Sineması, artık Devlet Tiyatroları’nın

> Dahiler delidolu yaşarlar aşkı...

> Gökçeada Film Festivali başlıyor

> Al Pacino, Hitler’i canlandıracak

> Blade II

> Özgür Ruh



 

   
   
   
   

 

 

Copyright© 1995-2002 Feza Gazetecilik A.S. / Çobançesme Mh. Kalender Sk. No: 21 34530 Yenibosna / İstanbul
Tel:+90 (212) 454 1 454 (pbx) Fax: +90 (212) 652 24 23 e-posta: okurhatti@zaman.com.tr
Bu site Zaman Gazetesi Bilgi İşlem ve İnternet Servisi tarafindan hazırlanmaktadır.