| |
Taşkömürü Kurumu, işçisini emekli edip asgari ücretli alacak
Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK), 309 milyon dolara ulaşan zararını, asgari ücretle işçi çalıştırarak kapatmayı hedefliyor. Meclis KİT Komisyonu’nun raporunda yer alan, TTK Yönetim Kurulu Başkanı Rıfat Dağdelen’in görüşüne göre, 2006 yılına kadar emekli edilecek yüksek ücretli işçilerin yerine asgari ücretle 8 bin işçi alınması zorunluluk arz ediyor. Rapordaki tespitlere göre, TTK’nın Türkiye’nin değişik yerlerindeki işletmelerinin tüm personel giderleri 310,5 trilyon liraya, net satış hasılatı ise 116,8 trilyon liraya ulaşıyor.
Satış hasılatı ise personel giderlerinin ancak yüzde 38’ini karşılayabiliyor. Yine, 180 milyon liraya ulaşan maliyete karşın bir ton kömür 44,7 milyon liradan satılıyor. Aradaki fark, TTK’nın dönem zararının 289,3 trilyon liraya yükselmesini beraberinde getirdi. Raporda, kurum Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Rıfat Dağdelen’in değerlendirmelerine de yer verildi. Kurum zararlarının, personel giderlerinin azaltılması, dışarıdan hizmet satın alımı yoluyla kapatılacağını bildiren Dağdelen’e göre, işgücünün iyileştirilmesi kapsamında yeraltı ve yerüstü emekliğini hak eden işçiler re’sen emekli edilecek. Yapılan işgücü rehabilitasyonu ile üretim hedefinin gerçekleştirilmesi ve zararının kapatılması için emekli edilecek yüksek ücretli işçilerin yerine alınacak yeni işçilerin çalıştırılması suretiyle maliyetler makul seviyelere indirilecek.
TTK’nın, 1990 yılında 34 bin dolayında olan toplam kayıtlı işçi sayısı 31 Ekim 2003 tarihi itibarıyla 14 binin altına indi. Son 13 yılda 33 bin 96 işçi emekli olurken, aynı dönemde 7 bin 728 işçi alındı. 31 Ekim 2003 tarihine kadar yeraltı bin 439, yerüstü 379 olmak üzere toplam bin 818 işçi ayrıldı. Yıl sonuna kadar yeraltı 442, yerüstü 18 olmak üzere toplam 460 işçi daha emekli edilecek. Buna karşın 2003 yılında eski hükümlü kadrosundan bir tane işçi istihdam edildi. 2004 yılında ise yeraltında çalışan 310 işçi emekli olacak. Bunların yerine asgari ücretle yeraltına; düşük maliyetle A grubuna 2 bin, B grubuna 2 bin olmak üzere toplam 4 bin pano ayak üretim işçisi alınacak. Yüksek ücretli emekli olan işçilerin yerine asgari ücretli istihdam etme politikası 2006 yılında da sürecek. Söz konusu dönemde asgari ücretle yeraltında; düşük maliyetle A grubuna 2 bin, B grubuna 2 bin olmak üzere toplam 4 bin pano ayak işçisi istihdam edilecek.
TTK’nın 2002 yılındaki zararı 217,3 milyon dolar olarak gerçekleşmişti. 2003 yılında 220,1 milyon dolar olarak programlanan zararın, yıl sonu itibarıyla 309 milyon dolar olması bekleniyor. 2004 yılı programında kurum zararının 279 milyon dolar olacağı tahmin ediliyor. Kurumun ayrıca, 31 Ekim 2003 tarihi itibarıyla 28,75 trilyon lira alacağına karşılık 172,2 trilyon lira borcu bulunuyor. Asgari ücretli istihdamı ve diğer iyileştirmeler sonucunda, 2003 yılında 309 milyon dolar olarak gerçekleşmesi beklenen kurum zararının 2006 yılına kadar 70 milyon dolara düşürülmesi hedefleniyor. 2006 yılında alınacak 2 bin üretim işçisi ile birlikte 2007 yılından itibaren yıllık satılabilir üretim miktarının da 5 milyon tona çıkarılması amaçlanıyor.
Ayrıca, toplu iş sözleşmelerinde ücret artışlarının seyyanen değil verimlilik, kârlılık ve üretim ilkesine dayandırılması hedefleniyor. 20. dönem TİS’te, sözleşmeleriyle yeraltında çalışan tüm işçilikte baz ücretlerinin yüzde 15’i oranında ek tazminat verilmesi kabul edilmiş, ayrıca, buna ilaveten üretim ve hazırlık usta ve uzmanları ile nezaretçilere bir milyon TL/gün ödenmesi belirlenmişti.
TTK, kamu işverenleri sendikaları nezdinde girişimde bulunarak bu primlerin üretim ve verimliliğe bağlanmasını istedi. Ancak Türk-İş ile hükümet arasında imzalanan protokol dolayısıyla ücretlerde değişikliğe gidilemedi.
Öte yandan, maliyetlerin düşürülmesi için yardımcı üretim ve hizmetlerin dışarıdan satın alınması yoluna gidilecek. Böylece, ortalama lavvar yıkama maliyeti düşürülecek. Zonguldak lavvarının kaldırılarak Kozlu ve Üzülmez kömürlerinin 2004 yılından itibaren modüler bir lavvarda hizmet alımı yolu ile yıkattırılması halinde ton başına yıkama maliyeti 8,3 dolardan yaklaşık 2,5-3 dolara düşürülecek. Ve yıllık ortalama 12-15 milyon dolarlık tasarruf sağlanacak, hizmet alımının yaygınlaştırılması halinde bu 50 milyon dolara ulaşacak.
|
