|
Sezer’in ölümünden sonra
Beş yıl önceki cenazesine katılamamıştım Sezer Tansuğ’un. Araya giren binlerce kilometre son görevimi yapmama izin vermedi. Anısına bir program düzenlendiğini öğrenince Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi’ne gittim. Soğuk bir cumartesi olmasına rağmen sanatseverler oradaydı. Birbirinden ilginç konuşmalar yapıldı Ömer Faruk Şerifoğlu’nun yönettiği programda. Canan Beykal’ın derinlikli bir çalışma ürünü olduğu her satırından belli konuşma metnine de, Kaya Özsezgin’in analiz dolu yorumlarına da bayıldım. Son konuşmacı Ömer Uluç, önceki konuşmacılara atıfta bulundu ilkin; sonra da hatıralardan süzülen bir demet sundu.
O sunumdaki bir girizgah içimi kanattı. Konu, sadece Türk sanat tarihinin en büyük eleştirmenlerinden Sezer Tansuğ’un kaderini değil, aydınlarımızın çilesini de ortaya koyuyordu. Uluç diyor ki: ‘Sezer istenmeyen adam ilan edildi, Osmanlıcılıkla suçlandı, anlaşılamadı. Şimdi Canan’ın metninden anlıyorum ki Sezer’i yeniden okumak zorundayız.’ Bu noktada söze Özsezgin giriyor ve bir zamanlar rahmetli için Cumhuriyet’te başlatılan bir kampanyayı hatırlatıyor. “86 aydının imza attığı bildiride Sezer ‘faşist’, ‘şoven’ ve ‘gerici’ ilan edilmiş ve neredeyse linç edilmişti.” diyor. İçim burkuluyor. Gözümün önüne muzip zekasıyla, huysuz ama babacan tavrıyla Sezer Bey geliyor.
Kültür-Sanat editörlüğünü yaptığım yıllarda bizde köşe yazarlığı yapıyordu rahmetli. Arada bir Kültür-Sanat’çılar bir araya geliyorduk. Biliyorduk ki Sezer Bey ne yapıp edecek bir polemik konusu bulacak, hafif yollu bir iki sataşma sonrasında tadına doyum olmaz bir sanat sohbetine şahit olacaktık. Bir defasında Erol ağabey (Erol Özbilgen) ile girdiği polemiği hiç unutmam...
O bir başkaldırı adamıydı. Kimsenin yerel kültüre tenezzül etmediği, ‘evrensel’ kalıpların dayatıldığı bir dönemde, geleneğe yönelmiş, bu topraklarda oluşan estetik düşüncenin sentezini yapmıştı. Işıltılı Paris rüyalarıyla mahmur zümreler bu müstağni adamı anlayamadı; hatta onu unutturmak istedi. Çünkü o sanat dünyasının şatolarına sığınmıyordu, baronların baskısına boyun eğmiyordu. Sistem dışıydı, o yüzden dışlandı hep. Bilgisi, üslubu, yaklaşımı onu sanat camiasında hep diri tuttu. Muhalifleri bile ‘Sezer Tansuğ ne diyor’ diye sormak zorunda kaldı...
Arşivlere bakıyorum; Fethullah Gülen Hocaefendi kıldırmış cenaze namazını. Yakışan da odur zaten; ikisi de anlaşılamayan, ikisi de müstağni... Cenaze törenine Orhan Pamuk, Hilmi Yavuz, Turgut Cansever, Orhan Duru, Ömer Uluç, Rafi Portakala, Vivet Kanetti, Kürşat Başar, İskender Pala gibi isimler katılmış; yani ‘her kesimden insan’ ...
Panelden çıktıktan sonra Uluç’un bir cümlesini çok düşündüm. ‘Vefatından sonra görülüyor ki Sezer’i yeniden okumak zorundayız diyordu. Aslında ‘yeniden okumak’ zorunda olduğumuz o kadar çok aydın var ki bu ülkede!
Biraz da bu sözlerin tesiriyle Cemil Meriç’in Jurnal’ine göz atıyorum. İşte karşıma çıkan cümle: ‘Bu memleketin büyük faciası, en seçkin evlatlarının beynini ve kalbini itlere peşkeş çekmesi. Halledilmesi gereken büyük dava, bu topraklar üzerinde münevverin nefes alabilecek hale gelmesi.’ O günden bu güne ne değişti ki!
Necip Fazıl da aynı kaderi yaşamadı mı? Kaldırımlar’ı yazdığında ‘Çocuk bu sesi nereden buldun’ cevabını aldı sanat dünyasından. ‘Gökyüzünden habersiz uçurtma uçurmuşum’ dediği yıllarda el üstünde tutuldu. Ya sonra! ‘Sabık şair’ yaftasıyla yaşadı son nefesine kadar. Öldüğünde sağlık nedeniyle tecil edilmiş hapis cezası vardı üzerinde.
Saymakla bitmez yokluğa mahkum edilmiş düşünce devleri. Bizde bu yaftacı zihniyet olduğu müddetçe daha çok Sezer çıkacaktır aramızdan...
30.12.2003
| 
