|
Biz neden cumhuriyet karşıtı olmayız?
Bir daha tekrar edelim: Biz cumhuriyetimizle iftihar etmek istiyoruz. Çünkü cumhuri idare şekli bizim anlayışımıza ters değildir. Müslümanların ilk devlet yöneticileri raşid halifeler, cumhuri yönetim şeklinin başlangıcını yapmışlardır.
Kur’an–ı Kerim’in istişareyi emreden ayeti cumhuri yönetimin uygunluğuna işaret eder.
Dört büyük halifeden hiçbiri tayinle ya da ihtilalle gelmemişlerdir.
Hiçbiri diğerinin akrabası değildir. Babadan oğula yönetim devir teslimi söz konusu olmamıştır. Hepsi de kendileri istemeksizin halkın istek, hatta ısrarı üzerine görev almışlardır. Halife Hz. Ömer’in son anlarında oğlunu yerine tayin etmesi teklifleri üzerine verdiği cevap meşhurdur:
–Bir evden bir kurban yeter!
Sorumluluk duygusunu gösteren şaheser bir sözdür bu. Devlet başkanlığını kendini kurban etmekle eş tutan bir mesuliyet anlayışı... Cumhuriyetle bağdaşmayan baskı ve dayatmaları tenkit eden dindarları cumhuriyet karşıtı olarak yorumlamak bu bakımdan da yanlıştır, hatta onlara iftira niteliği taşıyan bir yakıştırmadır. Zira dindar insanlar cumhuriyet düşmanı olmazlar. Hatta onların cumhuriyet anlayışı (80) yıllık gibi kısa bir geçmişe değil belki bin dört yüz yıl gibi tarihi bir köke de sahiptir. İlk dört büyük halifenin icraatları ve uygulamalarını bir bakıma cumhuri bir yönetim şekli olarak yorumlayan insanları nasıl cumhuriyet karşıtı olarak takdim edeceksiniz? İsterseniz asr–ı saadetteki cumhuriyetçi uygulamalardan bazı örnekler sunalım. Bakalım bugünkü anlayışa çok mu ters düşecek, fazla mı yanlış görülecek! Yoksa bizim hedefimizdeki uygulama da budur; ama henüz varamamış, aynını icraya muktedir olamamışız mı denecek?
Medine’de zeytinyağı sıkıntısı çekilmektedir. Bu yüzden devlet başkanı Hz. Ömer, dışarıdan getirttiği zeytinyağını şehrin meydanında halka bizzat nezaret ederek dağıtmaktadır. Bu sırada yakınlarından biri yaklaşıp halifenin kulağına bir şeyler fısıldar. Hiddetlenen halifenin cevabı herkesin duyacağı netliktedir.
–Sana düşen, halktan biri gibi sıraya girmek, sıran gelince hisseni almaktır. Halifenin yakınlığına güvenerek herkesten öne geçemezsin. Benden sonra gelecek yöneticilere, akrabalarını kayırdı şeklinde kötü bir örneği veremem. Ve halifenin yakını doğruca kuyruğa girer, ancak sırası gelince hissesini alır, asla bir kayırma söz konusu olmaz.
Ne dersiniz çok kötü örnek mi bugün için? Yoksa bütün feryatlarımız böylesine adil bir uygulama sağlamak için mi?
Bir başka örneği de arz edelim burada:
Boşaltılan küplerden birinin içine elini sokup zeytinyağıyla saçlarını yağlayan bir çocuğu gören halife, hemen çocuğun elinden tutar oradaki birine emir verir:
– Derhal bu çocuğun saçlarını kestirin. Çünkü bu saçlarda devlet malı bulaşığı vardır. Şimdiden devlet malına bulaşan çocuk sonunda zapt edilmez bir sorumsuzluğa girebilir. Biz de ona kötü örneklik etmiş oluruz.
Ve çocuğun saçları kestirilip, devlet malının bulaşığına dahi yaklaşmama konusunda unutulmaz bir örnek de böyle verilir.
Bugün bunlar çok mu kötü örnekler, fazla mı yanlış misaller? Devletin imkanlarını eline geçirenler mutlaka hortum kullanmalı, devlet malı deniz, yemeyen ise falan.. mı demeliler? Cumhuriyetin gereği hangisi? Kimler kimleri cumhuriyet karşıtı olarak göstermeye yelteniyorlar?
Bu konuda çarpıcı örnekler en son çıkan kitabımız (İnsanlığın Ufkundaki İslam Adaleti’nde).
29.10.2002
| 
