Diri diri yakılan gazetecilik

Geçen yıl Bias (Önyargı/peşin hüküm) adlı kitabıyla medya tartışmalarına neden olan Bernard Goldberg, yeni bir esere imza attı: Arrogance (Küstahça Kibir). Yazar kitabın ismini tamamlamak için ‘Medya Elitlerinden Amerika’yı Kurtarmak’ başlığını da kullanıyor. İlk kitap Amerika’da ‘bestseller’ arasına girmişti. Bu eserin de en çok satan kitaplar arasına gireceği anlaşılıyor. Yazar önce “medya eliti”nin yol açtığı problemlere değiniyor, daha sonra 12 adımlık çözüm teklifini sunuyor.

Maksadım, bu kitabı size uzun uzun tanıtmak değil. Zaten Amerika üzerine fazlaca yoğunlaşmış bir eser. Buna rağmen, medya-toplum ilişkilerinde benzer sıkıntılar çektiğimiz de ortada. Son günlerde yaşanan sıcak tartışmalara bu gözle bir bakın isterseniz.

Mesela Fransa’daki başörtüsü yasağı üzerinden inanılmaz bir hava estiriliyor. Malumunuz, Fransa laikçi bir adım attı ve devlet okullarına başörtüsü yasağının gölgesi düştü. Hem Fransa’da hem diğer Avrupa ülkelerinde tepki büyük. Dünyanın en saygın gazetelerinde en keskin eleştiriler yapılıyor. Bizdeki kadar kararı sevinçle karşılayan aydın bulmak kolay değil yeryüzünde. Oysa aceleye gerek yok; hele bazı gerçekleri atlatmaya hiç gerek yok. Bir kere yasak devlet liseleriyle sınırlı, üniversiteleri kapsamıyor, üstelik toplulukların açtığı dinî okullara dokunmuyor. Ayrıca Müslüman nüfusun sadece yüzde 5 olduğu Fransa’dan bahsediyoruz, yüzde 99 Müslüman olan Türkiye’den değil...

Vakıa, çok dengeli yazılar kaleme alındı, objektif değerlendirmeler yapıldı; ancak öyle örnekler de verildi ki bunların sadece siyaset bilimcilere değil; aynı zamanda sosyologlara ve tarihçilere de malzeme olduğuna inanıyorum.

Mesela şairliği ve çevirmenliği ile tanınan; ancak son yıllarda gazeteciliği ile öne çıkma gayretinde olan Özdemir İnce’nin çalışması tam arşivlik bir doküman. İnce, başörtüsü gerçeğini daha yakından kavramak için Fransa’ya gitmiş, değişik kişilerle röportaj yapmış. Gayet güzel. Bu yaşta kalkıp “double check” yapmak takdire şayan bir gazetecilik olayı ve bunu ilk defa yapmıyor gazete.

Gerçi şair-gazeteci, “Paris’te aynı zamanda Fransa Müslüman Cemaati Başkanı ve Paris Camii Enstitüsü rektörüyle, üniversite hocalarıyla, İslam profesörleriyle, aydın ve yazarlarla, sokaktaki adamla, Araplar, Türkler ve Yahudilerle konuştum.” dese de iki gündür devam eden dizide İslamî duyarlılığı ile bilinen bir tek kişiye rastlanılmadı. Bir dizi ancak bu kadar önyargılı ve tek taraflı verilebilir...

İlk gün dizi “Mini etekli kızı diri diri yaktılar” sürmanşetiyle verildi. Aman Allah’ım! Tüyler ürpertici bir olay. Bizim haber merkezi, olayın aslını araştırmak için seferber oldu. Meğer sokak serserilerinin işlediği bu cinayetin (velev ki caniler arasında Müslüman asıllı birisi de bulunsun) başörtüsüyle uzaktan yakından ilgisi yokmuş. Nasıl oluyor da laiklik dosyasına giriyor, sürmanşet oluyor bu olay; anlamak mümkün değil.

Bu satırları yazarken inanın üzülüyorum. İstiyorum ki Hürriyet, Sabah, Milliyet, Vatan, Radikal gibi gazeteler artık kitle gazetesi olmanın gereğine inansın. Onların hatası, marjinal gazetelerinki gibi olmuyor; hem kendilerine hem gazeteciliğe zarar veriyor. Bu sütunda Hürriyet’i de, Sabah’ı da çok defa alkışladım. Hele Genel Yayın İlkeleri yayınladıklarında onları açıktan açığa tebrik ettim. Saflıkla suçlanmayı da göğüsleyerek destek verdim, yine de veririm; ancak toplumsal barışı tehdit edecek hataları birlikte düzeltmek, itibar kaybına uğramış medyayı hep beraber toparlamak zorundayız. Tamam, bir zamanlar yazı işlerinin hünerli ellerinde rengarenk oluveriyordu haberler; ancak işin tadı çoktan kaçtı...

Mesela kulislere yansıdığı kadarıyla Özdemir İnce’nin diziye önerdiği başlık ‘Fransa’da Cumhuriyetçi olmak ayıp değil’ şeklinde imiş. ‘Diri diri yakma’ manşetini görünce o da şaşırmış. Umarım karşımızda klasik bir yazı işleri atraksiyonu yoktur. Hani yazı işleri, haberi yeniden yazar da yazının sahibi bile tanıyamaz yazısını... Sahi bu arada gazete, diri diri yakma iddiasını dayandırdığı Gaye Petek’in soy isminin Şalom olduğunu neden hiç zikretmiyor. Hanımefendiyi tanıyanlar hiç de kötü şeyler söylemiyor; bunda saklayacak ne var ki!..

Türk medyasını anlamakta güçlük çekiyorum. Bir yandan AB, demokrasi ve özgürlüklerin yanında duruyor, diğer yandan baskıcı ve dayatmacı konuların üstüne balıklama atlıyor. Almanya’daki yayınlar başka bir alem. Almanya’da başörtüsü karşıtlığı neredeyse bir kampanyaya dönüştürüldü. Bizden söylemesi: Gurbetçilerin öfkesi dinecek gibi gözükmüyor...

Küstahça Kibir kitabının yazarından medya elitlerine ilginç teklifler var. Mesela diyor ki; “New York’u terk edin”. Hatta beş şehir ismi veriyor yazar. Bu şehirlere Amerika’nın Anadolu’su da diyebilirsiniz. Her ne kadar Goldberg ilerleyen satırlarda şaka yaptığını söylese de işin gerçeklik payının olduğu kesin; çünkü metropollerde halkın nabzını tutmak, gerçek gündemi yakalamak imkansız.

Goldberg’in zaviyesinden bakınca şöyle bir tavsiye çıkıyor karşımıza: Başörtüsü gibi çetrefilli bir konuyu doğru anlamak için Paris’e değil, Erzurum’a, Adana’ya, Konya’ya, Kırşehir’e; yani Anadolu’ya gidin. Milletin nabzı oralarda atıyor çünkü...

İşte o zaman “ülkeyi medya elitlerinden kurtarmak” gerekmeyecek ve diri diri yakılan gazetecilik mesleği olmayacak...

22.12.2003

Bütün yazılar