|
Amiral gemisi
Petrol dünyasında ilginç ve önemli gelişmelerin yaşanacağı bir dönemin eşiğindeyiz. Bir taraftan Irak petrollerinin geleceği tartışılıyor, diğer yandan petrol piyasalarında yeni hareketlenmeler, ilginç yeni birleşmeler, şirket evlilikleri yaşanıyor.
Bu birleşmelerin en önemli ve en ilginci şüphesiz geçen hafta Moskova’da ilan edilen iki büyük özel Rus petrol şirketinin birleşme kararıydı. Bu karara göre, Rusya’nın Lukoil’den sonra ikinci büyük özel petrol şirketi olan Yukos beşinci büyük şirket olan Sibneft ile yıl sonuna kadar birleşmiş olacak. Bu birleşmenin önündeki tek önemsiz engel Rus Monopoller Bakanlığı’nın vermesi gereken izin. Bu da hemen hemen garanti sayılır; zira yönetim bu birleşmeyi zaten istiyor. Bu bakımdan adı bundan sonra YukosSibneft olarak bilinecek olan bu şirketle dünya petrol piyasası yeni bir dev şirkete kavuşmuş oluyor.
Toplam üretim bakımından Exxon Mobil, Royal Dutch/Shell, BP ve Chevron Texaco gibi dünya devlerinden hemen sonra gelecek olan YukosSibneft böylece dünyanın beşinci büyük şirketi oluyor. Şirket günde tahminen 2,4 milyon varil petrol üretecek; bu miktar da aşağı yukarı Kuveyt’in günlük üretimine eşit sayılır. Rezervler bakımından ise yeni şirketin 19 milyar varillik petrol rezervlerine ilaveten büyük miktarda doğalgaz rezervlerine de sahip olduğu biliniyor.
Şirket tam olarak birleştiğinde Rusya sathına yayılmış 2500 kadar petrol istasyonuna, 6 büyük rafineriye, birisi Belarus (Beyaz Rusya) diğeri Litvanya’da olmak üzere iki de yabancı rafineriye sahip olacak. Şirket bugünkü petrol üretiminin neredeyse tamamını Batı Sibirya sahalarından yapıyor. Ayrıca şirketin yeni çıkan bir izin çerçevesinde bazı özel petrol boru hatları da yapıp çalıştırmaya başlayacağı da söyleniyor.
Birleşmenin mali yönüne gelince; hem Yukos’tan hem de Sibneft’ten yapılan açıklamalara göre, Yukos ilk safhada Sibneft’in yüzde 20’lik hissesini 3 milyar dolara satın alacak. Sonraki safhada ise Sibneft’in kalan kısmını da bünyesine katacak. Yukos’un Yürütme Kurulu Başkanı (CEO) Mihail Hadorkovski, YukosSibneft şirketinin de CEO’su olarak görev yapacak. Sibneft’in en büyük hissedarları ise yeni şirketin yüzde 29’una sahip olacaklar. Bu grup içinde en büyük hissedar Rus alüminyum sektörünün neredeyse tek başına sahibi olan Roman Abromovich. Bu şahıs Yukos’un en büyük hissedarı Mihail Hadorkovski gibi Rusya’nın yeni zenginlerinden; ya da Rusya’da anıldığı gibi oligarklardan...
Birleşme tamamlandığında Yukos Sibneft hissedarlarına toplamı nakit ve yeni şirket hissesi olarak tam 13 milyar dolar ödemiş olacak. Birleşme tamamlandığında yeni şirketin piyasa değerinin de en az 35 milyar dolar civarında olması da bekleniyor. Şüphesiz bu 35 milyar dolarlık değer şirket dışa ve Batılı piyasalara açıldığında daha da artacak.
Dünya petrol piyasasına yeni bir dev oyuncunun girmesini sağlayacak olan söz konusu birleşme esasen bir başka çok ünlü, çok nüfuzlu oligarkın fikriydi. Bu oligark bugün hapis korkusu yüzünden Londra’da sürgünde yaşamak zorunda kalan ünlü Boris Berezovski tabii. Yukos’un en büyük hissedarı Mihail Hadorkovski ile yıllardır dost olan ve birlikte iş yapan Berezovski 1997–1998 kışında Yukos ile Sibneft’i birleştirmeyi planlamış; ama Sibneft’teki dostu Roman Abromovich’in, hisselerine o zaman çok yüksek bulunan fiyat istemesi yüzünden adı Yuksi olacak olan birleşme gerçekleşememişti.
Şimdi aşağı yukarı 5 yıl kadar sonra Berezovski’nin birleşme planı gerçekleşiyor ve dünya hissedarları belli bir gruptan oluşan yeni bir dev petrol şirketine kavuşuyor. Başbakan Mihail Kasyanov’a göre, Rus ekonomisinin amiral gemisi olacak olan YukosSibneft ile hem Rus hem de dünya petrol piyasasında önemli bir gelişme başlıyor. Bu önemli gelişmeyi görmemek, yazmamak mümkün değildi...
30.04.2003
| 
