Hibe edilen teleskop ortada kaldı!
Atlas Okyanusu’ndaki Kanarya Adaları’ndan Türkiye’ye getirilen 1,5 milyon dolar değerindeki dev güneş teleskobu, konulacak yer bulunamadığı için atıl durumda bekletiliyor.
İstanbul Üniversitesi’nin (İÜ) Beyazıt Kampusü’nde, ödünç alınan bir çelik konteynerde paketleri bile açılmadan 3 aydır bekletilen teleskobun hizmet verebilmesi için iki odalı plastik kulübe hibe edecek bir hayırsever aranıyor. Göttingen Üniversitesi Astrofizik Enstitüsü’nce hibe edilen teleskop, 150 milyon kilometre uzaklıktaki Güneş'i 200 kilometrelik mesafeye kadar yaklaştırıyor.
Dev teleskop Türkiye’ye İstanbul Üniversitesi’nin Astronomi ve Uzay Bölümü görevlilerinin gayretiyle getirildi. Üniversite çalışanları İspanya’ya bağlı Kanarya Adaları’ndaki Teide Gözlemevi’nden, 45 cm açıklıklı teleskobunun söküleceğini haber aldı. Birçok ülkenin talip olduğu teleskobu Türkiye’ye kazandırmak için Bölüm Başkanı Adnan Öktem’le, öğretim görevlileri Dr. Mevlana Başal ve Tuncay Özışık seferber oldu. Yoğun kulis ve uğraşlardan sonra Göttingen Üniversitesi Astrofizik Enstitüsü teleskobu hibe etti.
İstanbul Üniversitesi’nin bu projeye ayıracak ödeneği olmadığı için teleskobun Türkiye’ye getirilmesi sorun oldu. Bilim adamlarının gayretleriyle bu problem de aşıldı. Bir taşımacılık firması sponsor oldu ve 20 Mayıs 2002’de teleskobu Kanarya Adaları’ndan İstanbul Ambarlı Gümrüğü’ne ücretsiz getirdi. Bir başka şirket de 13 Haziran 2002’de İstanbul Üniversitesi’nin Beyazıt Kampusu’na taşıdı. 3 aydır burada bekleyen teleskobu Almanya’dan bir uzman kurmaya talip oldu. Ancak iki odalı plastik kulübe bulunamadığı için teleskop kurulamadı.
Kandilli Rasathanesi ve İstanbul Üniversitesi Gözlemevi çapı 20 cm’nin altında olan mercekli teleskoplarla çalışmalarını sürdürüyor.
İÜ’deki mevcut teleskop, 1930 yılı yapımı Carl Zeiss Zera marka. Güneş gözlemleri düşük ayırma güçlü yapılabiliyor. 150 milyon kilometre uzaklıktaki Güneş’i Türkiye’deki mevcut teleskoplar bin kilometreye indiriyor. Oysa yeni teleskopla 200 kilometre uzaklığında görüş sağlanacak. Modern bir teleskop ile yapılacak Güneş gözlemlerine başlayabilmenin tek yolu ise yeni teleskobun bir an önce çalışır hale getirilmesi.
Dr. Mevlana Başal, bir benzeri İsviçre–Locarna’da bulunan teleskop sayesinde yapılabilecek gözlemleri şöyle ifade ediyor: “Türkiye’de Güneş gözlemlerinin yapıldığı teleskopların ayna ve mercek çapı 20 cm iken 45 cm’lik çapa sahip olan teleskop, daha detaylı çalışma imkanı sağlayacak. Güneş üzerinde 200 kilometrelik bir ayırma gücüne ulaşılacak. Güneş atmosferindeki fiziksel şartlar, kimyasal elementlerin analizi, atmosferik yapı, Güneş yüzeyindeki küçük yapılar incelenebilecek.”
Astronomik gözlemlerin sağlıklı yapılabilmesi için için teleskobun deniz seviyesinden yüksek bir yere kurulması gerekiyor. Bunun için en ideal yerlerden biri Antalya’daki 2547 rakımlı TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi. Çanakkale 19 Mart ve Erciyes üniversitelerinin mevcut gözlemevlerinin kullanılabileceği de düşünülüyor. Ama öncelikli hedef bir hayırseverin iki odalı bir plastik kulübe bağışında bulunması. Daha sonra da teleskobun aksesuvarlarının alınması için gereken kaynağın sağlanması.
|
