|
Bakkal amcayı seviyorum; ama...
Uzun süredir, bakkalımızdaki birkaç kavanoz dikkatimi çekiyordu. Sordum: “Satılıyor mu bunlar?” “Abi soran, alan yok.” dedi. Nasıl alan olsun ki? Kavanozların üzerinde “Sirkeoğlu Reçelleri” yazıyor. Meğerse köylüsü, Çankırı’dan gönderiyormuş. Satılsın diye.
Girişim ruhu var ama, üslup, bilgi eksik. Kötü bir ad, berbat bir etiket...
Sirkeoğlu adı üzerine fazla takılmak istemiyorum; ama bu girişimcimizi tebrik etmek lazım. Doğru bir satış noktası bulmuş. Küçük üretici için ideal bir satış noktası bakkal. Ama iyi bir ad ve kaliteli bir ürünle. Gelelim asıl meseleye...
Türkiye’deki bazı işlere akıl sır ermiyor. Buna Başbakan Tayyip Erdoğan da inanıyor ki, “hükümet olduk, iktidar olamadık” ifadesiyle akıl sır ermeyen başka bir örneği gösteriyor. Daha ilginç bir kafa karışıklığını da ben vereyim.
Geçen cumartesi günü Başbakan Erdoğan, Bayrampaşa’da Carrefoursa’yı açtı. 14 bin metrekaresi kapalı, 63 bin metrekare alana kurulu dev bir tesis. Hemen şehirlerarası terminalin yanında. Şehrin içinde... Bunu özellikle vurguluyorum; çünkü geniş alanlı marketlerin yani 3 bin metrekareden büyük marketlerin şehir dışına çıkarılması yasa tasarısı hâlâ gündemde.
Açılış öncesi, Ankara kulislerine hakim ve bu yasa tasarısıyla da yakından ilgilenen, dahası tüketici haklarıyla ilgili çalışmalarıyla da tanınan bir arkadaşla görüştüm. O da şaşkın durumda. Çünkü, söz konusu tasarının Meclis’ten geçmesini isteyenlerden biri, Başbakan Erdoğan’mış. Erdoğan’ın Carrefour açılışındaki konuşmasını iyi okumak lazım. “Müteşebbisin önü açılmalıdır.” diyor. “Kayıt dışının önüne geçmek için böyle tesislere ihtiyaç var.” diyor. Zaten açılışta, tesisi gezerken duyduğu memnuniyet de, yüzünden okunuyor.
Organize marketçilere durumu sorduğumda, yorum yapmaktan kaçınıyorlar. Ama tasarının çıkması konusunda da ısrarı kulislerde konuşuluyor.
Söz konusu tasarı önceki hükümette hazırlanmıştı. Hükümetin MHP ortağı tasarıyı önemsemişti. Büyük marketler şehir dışına çıkarılacaktı.
Sonuçta, kulisler doğru ise, Başbakan’ın söyledikleriyle, tavrı çelişiyor. Tasarı böyle yasalaşırsa, iki kesim rahatlayacak. Birincisi bakkallar, diğeri pazarcılar. Türkiye’de organize perakendecilik olarak kabul edilen hipermarketlerin pazardan aldığı pay yüzde 28.
Bakkal ve pazarın rekabet koşullarında kendini yeniden yapılandırması gerekiyor. Bu kesime getirilen başlıca iki eleştiri var. Kayıt dışı ekonominin ürünü ile hijyen ve kalite standartlarına uyum göstermemesi. İlgili meslek kuruluşları bu alanda çalışma yaparlarsa, hem küçük üreticinin malının değerlenmesi hem de standartlara kavuşulması konusunda ciddi hamleler yapacaktır bakkallar ve pazarcılar. Akıl almaz avantajlar elde edeceklerdir.
Dünyanın her yerinde bakkal ve pazarcı vardır. Ama gerekli standartları koruyarak varlıklarını devam ettirmektedirler. İstanbul’da pazarcıların çoğunluğu Siirtli ve Bitlislidir. Başbakan’ın ısrarının bundan kaynaklandığını sanmıyorum. Çünkü partisinden milletvekili olan Bitlisli Vahit Kiler’in de Ankara’da mağazası açılamıyor. Üstüne üstlük 220 kişi istihdam edecek bir mağaza söz konusu olan. Bu, tasarıdan değil bürokrasiden kaynaklanıyor.
Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği, önümüzdeki günlerde Demir Sabancı başkanlığında yine toplanacak. Zaten birkaç haftadır sürekli Ankara’da görüşmeler için gidip geliyorlar.
Tasarıda en çok tenkit gören noktanın, “belediyeler, esnaf ve sanatkarlar federasyonu, valilik gibi yedi ayrı kurumdan görüş alınarak market açılması” sorun teşkil ediyor. Bunun bürokrasiyi artıracağı ve rüşvet mekanizmasını çalıştıracağı endişesi taşınıyor...
Bakkal amcayı seviyorum; ama bakkalımdan hesaplı alışveriş yapamıyorum. Pazarın sıcaklığını seviyorum; ama ürünlerine güvenemiyorum. Kargaşa, belirsizlik ve kimliksizlik gelecek projeksiyonlarını karartıyor.
Neyse...
Dün Beylikdüzü TÜYAP fuar alanında, Türkiye’nin en büyük gıda fuarı açıldı. Fuar kapsamında iki gün sürecek workshop da yer alacak. Gıda sektörünün temsilcileri ilginç tebliğler sunacaklar. Bugün saat 14.00’te ise oturum başkanlığını yapacak olduğum “Perakendecilikte Yeni Trendler” paneli yer alacak. Bilgi ve deneyimlerin paylaşılacağı zevkli bir oturum olacak.
Herkesi bekliyorum...
13.06.2003
| 
