3 Kasım 2002 tarihinde yapılan seçime siyasi yasağı nedeniyle katılamayan AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Siirt'teki seçimin yenilenmesiyle TBMM'ye girdi ve Başbakanlık koltuğuna oturdu.

Seçim sonucunda iki parti TBMM'de temsil edilme hakkı kazanırken, bazı bağımsız milletvekillerinin DYP ve ANAP'a katılımıyla Meclis'teki parti sayısı dörde yükseldi. Elazığ'dan bağımsız milletvekili seçilerek TBMM'ye giren Mehmet Ağar, Aralık ayında yapılan kongrede DYP Genel Başkanlığı'na seçildi.

-4 KASIM'DAKİ TABLO-

3 Kasım seçiminde AK Parti 363, CHP 178 milletvekili çıkardı. Ayrıca 9 bağımsız aday da TBMM'ye girdi. Bu sonuçlara göre, 1987 yılından sonra bir parti tek başına hükümeti kurma çoğunluğunu sağladı.

21. Dönem'in son aylarında kurulan AK Parti, tek başına iktidar olma çoğunluğunu sağlarken; geçen dönemin koalisyon ortakları DSP, MHP ve ANAP, parlamento dışında kaldı.

3 Kasım seçiminde milletvekili seçilen bağımsızlar şöyle:

Edip Safter Gaydalı (Bitlis), Mehmet Ağar (Elazığ), Mustafa Zeydan (Hakkari), Süleyman Bölünmez (Mardin), Sabahattin Cevheri (Şanlıurfa), Ülkü Güney (Bayburt), Mehmet Tatar (Şırnak), Dursun Akdemir (Iğdır) ve Fadıl Akgündüz (Siirt)

-TBMM BAŞKANI SEÇİMİ-

Seçimlerin ardından, TBMM Genel Kurulu 14 Kasım 2002 Perşembe günü, Geçici Başkan Şükrü Elekdağ'ın (CHP-İstanbul) başkanlığında toplandı ve milletvekilleri ant içti.

Genel Kurul'un 19 Kasım 2002 Salı günü yapılan birleşiminde ise Meclis Başkanlığı için seçim yapıldı. AK Parti Manisa Milletvekili Bülent Arınç, ilk oylamada 369 oy alarak TBMM Başkanlığı'na seçildi, diğer aday Önder Sav (CHP-Ankara) 173 oyda kaldı.

-AK PARTİ'DEN İLK HÜKÜMET-

3 Kasım seçimine AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan siyasi yasağı nedeniyle katılamadı.

Seçimde AK Parti'nin tek başına hükümeti kuracak çoğunluğu sağlamasının ardından, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, 16 Kasım 2002 tarihinde, hükümeti kurma görevini Kayseri Milletvekili Abdullah Gül'e verdi.

Türkiye Cumhuriyeti'nin 58. Hükümet'i, 18 Kasım 2002'de Gül'ün Başbakanlığında kuruldu. Hükümet Programı 23 Kasım'da TBMM Genel Kurulu'nda okundu ve 26 Kasım'da da program üzerindeki görüşmeler yapıldı.

Başbakan dahil 25 bakanın yer aldığı ve ''1. AK Parti Hükümeti'' olarak nitelendirilen kabine 28 Kasım günü 170 ret oyuna karşı 346 oy ile güvenoyu aldı.

-ERDOĞAN SİİRT'TEN ADAY-

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), AK Partililerin başvurusu üzerine, Pervari ilçesinde ''üç sandık kurulunun oluşturulmadığı ve bir sandığın da kırıldığı'' gerekçesiyle 3 Kasım'daki Siirt seçimini iptal etti.

İptal sonrasında, 3 Kasım'daki seçimde Siirt'ten milletvekili seçilen, AK Parti'den Mervan Gül, CHP'den Ekrem Bilek ile bağımsız aday Fadıl Akgündüz'ün üyelikleri düştü.

Siirt'teki seçimin 9 Mart 2003 tarihinde yenilenmesine karar veren YSK, Akgündüz'ün yeniden aday olamayacağını açıkladı. AK Parti'nin birinci sıra adayı Mervan Gül ise Genel Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın seçilmesine olanak sağlamak amacıyla adaylıktan çekildi.

9 Mart'ta yapılan seçimde AK Parti üç milletvekilinin tamamını da aldı. AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yanı sıra Öner Gülyeşil ve Öner Ergenç de milletvekili seçildi.

-YASAKLIYDI, BAŞBAKAN OLDU-

Recep Tayyip Erdoğan'ın, Siirt'teki seçimin yenilenmesinden sonra TBMM'ye girmesinin ardından Abdullah Gül başkanlığındaki 58. Hükümet, 11 Mart 2003 tarihinde istifa etti.

Cumhurbaşkanı Sezer, yeni hükümeti kurma görevini aynı gün Erdoğan'a verdi. Türkiye Cumhuriyeti'nin 59. Hükümeti, 14 Mart 2003'de kuruldu.

''2. AK Parti Hükümeti'' olarak nitelendirilen 59. Hükümet'in Programı, 19 Mart'ta TBMM Genel Kurulu'nda okundu. Hükümet Programı'na ilişkin görüşmeler 21 Mart'ta yapıldı ve hükümet TBMM Genel Kurulu'nun 23 Mart'taki birleşiminde 162 ret oyuna karşı 350 oyla güvenoyu aldı.

Erdoğan'ın başkanlığındaki 59. Hükümet'in bakan sayısı, Başbakan dahil olmak üzere 25'ten 23'e indi. Abdullah Gül, yeni kabinede Dışişleri Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı görevini üstlendi.

Gül'ün Başbakanlığı'nı yaptığı 58. Hükümet'te yer alan Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ertuğrul Yalçınbayır (Bursa), Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış (Düzce) ve Çevre Bakanı İmdat Sütlüoğlu (Rize) Erdoğan kabinesi dışında kaldı.

58. Hükümet'in 22 bakanı yeni kabinede görev alırken, daha önce Devlet Bakanı olan Kürşad Tüzmen Çevre Bakanlığı'na, Milli Eğitim Bakanı Erkan Mumcu Kültür Bakanlığı'na, Kültür Bakanı Hüseyin Çelik de Milli Eğitim Bakanlığı'na kaydırıldı.

Yeni hükümetin kurulmasından bir süre sonra Çevre ve Orman Bakanlıkları ile Kültür ve Turizm Kültür Bakanlıkları birleştirildi. Ardından da Kürşad Tüzmen Devlet Bakanlığı'na, Erkan Mumcu ise Kültür ve Turizm Bakanlığı'na atandı. Turizm Bakanı Güldal Akşit ise Devlet Bakanı oldu.

-BARAJI AŞMADAN TBMM'YE GİRDİLER-

Elazığ Bağımsız Milletvekili Mehmet Ağar'ın 21 Kasım 2002 tarihinde DYP'ye katılmasıyla TBMM'de temsil edilen parti sayısı üçe yükseldi. Ağar, 14 Aralık'ta yapılan DYP Kongresi'nde Genel Başkanlığa seçildi.

Bağımsız Milletvekilleri Mehmet Tatar'ın (Şırnak) 18 Ocak 2003'te, Dursun Akdemir'in 19 Mart 2003'te DYP'ye katılımıyla bu partinin TBMM'deki sandalye sayısı 3'e yükseldi.

Hakkari Bağımsız Milletvekili Mustafa Zeydan, 11 Nisan 2003 tarihinde ANAP'a katıldı ve bu parti de TBMM'de temsil edilmeye başladı.

Böylece 3 Kasım seçimlerinde ülke barajının altında kalan, daha sonra yapılan kongrelerinde genel başkanları değişen DYP ve ANAP da TBMM'de temsil edilen partiler arasında yerini aldı.

-SON GÜNLERDE 2 İSTİFA-

22. Dönem'in Birinci Yasama Yılı'nın son günlerinde, 29 Temmuz 2003'te, Şanlıurfa Bağımsız Milletvekili Sabahattin Cevheri AK Parti'ye katıldı.

CHP Ağrı Milletvekili Cemal Kaya 30 Temmuz, Batman Milletvekili Nezir Nasıroğlu ise 31 Temmuz'da partisinden istifa etti.

Partiler arasında milletvekili geçişlerinin yaşanmadığı TBMM'deki son sandalye dağılımı şöyle:

AK Parti : 368
CHP : 175
DYP : 3
Bağımsız : 5
ANAP : 1
LDP : 1
TOPLAM : 550

TBMM'nin 22. Dönem Birinci Yasama Yılı'nda toplam 206 kanun tasarı ve teklifi yasalaştırıldı.

Genel Kurul, 22. Dönem Birinci Yasama Yılı'nda 114 birleşim yaptı ve yaklaşık 606 saat çalıştı. Bu çalışmalarla ilgili olarak 30 bin sayfaya yakın tutanak tutuldu.

Birinci Yasama Yılı'nda, TBMM Başkanlığı'na 394 yasa tasarısı sunuldu ve bunlardan 192'i yasalaştı; 12'si geri çekilen bu tasarılardan 53'ü Genel Kurul Gündemi'nde, 137'si ise komisyonlarda bulunuyor.

Verilen 178 yasa teklifinden 14'ü yasalaştı. Bu tekliflerden TBMM İçtüzüğü'nde değişiklik öngören 2'si, Meclis Kararı olarak çıkarıldı; 11'i TBMM Gündemi'nde, 149'u komisyonlarda bulunuyor. Yasa tekliflerinden 2'si ise sahiplerince geri alındı.

TBMM'de, 14 Kasım 2002 Perşembe günü milletvekillerinin ant içmesiyle başlayıp 31 Temmuz 2003 Perşembe günü sona eren ve 8.5 ay süren Birinci Yasama Yılı'nda toplam 206 tasarı ve teklif yasalaştırıldı.

Bunlar arasında Bütçe Kanunu, Topluma Kazandırma Yasası, 6. ve 7. AB Uyum Paketleri, İş Kanunu'nda yapılan değişiklik, sosyal güvenlik kurumlarına ilişkin düzenlemeler, ''Vergi barışı'' yasası, Kamu İhale Kanunu'nda yapılan değişiklik, bakanlıkların birleştirilmesi, Hazine arazilerinin satışı, özelleştirme uygulamaların hızlandırılmasına ilişkin yasalar yer aldı.

-REDDEDİLEN TEZKERE-

ABD'nin Irak operasyonu sürecinde, yurt dışına asker gönderilmesi ve yurda asker kabulüne ilişkin Başbakanlık Tezkeresi, 1 Mart 2003 günü TBMM Genel Kurulu'nun kapalı oturumda ele alındı.

Tezkereye, 250 ''ret'' oyuna karşılık 264 kabul oyu verildi, 19 milletvekili ise çekimser kaldı. Kabul oylarının 267'nin altında kalması üzerine, ''kararın oluşmadığı ve tezkerenin reddedildiği'' açıklandı. Tezkere ve TBMM'de reddi konusu uzun süre gündemde kaldı.

Birinci Yasama Yılı'nda, değişik konulara ilişkin 31 TBMM kararı alındı. Aynı dönemde TBMM Başkanlığı'na gönderilen 83 Başbakanlık Tezkeresi'nden biri Başbakanlığa iade edildi, 82'si ise komisyonlarda bulunuyor.

-YERELDEN GENELE SORUŞTURMA-

Birinci Yasamı Yılı'nda, yerel sorunlardan ülke geneline, değişik konulara ilişkin 125 Meclis Araştırması önergesi verildi. Bunlardan 12'si Genel Kurul'da kabul edildi, 11'i ise reddedildi. Genel Kurul gündeminde 102 araştırma önergesi bulunuyor.

Kabul edilen önergeler doğrultusunda 8 ayrı Meclis Araştırması Komisyonu kuruldu. Bunlardan yolsuzluk iddiaları, Ergene Nehri'ndeki kirlenme, Tuz Gölü'ndeki kirlenme ve İzmit Büyükşehir Belediyesi'nin Yuvacık Barajı konularındaki 4 komisyon çalışmalarını tamamladı ve raporlar TBMM Başkanlığı'na sunuldu.

Ergene Nehri'ndeki kirlenme konusundaki Meclis Araştırma Komisyonu'nun raporu Genel Kurul'da görüşüldü, üç rapor ise gündemde bulunuyor.

Yurt dışındaki vatandaşların sorunları, Samsun'daki mobil santral, orman köylülerinin sorunları ve yasama dokunulmazlığı konusunda kurulan Meclis Araştırma Komisyonları çalışmalarını sürdürüyor.

-YOLSUZLUK İDDİALARINA ARAŞTIRMA-

Yolsuzlukların araştırılması ve önlenmesi konusunda kurulan Meclis Araştırması Komisyonu, geniş kapsamlı çalışmanın ardından ''ön raporunu'' TBMM Başkanlığı'na sundu. Komisyon, rapor ve eklerini de yaklaşık bir ay sonra Başkanlığa verdi.

Komisyon, aralarında eski başbakanlar Bülent Ecevit ve Mesut Yılmaz'ın da bulunduğu 25 eski bakan hakkında Meclis Soruşturması açılmasını önerdi.

Raporda, haklarında Meclis Soruşturması açılması önerilen eski Başbakanlar ve bakanların değişik iş ve işlemlerinde, ''devleti zarara uğratmak'', ''alım-satıma fesat karıştırmak'', ''görevi kötüye kullanmak'', ''haksız rekabete yol açmak'', ''yasalara aykırı işlemlerde bulunmak'' iddialarına yer verildi.

Komisyon raporunda, 16 ayrı konuda Meclis'te yeni araştırma komisyonu kurulması, iddialara konu olan dönemde görevde bulunan çok sayıda bürokrat hakkında da Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulması önerildi.

-YUVACIK BARAJI-

İzmit Büyükşehir Belediyesi Kentsel ve Endüstriyel Su Temin Projesi (Yuvacık Barajı) ile ilgili iddialara ilişkin kurulan Meclis Araştırma Komisyonu ise dönemin Başbakanı Tansu Çiller ve Başbakan Yardımcısı Murat Karayalçın ile 9 bakan hakkında Meclis Soruşturması açılmasını önerdi.

''Görevi ihmal'' iddiasıyla haklarında Meclis Soruşturması açılması önerilen diğer eski bakanlar şunlar:

Aykon Doğan, İsmet Atilla, Halil Çulhaoğlu, Mehmet Dönen, Ufuk Söylemez, Mustafa Yılmaz (CHP, Gaziantep Milletvekili), Necmettin Cevheri, Veysel Atasoy ve Ekrem Ceyhun.

Raporda, dönemin Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Sefa Sirmen'in (CHP, Kocaeli Milletvekili) de aralarında bulunduğu, dönemin 11 bürokratı hakkında da suç duyurusunda bulunulması önerisine yer verildi.

-İKİ BAKANA SORUŞTURMA İSTEMİ-

CHP'liler, İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu ile Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım hakkında Meclis Soruşturması açılması istemiyle önerge verdiler.

Danışma Kurulu'nca belirlenecek tarihte Genel Kurul'da ele alınacak önergelerde, ''Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek hakkında gerekli yasal işlemleri yapmadığı'' iddiasıyla Aksu hakkında, ''Bakanlık yetki ve nüfuzunu kötüye kullandığı'' gerekçesiyle de Yıldırım hakkında Meclis Soruşturması açılması isteniyor.

-BAKANLARA SORULAR-

Birinci Yasama Yılı'nda, bakanlara, değişik konularda bin 59 yazılı soru önergesi yöneltildi. Bunlardan 776'sı yanıtlandı, biri geri alındı ve biri de sahibine iade edildi. Yazılı soru önergelerinden 219'u işlemde bulunuyor ve 62'si de gelen kağıtlarda yayımlanmak üzere bekliyor.

Bu yasama yılında, milletvekilleri, bakanların yanıtlanması istemiyle 700 sözlü soru önergesini TBMM Başkanlığı'na sundular. Bunlardan 161'i yanıtlandı, 72'si sahiplerince geri alındı ve 345'i de gündemde bekliyor. Sözlü soru önergelerinden 2'si iade edildi, sözlü olarak yanıt alınamayan 65'i yazılı soru önergesine çevrildi; 55'i gündeme girecek.

Birinci Yasama Yılı'nda verilen 3 genel görüşme önergesinden biri kabul edildi ve genel görüşme yapıldı; biri ise gündemde bulunuyor.