|
‘Nemalar faiz sayılır, alınmaz’ diyorlar, doğru mu?
Soru: Maaşlarımızdan bize sormadan yapılan kesintiler şimdi nema adıyla ödeniyor. Bazıları bu kesintilerin fazlasının faiz olacağını, dolayısıyla da alınamayacağını söylüyorlar. Bazıları da, bunun faizle ilgisi olmadığını söylüyor, tereddüt etmeden alınabileceğini ileri sürüyorlar. Siz nasıl bakıyorsunuz bu duruma?
Şimdi ödenen bu nemaların fazlası faiz mi, yoksa devletin bize danışmadan yaptığı kesintinin kazancı mı?
* * *
Konu üzerinde şöyle ya da böyle yorumlar yapılabilir. Çünkü yoruma müsait yanları vardır.
Biz zihinleri karıştırmadan şu temel ölçüyü nazara alarak yorum yapmayı tercih ediyoruz.
Bir gelirin faiz olması için baştan bir akit, bir anlaşma olması şarttır. Anlaşma ve akit olmadan faiz tahakkuk etmez.
Bu açıdan bakınca görüyoruz ki, maaşlardan yapılan kesintiler, sahibine sorulmadan yapılmıştır. Şayet baştan maaş sahiplerine, ‘Şu kadar paranızı şu kadar faizle kesiyor, sonra ödeyeceğimizi bildiriyoruz, kabul ediyor musunuz?’ diye sorulsa da para sahipleri böyle faizli bir anlaşmayı kabul etmiş olsalardı şimdi düşünülebilirdi. Çünkü karşılıklı faiz anlaşması sonunda para kesilmiş, verilen fazlalık da böyle bir faiz şartı sonunda verilmeye başlanmıştır.
Halbuki böyle bir faiz anlaşması yapılmamış, para sahiplerinden faizli kesinti izni alınmamıştır.
Bu itibarla verilen nema, ancak anlaşma ve akitle tahakkuk eden faiz niteliğine büründürülemez, faiz olduğuna kesin gözüyle bakılamaz. Devletin, memurunun kestiği parasını çalıştırarak mağduriyetini giderme yardımı diye de düşünmek mümkündür. Alınmasında mahzur söz konusu olmaz.
Bununla beraber içinizdeki tereddüt sizi huzursuz ediyorsa, (yeme giyme) dışındaki ihtiyaçlara kullanmak da akla gelebilir. Yahut da bir hizmet yerine hibede bulunmak da söz konusu olabilir.
Bu konuda bilgi için Hamdi Döndüren Hocaefendi’nin ‘Ticaret ve İktisat İlmihali 604’e bakılabilir. Ayrıca Faruk Beşer Hocaefendi’nin ‘Fetvalar I’inden de bilgi edinmek mümkündür.
Bizim ‘Yeni Aile İlmihali’nde de aynını okuyabilirsiniz.
06.05.2003
| 
