| |
Asgari ücret 303 milyon, gözler altı ay sonrasında
5,5 milyon çalışanın sonucunu merakla beklediği asgari ücret görüşmelerinden enflasyonun üzerinde artış çıktı. Başbakan Erdoğan’ın, ‘Asgari ücret 400 milyon olmalı.’ sözleriyle beklentiyi yükselten işçiler, yüzde 34,1’lik zamdan memnun kalmadı. İşveren ise zammın 6 aylık olmasına ve maliyetlerin yüksekliğine tepkili.
Yaklaşık 5,5 milyon çalışanı ilgilendiren asgari ücrette, hükümetin teklifleri çerçevesinde sonuca gelindi. Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun dünkü toplantısında asgari ücret yüzde 34,1 artırılarak net 303 milyon 79 bin 500 liraya çıkarıldı. Brüt rakam ise 423 milyon lira oldu. 16 yaşını doldurmamış işçiler için brüt 360 milyon, net 257 milyon 940 bin lira olarak belirlenen asgari ücret, kapıcılar için de net 357 milyon 12 bin lira oldu. Söz konusu ücretler 1 Ocak–30 Haziran 2004 tarihleri arasında uygulanacak.
“Son yılların en yüksek artışı” olarak yorumlanan zam ne işçi kesimini ne de işvereni memnun etti. Bununla birlikte Türk-İş, yürürlüğe girmesi için kararın altına imza koydu. 5 işçi, 5 işveren 5 de hükümet temsilcisinden oluşan komisyonda yeni asgari ücret rakamı işçi ve hükümet kesiminin oylarıyla kabul edildi. İşveren tarafı ise karara muhalefet etti. Komisyonda beş kişi ile işçileri temsil eden Türk–İş adına konuşan Türk–İş Mali İşler Sekreteri Ergun Atalay, “Yeni rakam bizim beklentilerimize cevap vermedi.” derken, işveren temsilcisi TİSK adına konuşan Nihat Yüksel ise artışın 6 ayla sınırlandırılmasının özel sektörün bütçe hesaplarını altüst edeceğini öne sürdü. Dünkü komisyon toplantısında TİSK'in 278 milyon lira, Türk–İş'in ise 328 milyon liralık teklif götürdüğü öğrenildi. Bu arada hükümet, asgari ücretin işverene getirdiği maliyeti azaltmak için SSK prim artışında yüzde 6’lık bir indirime giderken, toplam 500 trilyon li- ra civarında tahmin edilen prim ve vergi kaybını devlet karşılayacak.
Asgari ücret, çalışan bir kişinin gıda, konut, giyim, sağlık ve kültür giderlerini karşılamak için gereken ‘en az ücret’ olarak tanımlanıyor. Başbakan Tayyip Erdoğan görüşmeler sürerken, 226 milyon lira olan net asgari ücretin 350–400 milyon lira olması gerektiğini belirtmişti. 6 ay sonra yapılacak artışla asgari ücretin, Başbakan Erdoğan'ın istediği orana yükseltilmesi bekleniyor. Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun dün yaptığı 6. toplantısında alınan kararlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Murat Başesgioğlu tarafından açıklandı. Başesgioğlu'nun verdiği bilgiye göre, 16 yaşını doldurmuş işçiler için yeni asgari ücretin işverene maliyeti 560 milyon 160 bin 929 bin lira, 16 yaşını doldurmamış işçiler için ise 506 milyon 610 bin 929 lira olacak. Kapıcılar için uygulanacak asgari ücret ise brüt 423 milyon liradan yüzde 15 oranındaki Gelir Vergisi kesintisi yapılmadığı için, net 357 milyon 12 bin lira olacak.
Başesgioğlu, SSK prime esas alt kazanç sınırının, Ocak 2004’ten itibaren 458 milyon 15 bin 820 liradan 549 milyon 618 bin 984 liraya yükseltileceğini; bu rakam ile brüt asgari ücret arasındaki farka ilişkin işçi ile işveren SSK ve İşsizlik Sigortası primlerinin devlet tarafından karşılanacağını bildirdi.
Asgari ücret, 16 yaşını dolduran işçiler için brüt günlük 14 milyon 100 bin, saatlik 1 milyon 880 bin lira, 16 yaşını doldurmamış işçiler için brüt günlük 12 milyon, saatlik 1 milyon 600 bin lira olarak uygulanacak. SSK prime esas kazancın alt sınırı, 1 Ocak 2004’ten itibaren, 458 milyon 15 bin 820 liradan 549 milyon 618 bin 984 liraya yükseltilecek. Yasa uyarınca 1 Nisan 2004’ten itibaren yüzde 26 artırılarak 577 milyon 98 bin 900 liraya yükseltilmesi gereken SSK primine tabi kazanç alt sınırı, artışta yüzde 6 indirim yapılıp uygulama 3 ay öne çekilerek gerçekleştirilmiş olacak. 2004 yılında uygulanacak prime esas kazancın alt sınırı 549 milyon 618 bin 984 lira ile brüt asgari ücret 423 milyon lira arasındaki farka ilişkin işçi ile işveren, sigorta ve işsizlik sigortası primi olan 46 milyon 215 bin 929 lira, devlet tarafından karşılanacak. Buna göre, yeni asgari ücretin işverene esas maliyeti 513 milyon 945 bin lira olacak. Yeni asgari ücret, 1 Ocak 2004 ile 30 Haziran 2004 tarihleri arasını kapsayan 6 aylık sürede uygulanacak. Komisyonda, yeni asgari ücrete ilişkin karar, işveren tarafının muhalefetine rağmen hükümet ve işçi oylarının katılımı ile oyçokluğuyla alındı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Murat Başesgioğlu, komisyonun toplantısının ardından yaptığı açıklamada, asgari ücrette reel bazda son beş yılın en yüksek artışının yapıldığını söyledi. Bu ücretin her şeye rağmen ideal olmadığının söylenebileceğini belirten Başesgioğlu, ancak gerek komisyonun gerekse hükümetin, asgari ücretin hem yüksek oranda artması hem de maliyetin devlet ve işveren tarafından yüklenilmesi noktasında büyük gayret gösterdiğini ifade etti. Asgari ücretin işverene tam maliyetinin yüzde 20 ile sınırlı tutulduğunu kaydeden Başesgioğlu, geri kalan maliyetin devlet tarafından karşılanacağını vurguladı. Bu şekilde istihdamın artırılacağına inandıklarını anlatan Başesgioğlu, bunun gelecek dönemde işsizlikle mücadelede ülkeyi ileriye götürmesini temenni etti.
Başesgioğlu, 2003 yılı enflasyon oranının yüzde 19,3, 2004 yılı hedef enflasyon oranının ise yüzde 12 olduğunu belirterek, yeni net asgari ücretin 2003 yılı enflasyonuna göre yaklaşık 2 kat, 2004 yılı hedef enflasyon oranına göre ise yaklaşık 3 kat artırıldığına işaret etti. Başesgioğlu, SSK alt kazanç sınırının 4447 sayılı yasaya göre belirlendiğini kaydederek, alt kazançta 2004 yılı Nisan ayında gerçekleştirilecek yüzde 26 oranındaki artışın, hükümetin kararları çerçevesinde maliyetleri paylaşmak üzere, artış oranı yüzde 20’ye indirilerek ocak ayına çekileceğini söyledi.
Hükümetin bu konudaki yasaları en kısa zamanda çıkaracağını anlatan Başesgioğlu, prime esas kazancın artışında 6 puanlık düşüş gerçekleştirildiğini belirtti. Başesgioğlu, asgari ücretin işverene maliyetindeki artışın yüzde 31,1’den yüzde 20’ye düşürüldüğünü ifade etti.
Türk-İş Genel Mali Sekreteri Ergun Atalay, asgari ücretin kendilerinin beklentilerine cevap vermediğini söyledi. Asgari ücretin en düşük memur maaşı seviyesinde ve DİE’nin komisyona getirdiği rakamlara göre belirlenmesini talep ettiklerini hatırlatan Atalay, emekli olan bir asgari ücretlinin 332 milyon lira maaş alacağını, ancak net asgari ücretin 303 milyon 79 bin 500 lira olarak belirlendiğini söyledi. Atalay, her şeye rağmen yeni asgari ücretin 6 aylık süreyle geçerli olması sebebiyle getirilen rakamı kabul ettiklerini bildirdi.
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Temsilcisi Nihat Yüksel ise yeni asgari ücreti benimsemediklerini kaydetti. Yeni asgari ücretin ekonominin her alanında zincirleme etkileri olacağını dile getiren Yüksel, işsizliğin artacağını, yatırımların azalacağını, KOBİ’lerin zayıflayacağını, kayıtdışı ekonominin artacağını, vergi ve prim ödemelerinin aksayacağını ve asgari ücrete bağlı para cezalarının ödenemez hale geleceğini savundu.
‘Kaçak çalışma hızla artar işsizlik devam eder’
TİSK Başkanı Refik Baydur: Bu yılın asgari ücreti siyasete alet edildi. Bu, siyasilerimizin Türkiye gerçeklerini değil, seçim gerçeklerini düşündüğünü gösteriyor. Bu hal devam ettiği müddetçe Anadolu’da yeni yatırım, yeni müesseselerin açılmasını, üretim beklemesinler. Ama şunu beklesinler, kaçak çalışma hızla artacak, işsizlik devam edecek. Rekabet gücümüz azaldı. Bu şartları işverenin sırtında daha da ağırlaştıran hükümetin, oturduğu dalı kestiği açıktır. Asgari ücretin artışının enflasyon artışı kadar olması gerekir. 6 aylık vadeye bağlanıp, önümüzdeki seçimlere endekslenen bir ücret hedeflenmiş. Bu da Asgari Ücret Komisyonu’nun hiçbir işe yaramadığını ve asgari ücretlerin siyasiler tarafından tespit edileceğini gösteriyor. Bu olaya 42 senelik sendikacılık hayatımda iki defa rastladım. Birisini Necmettin Erbakan yaptı, birisini Recep Tayyip Erdoğan yaptı.
‘Çalışanlar hayal kırıklığı içinde’
Hak-İş Başkanı Salim Uslu: Yeni açıklanan asgari ücret kamuoyunda oluşturulan beklentileri karşılamaktan uzak, çalışanlar arasında hayal kırıklığı yarattı. Asgari ücret, işverenlerin yoğun baskıları ve popülizm suçlamalarından etkilenerek belirlendi. Bize göre asıl yapılması gereken şey, asgari ücretin tekleştirilmesidir. Şöyle ki; ülkemizde SSK’nın baz aldığı bir asgari ücret var, kayıt dışı ekonominin uyguladığı bir asgari ücret var ve resmi olarak ilan edilen bir asgari ücret var. Asgari ücretin bu denli farklılık arz ettiği bir ülkede, soruna kalıcı ve köklü bir çözüm bulmak mümkün değildir.
‘Biz de kabul etmeseydik artış şubata sarkacaktı’
Türk-İş Başkanı Salih Kılıç: Yeni asgari ücretin, ocak ayında yürürlüğe girmesi için komisyonda olumlu oy kullandık. Biz de kabul etmeseydik yeni asgari ücret artışı şubat ayına sarkacaktı. Açıklanan ücretten ne işveren ne de tam olarak biz memnunuz. Bu rakamın hükümetin arzu ettiği bir rakam olduğuna da inanmıyoruz. Yani dağ fare doğurdu.
Yeni asgari ücret ve yapılan kesintiler:
| 16 yaşını
doldurmuş işçiler |
|
| Brüt asgari ücret |
423.000.000 |
| SSK primi |
59.220.000 |
| İşsizlik Sigortası primi |
4.230.000 |
| Gelir Vergisi |
53.932.500 |
| Damga Vergisi |
2.538.000 |
| Kesintiler toplamı |
119.920.500 |
| Net asgari ücret |
303.79.500 |
| 16 yaşını doldurmamış işçiler
|
| Brüt asgari ücret |
360.000.000 |
| SSK primi |
50.400.000 |
| İşsizlik Sigortası primi |
3.600.000 |
| Gelir Vergisi |
45.900.000 |
| Damga Vergisi |
2.160.000 |
| Kesintiler toplamı |
102.060.000 |
| Net asgari ücret |
257.940.000 |
| Kapıcılar |
| Brüt asgari ücret |
423.000.000 |
| SSK primi |
59.220.000 |
| İşsizlik Sigortası primi |
4.230.000 |
| Damga Vergisi |
2.538.000 |
| Kesintiler toplamı |
65.988.000 |
| Net asgari ücret |
357.012.000 |
|
