|
Ba’de harabi’l-Afganistan
33 yıllık işgal ve iç savaş kurbanı Afganistan’dan arife günü döndüm. Bugün 6 günlük gezide edindiğim izlenimleri paylaşmak istiyorum.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 11 Avrupa ülkesinin her birinden bir gazeteciyi davet ettiği program çerçevesinde Kabil’e gittik. Türkiye’den davet edilen tek gazete Zaman’dı. Amaç, Taliban’ın devrilmesinden 2 yıl sonra alınan mesafeyi Avrupalılara göstermekti. Amerikalılar ve Afgan Yönetimi bir ankete atıfla halkın yüzde 83’ünün gelecekle ilgili iyimser olduğunu söylese de, bizim intibamıza göre bu oran henüz yüzde 50-50.
Uluslararası Güvenlik Destek Gücü’nün (ISAF) bulunduğu Kabil nispeten güvenli. Şehir şantiye gibi. Yoğun trafik, kıpırdanmanın belirtisi. Bir çalışanını kaybeden BM, ülkenin güneyinden çekilmiş durumda. Pakistan sınırı boyunca çatışmalar sürüyor. Afyon üretimi de son yılların rekor seviyesine ulaşıyor.
ABD elçiliğinin önündeki cadde genel trafiğe kapalı. Güvenlik için yapılan yığınaklar komplekste nefes alacak yer bırakmamış. Bu yüzden Amerikalılar bizim gibi yabancı misafirlerini, geceliğine 100 dolar ödeyerek Türk Büyükelçiliği’ndeki Misafir Evi’nde ağırlıyor. Diğer ülkelerin de ikinci adresi burası. Ancak bu nefis imkan hakkıyla değerlendiriliyor mu, soru işareti. Türk işadamlarının da kalabildiği tesiste, hizmet seviyesiyle ücret orantılı hale getirilse, Türkiye’yle ilgili tanıtım imkanları oluşturulsa ne kadar iyi olur. Tesiste Türkiye’ye dair tek broşür bile yok mesela.
Afganlıların Türkiye’ye sempatisi büyük. Avrupalılarla gezerken ‘Türk’üm’ deyince fiyatlar yarı yarıya düşürülüyor. Aralarında Karzai kabinesindeki bakanların da bulunduğu seçkin Afgan aileler, çocuklarını ülkenin en kaliteli okulu Afgan-Türk Okulu’nda okutuyor. Ne elçilik, ne de Türk okulu önündeki koruma diğerleriyle karşılaştırılamayacak düzeyde. Türk askerinden memnun olduklarını söyleyen bir Afgan polis, önceki komutan Zorlu’yu ismen biliyor.
Bu arada her ülke kendi gazetecisine kucak açarken, ISAF’taki Türk komutanlığının randevuları ayarlayan Alman askerlere bizi önce kabul edeceğini bildirip, bir gün sonra vazgeçtiğini söylemesi beni üzmekle kalmıyor, Türkiye’nin imajına Avrupalı gazeteciler, Almanlar ve ABD’liler önünde darbe vuruyor. Bu tuhaflığı merak edenlere “Türkiye’de akreditasyon konusunda ayrımcılık yapılıyor.” diyemediğim için “Bizde hiyerarşi önemli. Galiba Ankara’dan koordine etmemiz gerekiyordu.” diyerek meselenin üstünü örtüyorum. Ama yine de 11 ülke içinde sadece Türkiye’nin kendi gazetecisini bilgilendirmekten kaçınması yadırganıyor. Biz de Türk askeri konusundaki bilgileri Almanlardan almak gibi ilginç bir duruma düşüyoruz.
10 binden fazla ABD ve diğer ülke askerinin bulunduğu Bagram Üssü’nde yemek yerken dahi Amerikalılar silahlarını yanında bulunduruyor. Afgan anayasasına İslam’ın temel ilkelerine saygılı olma zorunluluğunun konulmasını destekleyen ABD’nin, yerel realitelerle uyumlu hareket etmedeki itinası yanında yer yer acemilikleri de dikkat çekiyor. Bize sıkı sıkıya oruç dolayısıyla halka yiyecek içecek ikram etmemeyi tembih ediyorlar. Afgan Milli Ordusu’nun eğitimini izlemeye gittiğimiz kışladan ayrılırken, plansız biçimde araçtaki kumanyalar yanımıza gelen Afgan askerlere dağıtılıyor. Askerlerin oruçlu olduğu hatırlanınca, kumanyaları dağıtan Amerikalı subay “Pardon, pardon! Ramazan’dan sonra yersiniz.” diyor. Bütün Müslümanların büyük önem verdiği Kadir Gecesi’ni Bagram Üssü’nde geçiriyoruz. Ne bu gece dolayısıyla bir mesaj yayınlanıyor, ne de kimse bunun farkında görünüyor. Gezi boyunca tek tük burka giyenler görünüyor, ama Batılı kıyafet giyen tek Afgan kadın göremiyorum.
Heyetteki tek ‘Müslüman Avrupalı’ olarak Türkiye’nin Batı dünyası içindeki yerini ve oynayabileceği büyük misyonu daha iyi anlama fırsatım oldu. Kabil’de ve aktarma yaptığımız Bakü’de Türk olmak, Türkçe konuşmak, Müslüman olmak sizi 1-0 öne geçiriyor. Becerikli olup bu krediyi kullanmak da, Kabil’de akredite uygulamak gibi bunu eline yüzüne bulaştırmak da mümkün.
Hepimizin bayramı kutlu olsun.
26.11.2003
| 
